Uzasadnienie
M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pismo z dnia 28 marca 2013 r. zatytułowane: "wniosek – pozew", w którym zwrócił się o uchylenie uchwały Zarządu Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...] w [...] z dnia 27 października 2012 r., nr [...] w sprawie pozbawienia skarżącego z dniem 30 listopada 2012 r., członkowstwa PZD i prawa użytkowania działki.
W odpowiedzi na powyższe, Zarząd Rodzinnego Ogrodu Działkowego wniósł o odrzucenie wniosku na zasadzie art. 53 § 1 w związku z art. 64 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec wniesienia go po upływie 30 dni od daty doręczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Obowiązkiem sądu przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi jest zbadanie m.in. legitymacji skarżącego, zachowanie terminu do wniesienia skargi i spełnienia przez nią warunków formalnych, a przede wszystkim ocena dopuszczalności skargi. W tym ostatnim aspekcie chodzi m.in. o to, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego.
Stosownie do treści art. 3 § 2 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków inne niż określone w pkt. 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym w art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencyjne, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w przytoczonych regulacjach.
Z sytuacją taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 28 marca 2013 r. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na uchwałę Zarządu Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...] w [...] z dnia 27 października 2012 r., nr [...], pozbawiającą skarżącego z dniem 30 listopada 2012 r. członkowstwa w PZD i prawa użytkowania działki. Regulacja dotycząca działania rodzinnych ogródków działkowych znajduje bezpośrednio oparcie w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogródkach działkowych (Dz.U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1419 ze zm.), która w art. 6 określa, iż rodzinnym ogrodem działkowym w rozumieniu ustawy jest wydzielony obszar gruntu będący we władaniu Polskiego Związku Działkowców, podzielony na tereny ogólne i działki oraz wyposażony w infrastrukturę niezbędną do jego prawidłowego funkcjonowania. Stosownie do art. 32 przywołanej ustawy, w sprawach nabycia lub utraty członkostwa w PZD oraz nabycia lub utraty użytkowania działki w rodzinnym ogrodzie działkowym zainteresowany może - po wyczerpaniu postępowania wewnątrzorganizacyjnego - dochodzić swoich praw na drodze sądowej.
Zauważyć należy, że przedmiot skargi nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej, gdyż nie należy do wskazanych w art. 3 i art. 4 P.p.s.a. spraw, które swoją kognicją obejmuje sądownictwo administracyjne. Badając natomiast właściwość sądu upoważnionego do rozpoznania sprawy będącej istotą skargi, należy mieć na uwadze postanowienia zawarte w art. 177 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, która stanowi, iż sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów.
Zatem nie ulega wątpliwości, że art. 32 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, dający podstawę do dochodzenia praw na drodze sądowej, odsyła wymienionego tam zainteresowanego na drogę postępowania przed sądem powszechnym, a nie administracyjnym. Nie ma w tym przepisie bowiem mowy o drodze sądowej przed szczególnym sądem, jakim jest sąd administracyjny, co wyklucza jego właściwość do rozpoznania niniejszej sprawy.
Ponadto z ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych wynika jednoznacznie, że Polski Związek Działkowców nie jest organem administracji publicznej, gdyż zgodnie z art. 25 ustawy Związek ten, jest ogólnopolską, samodzielną i samorządną organizacją społeczną powołaną wyłącznie do reprezentowania i obrony praw i interesów swych członków wynikających z użytkowania działek w rodzinnych ogrodach działkowych. Potwierdza to dodatkowo, że PZD jest szczególną organizacją społeczną i nie działa w ramach administracji publicznej, której działania podlegają kontroli sądów administracyjnych. Przepisy art. 29 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy wskazują, że PZD działa na podstawie ustawy oraz statutu uchwalonego przez Krajowy Zjazd Delegatów, a statut określa w szczególności sposób nabywania i utraty członkostwa w PZD oraz przyczyny utraty członkostwa a także zasady i tryb przydziału działek w rodzinnych ogrodach działkowych.
Z powyższego wynika więc jednoznacznie, że PZD nie jest organem administracji publicznej, którego działanie normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne – por. art. 1 P.p.s.a.). Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że sprawa nie podlega jego kognicji i działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Wskazać także należy, że wydając niniejsze postanowienie nie naruszono art. 58 § 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd nie może odrzucić skargi z uwagi na swą niewłaściwość, gdy w tej samej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Jak bowiem wyżej wskazano Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał się za niewłaściwy, a akta sprawy nie zawierają informacji, aby w przedmiotowej sprawie sąd powszechny również uznał swoją niewłaściwość.