Uzasadnienie
- I. J. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 grudnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 19 marca 2018 r., wezwano skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi przez nadesłanie jednego odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego oraz do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania te doręczono skarżącej w dniu 26 marca 2018 r., do rąk dorosłego domownika M. J. (k. 12 akt sądowych).
Zakreślony przez Sąd siedmiodniowy termin rozpoczął bieg w dniu 27 marca 2018 r. i upłynął z dniem 2 kwietnia 2018 r. (poniedziałek Wielkanocny), będący jednak dniem wolnym od pracy, na podstawie art. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 90). W tych okolicznościach za ostatni dzień terminu należało uznać 3 kwietnia 2018 r., stosownie do art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", stanowiącego, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy.
W zakreślonym terminie nie doszło ani do uzupełnienia braku formalnego skargi, ani do uiszczenia wymaganego wpisu.
W dniu 2 maja 2018 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) wpłynął do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w którym skarżąca wskazała, że nieterminowe uzupełnienie braków formalnych było wynikiem jej niedopatrzenia. Do wniosku dołączono jeden egzemplarz skargi, a z akt sprawy wynika, że skarżąca uiściła w dniu 26 kwietnia 2018 r. wpis od skargi.
W związku z ww. wnioskiem wezwano skarżącą do określenia - w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania - czy składa również wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pouczono skarżącą, że w razie braku odpowiedzi na wezwanie, Sąd uzna, że przedmiotowy wniosek dotyczy także żądania przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Jednocześnie wezwano skarżącą o wskazanie - w terminie 7 dni, pod rygorem odmownego załatwienia wniosku - daty ustania przyczyny uchybienia terminu, ponieważ pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a także do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.).
Pismem z dnia 22 maja 2018 r. (data nadania w placówce pocztowej w dniu 23 maja 2018 r.) skarżąca odpowiedziała na wezwanie Sądu i oświadczyła, że składa również wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wyjaśniła, że uchybienie terminu zostało spowodowane tym, iż wezwania nie odebrała osobiście, a przez domownika, który pismo dostarczył jej 25 kwietnia 2018 r. Skarżąca poprosiła o wzięcie pod uwagę, że "dotrzymywanie terminów" leży w jej interesie, a uchybienie terminowi było od niej niezależne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Okolicznościami takimi mogą być np. nagła choroba lub błędne pouczenie sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt l OZ 246/08, LEX nr 479292). Wyjaśnić również należy, że uprawdopodobnienie braku winy oznacza wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, bowiem były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
W niniejszej sprawie argumentacja skarżącej mająca uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego od skargi sprowadzała się do stwierdzenia, że domownik przekazał jej przesłane przez Sąd wezwania dopiero w dniu 25 kwietnia 2018 r.
W świetle powyższego przyjdzie zauważyć, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi została skarżącej doręczona do rąk dorosłego domownika, który odebrał przesyłkę od doręczyciela. W myśl art. 72 § 1 P.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Powołany przepis wskazuje na jedną z form tzw. doręczenia zastępczego, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Przepisy regulujące doręczenia zastępcze mają na celu umożliwienie prawidłowego przebiegu postępowania zwłaszcza w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione, np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem. Doręczenie dokonane w takim trybie uznaje się za równoznaczne z doręczeniem korespondencji samemu adresatowi.
W okolicznościach sprawy przesyłka sądowa zawierająca wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu została odebrana w dniu 26 marca 2018 r. przez dorosłego domownika skarżącej, a zatem doręczenie to należy uznać za prawnie skuteczne. Podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika adresata nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Niedochowanie natomiast należytej staranności przez taką osobę nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. To, że dorosły domownik nie przekazał przesyłek w terminie nie oznacza, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że wprawdzie skarżąca złożyła przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu w wymaganym terminie 7 dni, jednak nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu. Podkreślenia wymaga, że kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych.
Ponadto w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż fakt, że dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji w odpowiednim czasie nie przekazał jej do rąk adresata, nie stanowi wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu i nie wskazuje braku winy skarżącego w powstaniu uchybienia procesowego. Akcentuje się też, że zgodnie z art. 72 § 1 P.p.s.a., odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne jej doręczenie samemu adresatowi. Strona będzie więc ponosić konsekwencje, jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności pod wskazanym adresem (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt I GZ 146/17; z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 174/09 oraz z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 60/11, wszystkie postanowienia dostępne są na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.