Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Starosta (dalej zwany organem I instancji), powołując art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. nr 10, poz. 53), przyznał nieodpłatnie H. P. (dalej zwanej skarżącą) prawo własności działki zabudowanej, stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa, o nr "[...]" i powierzchni 0,2200 ha, położonej w obrębie "[...]". Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]’, która nie została skutecznie zaskarżona do sądu administracyjnego.
Wnioskiem z dnia "[...]" skarżąca zwróciła się do organu I instancji o wydanie decyzji co do prawa własności działki pod budynkami nie o powierzchni 0,22 ha lecz 0,30 ha. Podała przy tym, że działka siedliskowa nr "[...]" stanowiła w całości 0,80 ha, a wedle decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego, O. i W. C. otrzymali prawo do bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki o obszarze do 0,50 ha.
Decyzją z dnia "[...]" organ I instancji, powołując art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie zainicjowane powyższym wnioskiem skarżącej. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że decyzją z dnia "[...]" Naczelnik Gminy P. przejął na własność Państwa bez budynków gospodarstwo rolne od O. i W. małż. C., którym przysługiwało prawo do bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki o obszarze 0,50 ha. Dodał, że w "[...]" działka nr "[...]", o powierzchni 0,8000 ha, położona w obrębie "[...]", uległa podziałowi na dwie odrębne działki, to jest: działkę nr "[...]" o pow. 0,2200 ha – pod budynkami oraz działkę nr "[...]" o pow. 0,5800 ha do dożywotniego użytkowania, zaś na mocy decyzji z dnia "[...]" organ I instancji przyznał skarżącej, jako kolejnej właścicielce budynków, prawo własności działki nr "[...]". Ocenił, że skoro poprzednie postępowanie w sprawie nadania skarżącej gruntu pod budynkami zakończyło się decyzją ostateczną, to brak jest obecnie podstaw prawnych do ponownego rozpatrywania sprawy o nieodpłatne nadanie skarżącej działki pod budynkami.
Z akt sprawy wynika zatem, że z przekazanego gospodarstwa wyłączone zostały budynki, które stanowiły odrębny przedmiot własności małżonków C., po czym, po ich śmierci w drodze spadkobrania prawo własności tych budynków bez działki do dożywotniego użytkowania (k. 11 akt sądowych) nabyła wyłącznie matka W. C. – K. C., przy czym wyjaśnienia wymaga, że małżonkowie C. byli bezdzietni. K. C. testamentem z dnia "[...]" do spadku po niej powołała wnuczkę H. P. (skarżącą), w związku z czym Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek po K. C. zmarłej w dniu "[...]" nabyła skarżąca (k. 10 – 13 akt sądowych).
W takiej drodze na podstawie decyzji Starosty z dnia "[...]" skarżąca nabyła prawo własności nieruchomości zabudowanej jako działka nr "[...]" w obrębie "[...]" o pow. 0,2200 ha.
W odwołaniu od wskazanej decyzji Starosty z dnia "[...]" skarżąca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia tego organu, ponownie wnosząc o przyznanie jej prawa własności działki pod budynkami o powierzchni 0,30 ha wskazując jednocześnie, że to ona jest spadkobiercą po wujku W. C. i jego żonie O. C. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium zauważyło, że we wniosku z dnia "[...]" skarżąca podniosła te same argumenty, jak w postępowaniu odwoławczym zakończonym decyzją Kolegium z dnia "[...]". Oceniło, że w tej sytuacji brak jest przesłanek do dwukrotnego prowadzenia postępowania i wydania dwóch decyzji w stosunku do tej samej strony, w oparciu o ten sam stan faktyczny i prawny. Stwierdziło więc, że w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania skutkująca, na mocy art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jego umorzeniem. Jednocześnie Kolegium pouczyło skarżącą o trybach nadzwyczajnych umożliwiających wzruszenie ostatecznych decyzji administracyjnych.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca wskazała na wadliwą działalność organów administracji publicznej biorących udział w załatwieniu jej sprawy. Podała, że to ona jest spadkobiercą po wujku W. C., chociaż była nią K. C., oraz że od 2000 r. opiekowała się wraz z rodziną, na prośbę K. C., działką nr "[...]" (k. 68 – 69 akt) o powierzchni 0,80 ha. Jako nieuprawnione oceniła zwiększenie powierzchni działki niezabudowanej (z 0,50 ha na 0,58 ha) kosztem powierzchni działki pod budynkami, które dokonane zostało przy podziale działki nr "[...]" na działki: "[...]" o pow. 0,58 ha i nr "[...]" o pow. 0,22 ha. Stwierdziła, że Agencja Nieruchomości Rolnych bezprawnie przywłaszczyła sobie należące do niej 0,8 ha powierzchni działki zabudowanej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nieodpłatnego przyznania prawa własności działki.
Stosownie do art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej jako k.p.a.), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia między innymi wówczas, gdy tak jak w kontrolowanej sprawie, żądanie strony dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Decyzje ostateczne korzystają bowiem z domniemania legalności i na mocy art. 16 § 1 k.p.a., uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jedną z gwarancji przestrzegania właściwych trybów wzruszania decyzji ostatecznych jest art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., w świetle którego, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy, podkreślić przede wszystkim należy, że sprawa nieodpłatnego przyznania skarżącej prawa własności działki nr "[...]", położonej w obrębie "[...]", została już rozstrzygnięta co do jej istoty decyzją z dnia "[...]" Starosty, która na skutek utrzymania jej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (decyzją z dnia "[...]") stała się ostateczna. W tych okolicznościach, kolejna decyzja w sprawie przyznania skarżącej własności tej działki, wydana po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej z dnia "[...]", dotknięta byłaby wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Stąd też, jako prawidłowe ocenić należy wydanie w niniejszej sprawie decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, orzeczono na zasadzie art. 250 p.p.s.a. i § 19 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 461).