Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2008r., sygn. akt II SA/Ol 89/08, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania J. W. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Pełnomocnik skarżącej w dniu "[...]" wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego uzasadnieniu wyraził dezaprobatę argumentacji przytoczonej w treści postanowienia podnosząc, iż złożenie skargi w sprawie spowodowane jest wyłącznie nieuwzględnieniem przez organy administracji wcześniej składanych wniosków. Dodał, iż w tych okolicznościach konieczność uiszczenia opłaty od skargi zawsze będzie powodować obiektywne pogorszenie sytuacji materialnej strony postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
W wyniku wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym [art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.)].
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.
Należy także wskazać, iż to całkowicie na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstw od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja była na tyle trudna, iż nie dysponuje wystarczającymi środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowego.
Z przedłożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej wynika, iż skarżąca wraz z małżonkiem posiadają oszczędności w wysokości "[...]" zł (w tym oszczędności własne skarżącej w kwocie "[...]" zł), nadto jej rodzina osiąga miesięczny dochód w wysokości ok. "[...]" zł. Wysokość zgromadzonych przez skarżącą środków finansowych wskazuje, że może ona uiścić należne koszty sądowe, co nie będzie jednocześnie stanowiło uszczerbku w utrzymaniu jej rodziny. Nadto okoliczność, że skarżąca prawdopodobnie nie zaplanowała środków na koszty sądowe, nie jest równoznaczna z brakiem możliwości uiszczenia tych kosztów. Przewidując konieczność wszczęcia sprawy przed sądem administracyjnym, skarżąca powinna była liczyć się z obowiązkiem uiszczenia wpisu sądowego i odpowiednio wcześniej zabezpieczyć środki na ten cel.
Również uzasadnienie wniosku nie wskazuje na fakty, które przemawiałyby za przyznaniem prawa pomocy. Samo bowiem lakoniczne odwołanie się w uzasadnieniu wniosku do trudnej sytuacji materialnej, niepoparte wskazaniem okoliczności powodujących taką sytuację, czyni niemożliwym uwzględnienie wniosku, a tym samym przyznanie prawa pomocy.
Ponadto wskazać należy, że w przypadku uwzględnienia skargi, stosownie do art. 200 p.p.s.a., stronie skarżącej przysługiwać będzie zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw od organu, który wydał zaskarżony akt.
Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.