Uzasadnienie
Uchwałą z dnia 28 października 2005 r., nr XXXI/353/05, Rada Powiatu w Nysie, na podstawie art. 190 ust. 2 w związku z art. 190 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 ze zm.), stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego powiatu nyskiego J. S., w związku ze złożoną rezygnacją.
Następnie, w związku z uchwała z dnia 28 października 2005 r., na podstawie art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 ze zm.), Rada Powiatu w Nysie podjęła, w dniu 25 listopada 2005 r., uchwałę nr XXXII/367/05, o wstąpieniu Z. G. w skład Rady Powiatu w Nysie.
Pismem z dnia 13 kwietnia 2006 r., Wojewoda Opolski, na podstawie art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na uchwałę Rady Powiatu w Nysie z dnia 25 listopada 2005 r., nr XXXII/367/05. W skardze tej, podnosząc zarzut istotnego naruszenia prawa organ wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały oraz wstrzymanie jej wykonania w całości. Powołując się na treść korespondencji z Radą Powiatu, jako nie budzący wątpliwości uznał fakt, iż przed podjęciem zaskarżonej uchwały rada nie ustaliła, czy w stosunku do radnego Z. G. nie zachodziła przesłanka o której mowa w art. 190 ust. 1 pkt 4 ordynacji, czym uchybiła obowiązkowi określonemu w art. 194 ust. 1 ordynacji. Wojewoda wskazał, iż stosownie do art. 194 ust. 1 przed podjęciem uchwały o objęciu mandatu, rada winna była sprawdzić, czy kolejny na liście wyborczej kandydat utracił prawo wybieralności i czy jest skazany prawomocnym wyrokiem sądu, orzeczonym za przestępstwo umyślne.
Dopiero bowiem w przypadku kumulatywnego wykluczenia wymienionych przesłanek rada uprawniona była do podjęcia zaskarżonej uchwały. W ocenie organu nadzoru, w niniejszej sprawie ów warunek nie został spełniony. Pomimo bowiem, iż Z. G. nie utracił prawa wybieralności, w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały istniała negatywna przesłanka przesadzająca o braku możliwości objęcia przez niego mandatu radnego, która określona była w art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji. Powołując się na informację z Krajowego Rejestru Karnego Wojewoda wskazał, iż Z. G. skazany został m. in. za popełnienie przestępstwa z art. 205 § 1 kk/ z 1969 r. oraz z art. 284 § 3, art. 284 § 2 kk/ obowiązującego.
Jednocześnie stwierdził, iż charakter przestępstwa określonego w art. 205 § 1 kk/ z 1969 r., wskazuje na to, że może być ono popełnione wyłącznie z winy umyślnej. Co do wyroku skazującego Z. G. za przestępstwo z art. 284 § 2 kk, przy zastosowaniu okoliczności z art. 284 § 3 kk, skarżący zaznaczył z kolei, iż w myśl stanowiska SN wyrażonego w jednym z jego wyroków, w stosunku do wszystkich wypadków przestępstw mniejszej wagi przewidzianych w ustawodawstwie karnym znajduje wyłącznie zastosowanie wina umyślna. Wobec tego, iż w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały, wyroki skazujące były prawomocne, a skazanie co do obydwu przestępstw popełnionych przez Z. G. nie uległo zatarciu, Wojewoda uznał, iż uchwała podjęta została z istotnym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę, uchwałą z dnia 28 kwietnia 2006 r., nr XXXVI/421/06, Rada Powiatu w Nysie wniosła o oddalenie skargi. Uzasadniają swoje stanowisko rada stwierdziła, iż skoro organ nadzoru w ustawowym terminie 30 dni od dnia przekazania mu uchwały nie orzekł o jej nieważności, uchwała jest zgodna z prawem. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż dopiero w piśmie z dnia 3 lutego 2006 r. Wojewoda podniósł zarzut uchybienia przez radę obowiązkowi określonemu w art. 194 ust. 1 ordynacji wyborczej (...) i wezwał ją do podjęcia uchwały w przedmiocie zaprzestania wykonywania mandatu radnego przez Z. G. Skutkiem tego, w marcu 2006 r., na sesji rady przedłożony został projekt uchwały w sprawie uchylenia uchwały własnej o wstąpieniu Z. G. w skład Rady Powiatu w Nysie. Uchwała ta została jednak zdjęta z porządku obrad, z uwagi na to, iż wyrokiem Sądu Okręgowego w N., czyn popełniony przez Z. G., wobec niedużego stopnia zawinienia i niedużej społecznej szkodliwości, uznany został za występek mniejszej wagi. Zgodnie zaś, z art. 190 ust. 1 pkt 4 ordynacji wyborczej (...) wygaśniecie mandatu radnego następuje w skutek prawomocnego skazującego wyroku sądu, orzeczonego za przestępstwo umyślne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest zatem wyłącznie legalność działalności administracji publicznej, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania uchwały.
W niniejszej sprawie odnotować należy, iż zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) organ nadzoru nie może stwierdzić nieważności uchwały organu powiatu, po upływie terminu określonego w art. 79 ust. 1 ustawy, a więc po upływie 30 dni od dnia gdy uchwała została mu doręczona. Upływ określonego w ustawie terminu, wbrew twierdzeniu zawartemu w odpowiedzi na skargę, nie przesadza jednak o uznaniu, iż zaskarżona uchwała podjęta została zgodnie z prawem. Nie wyłącza on również kontroli legalności takiej uchwały. Pomimo bowiem, iż organ nadzoru nie może orzec o nieważności rozstrzygnięciem nadzorczym, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego, który dokona jej kontroli, w zakresie zgodności z prawem.
Zauważyć przy tym przyjdzie, iż w tym przypadku wnosząc skargę do sądu administracyjnego, organ nadzoru nie jest ograniczony terminem, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270).
Skoro zatem, zaskarżona uchwała nie została objęta rozstrzygnięciem nadzorczym, a skarga wniesiona została do sądu przez właściwy organ, po upływie terminu do stwierdzenia nieważności uchwały w trybie postępowania nadzorczego, skargę uznać należało za skuteczną.
Jednocześnie, kontrola legalności zaskarżonej uchwały wykazała, iż nie odpowiada ona wymogom prawa.
Podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 164 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. Nr 95, poz. 602 ze zm.) – zwanej dalej Ordynacją wyborczą. Zgodnie z jego treścią, w przypadku wygaśnięcia mandatu radnego wybranego w okręgu wyborczym dla wyboru rady w gminie liczącej powyżej 20.000 mieszkańców oraz mandatu radnego powiatu lub województwa, właściwa rada, po stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego, podejmuje na następnej sesji uchwałę o wstąpieniu na jego miejsce kandydata z tej samej listy, który w wyborach uzyskał kolejno największą liczbę głosów, a nie utracił prawa wybieralności i nie zachodzi wobec niego przesłanka, o której mowa w art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej. Stosownie do art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej, przesłankę tę stanowi prawomocny skazujący wyrok sądu, orzeczony za przestępstwo umyślne.
W tym miejscu wspomnieć wypada, iż wskazany przepis art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej, określający negatywną przesłankę uzyskania mandatu radnego uchylony został na mocy art. 1 pkt 63 lit. b, ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 102, poz. 1056), która weszła w życie z dniem przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Ponieważ jednak w myśl art. 8 wskazanej ustawy zmieniającej ordynację wyborczą, przepis art. 1 pkt 63 lit. b ma zastosowanie do kadencji następujących po kadencji, w czasie której ustawa weszła w życie, nie znajduje on zastosowania w niniejszej sprawie. Objęte nim zmiany zaczną bowiem obowiązywać dopiero od kadencji na lata 2006-20010.
Tym samym, skoro zaskarżona uchwała dotyczy kadencji, do której zastosowania nie znajduje przepis art. 1 pkt 63 lit. b ustawy zmieniającej, jak również skarga wniesiona została do sądu przed upływem tej kadencji, w niniejszej sprawie uwzględnić należało regulację art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej. Dodatkowo odnotować również można, iż począwszy od kadencji na lata 2006-2010 treść art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej, znajduje swój odpowiednik w art. 7 ust.2 Ordynacji wyborczej.
Uwzględniając powyższe powtórzyć zatem jeszcze raz przyjdzie, iż zgodnie ze stanem prawnym znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, a obowiązującym do końca trwającej kadencji, w myśl art. 194 ust.1 Ordynacji wyborczej, warunkiem podjęcia przez radę powiatu uchwały o stwierdzeniu uzyskania mandatu radnego przez kolejnego kandydata z tej samej listy jest łączne spełnienie przez niego dwóch warunków: posiadanie prawa wybieralności oraz brak skazania prawomocnym wyrokiem sądu orzeczonym za przestępstwo umyślne. Przed przystąpieniem do podjęcia uchwały rada winna zatem podjąć działania zmierzające do ustalenia czy kandydat na radnego spełnia ustawowe warunki.
Mając na uwadze stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie dostrzec należy, iż przed podjęciem zaskarżonej uchwały Rada Powiatu w Nysie nie dokonała ustaleń w zakresie spełnienia przez Z. G. warunków niezbędnych do uzyskania mandatu radnego, wynikających z art. 194 ust. 1 Ordynacji wyborczej. O ile jednak nie zachodzą wątpliwości co do tego, iż w dniu podjęcia uchwały o wstąpieniu w skład rady, Z. G. nie utracił prawa wybieralności, o tyle nie można uznać, iż nie zachodziła wobec niego negatywna przesłanka, o której mowa w art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej.
Odnosząc się w tym miejscu do, określonej w art. 194 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej, przesłanki skazania prawomocnym wyrokiem sądu, orzeczonym za przestępstwo umyślne, zauważyć przyjdzie, iż zgodnie z interpretacją Sądu Najwyższego, za wyrok skazujący uznać należy orzeczenie, które może mieć wyłącznie formę wyroku, a w którym sąd ustala winę sprawcy przestępstwa i wymierza karę. Wina oskarżonego jest przy tym zasadniczym przedmiotem osądu i dlatego o niej i jej konsekwencjach (środkach represji karnej) orzeka sąd wprost w sentencji wyroku (por. wyrok SN z dnia 8 stycznia 2003 r., sygn. akt III RN 236/01, OSNP 2004/3/40). Stosownie do znajdującej się w aktach administracyjnych informacji z Krajowego Rejestru Karnego, dotyczącej Z. G., jako bezsporny uznać zatem należało fakt zaistnienia wobec niego przesłanki z art. 190 ust.1 pkt 4 Ordynacji wyborczej.
Dostrzec należy, iż zgodnie z uzyskaną informacją, wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...], sygn. akt [...], Z. G. skazany został za popełnienie przestępstwa określonego w art. 205 § 1 kk z 1969 r., na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat. Ponadto wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia [...], sygn. akt [...] skazany on został na karę grzywny za popełnienie czynu określonego w art. 284 § 3 i § 2 obowiązującego kodeksu karnego. Jak wynika z przedstawionych informacji, w chwili podjęcia zaskarżonej uchwały, zarówno pierwszy jak i drugi z wyroków były prawomocne. Nie nastąpiło również, zatracie orzeczonego skazania.
Zauważyć należy, iż skoro we wskazanych wyrokach sądy orzekły o popełnieniu przez Z. G. czynów zabronionych, określonych w art. 205 § 1 kk z 1969 r. oraz art. 284 § 3 i § 2 obowiązującego kodeksu karnego, wymierzając jednocześnie za ich popełnienie przewidzianą w ustawie karę, uznały tym samym jego winę w ich popełnieniu. Jednocześnie jakiekolwiek kwestionowanie popełnienia przez Z. G. wskazanych przestępstw z winy umyślnej jest bezzasadne. Zarówno bowiem określone w art. 205 § 1 kk z 1969 r. przestępstwo oszustwa jak i określone w art. 284 § 3 i § 2 obowiązującego kodeksu karnego, przestępstwo przywłaszczenia, stanowią przestępstwa określane w nauce prawa jako kierunkowe, dla których popełnienia wymagane jest ukierunkowanie zachowania się sprawcy na określony cel. Zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku dla przyjęcia realizacji znamion przestępstwa, konieczne jest wystąpienie po stronie podmiotowej zamiaru bezpośredniego.
Skoro zatem w myśl art. 9 § 1 kk, zamiar bezpośredni przesądza o umyślności popełnienia czynu, nie można przyjąć, iż orzekając o popełnieniu przez Z. G. wskazanych przestępstw, sąd przyjął brak umyślności w ich popełnieniu. Dodatkowo odnotować również można, iż dla uznania winy oraz jej umyślności, bez znaczenia pozostaje stopień społecznej szkodliwości popełnionego czynu.
Zgodnie z powyższym, ponieważ Z. G. został na mocy wyroków sądowych skazany za przestępstwa umyślne, a wyroki te w chwili podjęcia zaskarżonej uchwały były prawomocne i jednocześnie nie zachodziło co do nich zatarcie skazania, stwierdzić należało, iż wobec Z. G. zaistniała negatywna przesłanka określona w art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej, wyłączająca powołanie do rady powiatu.
Skoro zatem, pomimo zaistnienia tej przesłanki Rada Powiatu w Nysie wydała zaskarżoną uchwałę, uznać należało, iż zaskarżona uchwała podjęta została z rażącym naruszeniem przepisu art. 190 ust. 1 pkt 4 Ordynacji wyborczej.
Jak stanowi przepis art. 79 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna. Zgodnie z powyższym, stosownie do art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu (...) stwierdzić zatem należało nieważność zaskarżonej uchwały.
Dodatkowo odnotować również wypada, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 82 ust1 ustawy o samorządzie powiatowym, wyłączająca stwierdzenie nieważności uchwały.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, przy czym rozstrzygnięcie w punkcie drugim wyroku podjęte zostało w oparciu o art. 152 Prawa o postępowaniu (...).