Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę J. G., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 22 lipca 2013 r., co wynika z potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej, znajdującego się w aktach sprawy (k: 62 akt sądowych).
W dniu 16 sierpnia 2013 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając swoje żądanie J. G. wskazała na złą sytuację materialną oraz wymóg wynikający z art. 175 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nakładający obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej od zapadłego wyroku, przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca podała także, że pozostaje na wyłącznym utrzymaniu syna, a ten opłaca miesięcznie wydatki z tytułu utrzymania mieszkania i członków rodziny w łącznej wysokości: 2.030 zł (opłata za energię elektryczną – 60 zł, za gaz – 60 zł, za wodę – 30 zł, wywóz ścieków – 40 zł, podatek – 6 zł, KRUS – 126 zł, wywóz śmieci – 25 zł, telefon – 30 zł, zakup węgla – 230 zł, zakup drewna – 23 zł, paliwo – 300 zł, lekarstwa i leczenie – 200 zł, wyżywienie – 800 zł, środki higieniczne – 100 zł).
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach, skarżąca podała, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z synem, a dochodami miesięcznymi tego gospodarstwa są: wynagrodzenie za pracę syna w wysokości 2.900,09 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 130 zł. Rodzina posiada dom o powierzchni 75 m² oraz grunty rolne o powierzchni 1,3149 ha. Skarżąca posiada także II stopień niepełnosprawności. Do akt sprawy zostało załączone zaświadczenie Urzędu Gminy w [...] z dnia 5 sierpnia 2013 r., o posiadaniu przez wnioskodawczynię 0,5777 ha przeliczeniowych na terenie Gminy w 2013 r., co skutkuje uzyskiwaniem przez ww. dochodu w wysokości 1.567,30 zł za rok (zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS). W aktach sprawy znajduje się także zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia syna skarżącej, wydane w dniu 30 lipca 2013 r., z którego wynika, że syn uzyskał w miesiącu czerwcu 2013 r. dochód brutto w wysokości 2.900,09 zł.
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jeżeli postępowanie dotyczy działania lub bezczynności organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, to wówczas nie występuje obowiązek uiszczenia kosztów sądowych.
Skoro J. G., z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako kwestionująca decyzję dotyczącą zasiłku celowego, została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Skarżąca, jak wyżej wykazano, została z mocy samej ustawy P.p.s.a. zwolniona od kosztów sądowych, więc jej wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek o udzielenie pomocy w zakresie częściowym, obejmujący wyłącznie ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W tym zakresie referendarz sądowy rozpoznał zatem złożony wniosek.
Zważyć przeto należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., określającego przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, przyznanie pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który to pogląd referendarz podziela, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane).
Z powyższej regulacji wynika, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, przyznawaną w ramach specjalnej pomocy Państwa osobom, które nie są w stanie pokryć samodzielnie kosztów postępowania. Prawo pomocy ma zastosowanie w stosunku do osób, które pomimo wykazanych starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogłyby ponieść kosztów, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski albo nie osiągają żadnego dochodu. Przyznanie tego prawa następuje więc w szczególnych przypadkach.
W ocenie rozpoznającego wniosek, taka szczególna sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Należy bowiem wziąć pod uwagę, iż rodzina skarżącej uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 3.030,70 zł brutto, a na niezbędne koszty utrzymania siebie i mieszkania ponosi wydatki w wysokości 2.030 zł. Członkowie rodziny skarżącej, co wynika z akt sprawy, ucierpieli w wyniku gradobicia w 2011 r., albowiem ich gospodarstwo uległo zniszczeniu. Niewątpliwie okoliczność ta ma wpływ na ograniczone możliwości zgromadzenia dodatkowych środków pieniężnych przez rodzinę, które to środki przeznaczane są niewątpliwie na remont budynków (w tym mieszkalnego). Brak zgromadzonych oszczędności potwierdza oświadczenie majątkowe skarżącej, w którym nie wymieniono żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych.
Biorąc zatem pod uwagę powyższe, referendarz uznał, iż skarżąca wykazała, że nie ma realnych możliwości finansowych pozwalających jej na poniesienie wydatków związanych z opłaceniem pełnomocnika z wyboru. A stanowisko to jest zbieżne z wydanym w dniu 21 sierpnia 2013 r. postanowieniem referendarza sądowego o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, w innym, toczącym się przed tut. Sądem postępowaniem wszczętym ze skargi J. G. (o sygn. akt II SA/Op 179/13).
Stąd należało udzielić skarżącej pomocy w tym zakresie, co referendarz orzekł na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jak w sentencji.