Uzasadnienie
M.C. (dalej jako: "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB") z 8 września 2021 r., uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. Olsztyna z dnia 10 lutego 2020 r. nakazującą właścicielowi budynku na terenie działki nr [...] obr. [...] w O. przy ul. [...], w trybie art. 40 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., obowiązek wykonania zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że nakazał M.C. – właścicielowi budynku na terenie działki nr [...], obr. [...] w O. przy ul. [...], obowiązek wykonania w terminie do 31 października 2021 r., zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami:
- 1. zabudowania wszystkich otworów okiennych zlokalizowanych w ścianie szczytowej budynku oraz od strony nieruchomości działki nr [...] obr. [...],
- 2. zaniechania użytkowania pomieszczeń na poddaszu jako mieszkalnych,
- 3. wykonania schodów pomiędzy parterem a poddaszem o szerokości biegu nie mniejszej niż 0,8 m.
Pismem z 13 stycznia 2022 r., wniesionym do Sądu, skarżący wniósł o zawieszenie postępowania sądowego, wskazując, że w dniu 7 grudnia 2021 r. tutejszy Sąd wydał wyrok sygn.. akt II SA/Ol 610/21, uchylający postanowienie WINB, którym odmówiono mu przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego uproszczonego. Postępowanie to dotyczy tej samej sprawy.
Postanowieniem z 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 923/21, tutejszy Sąd zawiesił postępowanie, wyjaśniając, że merytoryczne załatwienie wniosku w sprawie postępowania legalizacyjnego uproszczonego ma bezpośredni wpływ na wynik niniejszego postępowania, tym samym stanowi kwestię prejudycjalną, uzasadniającą zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego.
Pismem z 20 kwietnia 2022 r. (data wpływu do Sądu 26 kwietnia 2022 r.), skarżący zwrócił się o umorzenie postępowania sądowego w sprawie II SA/Ol 923/21 i zwrot wpisu sądowego. Wyjaśnił, że decyzją z 5 kwietnia 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. Olsztyna (dalej jako: "PINB") zalegalizował jego nieruchomość. Tym samym, postępowanie w przedmiocie nakazania zmian budowlanych jest bezprzedmiotowe. Do wniosku skarżący załączył ww. decyzję legalizacyjną.
Wobec tego, postanowieniem z dnia 6 maja 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podjął zawieszone postępowanie sądowe.
W dniu 13 maja 2022 r., do Sądu wpłynęło natomiast pismo PINB informujące, że decyzją z dnia 5 kwietnia 2022 r., znak PINB 5150.6.2021 w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, zalegalizowano drewnianą nadbudowę (parter, piętro) nad budynkiem garażowym, zlokalizowanym na terenie działki nr [...] obr. [...] w O. przy ul. [...] z przeznaczeniem na budynek mieszkalny.
Do pisma załączono przedmiotową decyzję i wskazano, że stała się ona ostateczna w dniu 29 kwietnia 2022 r.
Wobec tego, tutejszy Sąd wystąpił do WINB z prośbą o udzielenie informacji, czy w związku z ww. ostateczną decyzją legalizacyjną, organ podjął lub zamierza podjąć czynności zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z 8 września 2021 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, która to decyzja jest przedmiotem postępowania sądowoadministarcyjnego. W odpowiedzi na wezwanie, WINB wskazał, że nie zamierza podejmować kroków zmierzających do zainicjowania postępowania nadzwyczajnego w odniesieniu do ww. decyzji. Jednocześnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie obu decyzji organów nadzoru budowlanego, co umożliwi umorzenie "zasadniczego" postępowania, co będzie korzystne dla strony i pozwoli na ostateczne zakończenie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli sądu wyznacza natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji, tutejszy Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z akt sprawy oraz co wiadomym jest Sądowi z urzędu (sprawa o sygn. akt II SA/Ol 610/21), przedmiotem postępowania administracyjnego była samowola budowlana powstała w 1990 r., do której zalegalizowania dążył skarżący. Wobec tego, po wejściu w życie z dniem 19 września 2020 r. nowelizacji przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, z późn. zm., dalej jako: "P.b."), skarżący wystąpił do PINB o wszczęcie w jego sprawie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, przewidzianego w art. 49f-49i P.b. Tutejszy Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w rozpoznawanej sprawie, uznając, że od wyniku uproszczonego postępowania legalizacyjnego zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Decyzją z 5 kwietnia 2022 r., PINB zalegalizował drewnianą nadbudowę (parter, piętro) nad budynkiem garażowym, zlokalizowanym na terenie działki nr [...] obr. [...] w O. przy ul. [...] w O. z przeznaczeniem na budynek mieszkalny jednorodzinny. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dokumentacja konieczna do legalizacji jest kompletna, a z ekspertyz technicznych wynika, że stan techniczny budynku nie stwarza zagrożenia da życia lub zdrowia oraz pozwala na jego bezpieczne użytkowanie, zgodne z zamierzonym sposobem użytkowania, jako budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Podano również, że decyzja o legalizacji stanowi podstawę użytkowania obiektu budowlanego.
Ww. decyzja legalizacyjna stała się ostateczna w dniu 29 kwietnia 2022 r., co oznacza, że samowola budowlana będąca przedmiotem kontrolowanego postępowania przestała istnieć w sensie prawnym. Niedopuszczalne jest zatem, aby w obrocie prawnym pozostawały dwie, przeciwstawne sobie decyzje: jedna nakładająca w zwykłym postępowaniu legalizacyjnym na stronę obowiązki wykonania określonych robót niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem oraz druga – kończąca uproszczone postępowanie legalizacyjne. Mając natomiast na uwadze, że w demokratycznym państwie prawa nie jest możliwe, by w obrocie prawnym funkcjonowały dwie decyzje administracyjne w tym samym przedmiocie – w niniejszej sprawie decyzje w przedmiocie legalizacji obiektu – zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu pierwszej instancji należało uchylić, o co ostatecznie zawnioskował również WINB.
Uchylenie zaskarżonych aktów administracyjnych skutkuje powrotem sprawy do etapu postępowania administracyjnego pierwszoinstancyjnego. Jak już wyżej wskazano, przestał istnieć przedmiot niniejszego postępowania, ponieważ sporna nadbudowa została przez organ nadzoru budowlanego ostatecznie zalegalizowana. Wobec tego, organy administracyjne powinny podjąć stosowne czynności, zmierzające do zakończenia przedmiotowego postępowania w sprawie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, tj. umorzyć postępowanie administracyjne na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Końcowo wyjaśnić należy skarżącemu, że Sąd nie mógł przychylić się do jego wniosku o umorzenie postępowania sądowego, zawartego w piśmie z 20 kwietnia 2022 r., ponieważ umorzenie postępowania sądowego spowodowałoby, że w obrocie prawnym pozostawałyby dwie ostateczne decyzje w tym samym przedmiocie. Wskutek zaś wyroku wydanego w niniejszej sprawie, sprawa powróci do organu nadzoru budowlanego, który związany orzeczeniem sądu, powinien umorzyć postępowanie administracyjne.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego przez skarżącego wpisu (500 zł).