Uzasadnienie
Decyzją z "[...]"r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej "[...]" (dalej: "organ pierwszej instancji") odmówił L.F. (dalej: "Skarżąca") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę. Organ pierwszej instancji stwierdził, że wprawdzie Skarżąca sprawuje opiekę nad matką, lecz niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez matkę Skarżącej 25. roku życia, co stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, z późn. zm.), dalej jako "ustawa", wyklucza możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia.
W złożonym odwołaniu Skarżąca zarzuciła powyższej decyzji naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy przez pominięcie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznano niekonstytucyjność części tego przepisu w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze "[...]" (dalej: "Kolegium") decyzją z "[...]" r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przyznało Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką od 1 września 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. - w wysokości 1.830 zł miesięcznie, zaś od 1 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. - w wysokości wynikającej z obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, ogłoszonego w dzienniku urzędowym RP "Monitor Polski".
Kolegium wywiodło, że w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, organ administracji w obecnym stanie prawnym ma obowiązek zbadać czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że matka Skarżącej zaliczona została do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, a Skarżąca sprawuje nad nią całodobową opiekę, obejmująca wszystkie aspekty życia codziennego, co uniemożliwia jej podjęcie pracy.
Kolegium zaznaczyło, że wprawdzie wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania stałej opieki nad matką wpłynął do organu 27 maja 2020 r., lecz do sierpnia 2020 r. Skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy (ostatni zasiłek wypłacono Skarżącej 17 sierpnia 2020 r.). Stwierdziło, że stosownie do art. 24 ust 2 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne należało przyznać od 1 września 2020 r. Świadczenie pielęgnacyjne przyznano do 30 czerwca 2021 r., gdyż orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane do tego dnia.
Skarżąca wywiodła skargę do tut. Sądu na ww. decyzję Kolegium, w której zarzuciła naruszenie:
- - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy przez uznanie, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;
- - art. 27 ust. 5 ustawy przez przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty przez przyznanie przedmiotowego świadczenia za okres od maja 2020 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie Kolegium przyznało Skarżącej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne prawidłowo oceniając, że spełniła ona przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy.
Trafnie też Kolegium uznało, że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, utraciło przymiot konstytucyjności przewidziane art. 17 ust. 1b ustawy kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Zasadny jest również pogląd, że wprawdzie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie (m.in. świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego czy zasiłku dla opiekuna), jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia, a w konsekwencji jego przyznania przez organ (por. wyrok WSA w Gdańsku z 26 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 423/19, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).
Kwestią sporną jest prawidłowość dokonanej przez Kolegium interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 ustawy.
Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów.
Skarżącej przysługiwał specjalny zasiłek opiekuńczy, a decyzja wydana w tym przedmiocie funkcjonowała w obrocie prawnym w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca, w pkt 2 wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z 25 maja 2020 r. oświadczyła, że w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, z dniem jej wydania wnosi o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponadto, do wniosku dołączyła oświadczenie, że na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W takim stanie sprawy, Kolegium nie naruszyło art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, gdyż przepis ten wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dopóki zatem w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, to w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy nie było możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy nie pominął również art. 27 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Niewątpliwie celem powołanych przepisów jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania, np. świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku spełnienia pozytywnych przesłanek przyznania tego świadczenia i skorzystania przez osobę wnioskującą z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego, z zastrzeżeniem wcześniejszej rezygnacji z dotychczas pobieranego.
Z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 ustawy, nie jest możliwe przyznanie w pierwszej kolejności świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie, po jego otrzymaniu, zrezygnowanie z dotychczas pobieranego świadczenia konkurencyjnego i wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji je przyznającej, o co w istocie wnosiła Skarżąca.
Tym samym prawidłowo Kolegium przyznało Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad matką na okres od 1 września 2020 r. Dopiero bowiem od tego miesiąca brak było przesłanek negatywnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie było natomiast prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od 1 maja 2020 r., gdyż w tym okresie Skarżącej przysługiwało jeszcze konkurencyjne świadczenie, wykluczające możliwość jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.