Uzasadnienie
A Spółka z o.o. w [...], reprezentowana przez członka Zarządu K. S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na pismo Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt [...]
Przedmiotowym pismem Prezes Sądu Okręgowego w Opolu na skutek wniosku K. S. z dnia 25 marca 2019 r., odmówił udostępnienia akt sprawy o [...], toczącej się przez Sądem Okręgowym w Opolu, o sygn. [...] Z akt powołanej sprawy wynika, że A Spółka z o.o. w [...] jest wierzycielem w stosunku do jednej ze stron ww. postępowania i z tego tytułu wywodzi prawo do zapoznania się z aktami sprawy, w celu zaspokojenia swoich roszczeń.
Zaskarżając do tut. Sądu pismo Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt [...], strona skarżąca szczegółowo opisała przebieg postępowania egzekucyjnego wskazując, że wydanie wyroku w sprawie o [...] i w konsekwencji zasądzenie alimentów na rzecz małżonki dłużnika, czyni bezskuteczną egzekucję na rzecz A Spółka z o.o. w [...], o czym skarżącą poinformował komornik pismem z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt [...] W ocenie skarżącej, A Spółka z o.o. w [...] jest podmiotem uprawnionym w rozumieniu art. 887 § 1 k.p.c. do wglądu do akt sprawy o [...], a odmowa w tym zakresie jest aktem z zakresu administracji publicznej, wymienionym w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - zwana dalej: "P.p.s.a.," sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Zakres ich właściwości rzeczowej został uregulowany w art. 3 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2069, z późn. zm.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 P.p.s.a.).
Odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. z uwagi na brak właściwości sądu administracyjne nastąpi zatem w wypadku, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 P.p.s.a.) lub gdy dotyczy sprawy bezpośrednio wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 P.p.s.a.). Odrzucenie skargi z wymienionego powodu nastąpi także wówczas, gdy skarga została wniesiona w sprawie objętej właściwością sądów powszechnych, zważywszy na wyraźne rozgraniczenie właściwości sądów powszechnych i sądów administracyjnych wynikające wprost z przepisów Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483, z późn. zm.).
W ocenie Sądu skarga A Spółki z o.o. w [...], nie dotyczy sprawy objętej właściwością sądów administracyjnych.
Uzasadniając powyższą ocenę należy w pierwszej kolejności wskazać, że dostęp do akt sprawy dla strony postępowania administracyjnego uregulowany jest w art. 73 i art. 74 przywołanej wyżej ustawy Kodeks postępowania administracyjnego - zwanej dalej w skrócie jako: "k.p.a." Stosownie do treści art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Pozyskiwanie z akt kopii dokumentu może polegać na sporządzeniu kopii przez stronę w obecności pracownika organu albo sporządzeniu kopii samodzielnie przez pracownika organu i doręczenie jej stronie, z ewentualnym obciążeniem strony kosztami sporządzenia kopii dokumentu i przesyłki. Obowiązek wydania stronie kserokopii dokumentów z akt indywidualnego postępowania administracyjnego, tej strony dotyczącego, wynika z wykładni przepisu art. 73 § 1 k.p.a. Celem tego przepisu jest zapewnienie rzeczywistego funkcjonowania zasady jawności postępowania wobec strony.
Zgodnie zaś z art. 73 § 2 k.p.a., strona może również żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile to uzasadnione jest ważnym interesem strony.
Ze wskazanych przepisów wynika zatem, że strona postępowania ma prawo dostępu do akt sprawy jej dotyczących i pozyskiwania z tych akt notatek, kopii i odpisów (por. szerzej także: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 czerwca 2008 r., sygn. K 51/07; publ. OTK – A 2008, Nr 5, poz. 87).
Wskazać ponadto należy, że w art. 74 § 2 k.p.a. przewidziano sformalizowany sposób odmowy udostępnienia stronie akt postępowania stanowiąc, że odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jeżeli zatem określony organ odmawia faktycznie wydania stronie uwierzytelnionej kopii dokumentu z akt prowadzonego przez siebie postępowania, a jednocześnie nie wydaje w tej materii zaskarżalnego postanowienia o odmowie, dopuszcza się bezczynności, podlegającej kontroli sądu administracyjnego stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.
Podkreślenia jednak wymaga, że przedstawiona tut. Sądowi do rozpoznania sytuacja, nie występuje w niniejszej sprawie. Postępowanie, które zostało zainicjowane przed Sądem Okręgowym w Opolu wnioskiem K. S. z dnia 25 marca 2019 r., nie jest bowiem postępowaniem administracyjnym regulowanym normami zawartymi w k.p.a. Zdaniem Sądu, ani zaskarżone pismo odmowne, ani postępowanie na skutek którego doszło do wydania wskazanego pisma z dnia 26 kwietnia 2019 r., nie wykazują cech o charakterze administracyjno-prawnym, podlegającym rozpoznaniu przez sądy administracyjne na zasadzie art. 3 i 4 P.p.s.a. W szczególności, okoliczności sprawy nie wskazują na wydanie aktu w trybie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., czyli przepisu prawa przytaczanego przez skarżącego, jako podstawa prawna żądania niniejszej skargi.
W ocenie Sądu, stan faktyczny i prawny sprawy wskazują jednoznacznie na jej [...] charakter, przede wszystkim z tego względu, że dotyczy ona postępowania toczącego się przed sądem powszechnym, w sprawie o separację, regulowanej przepisami Działu V ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682, z późn. zm.). Pogląd ten potwierdza sam skarżący, bowiem swego prawa do wglądu akt sprawy [...] o sygn. [...] upatruje on w art. 887 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, z późn. zm.) - zwanej dalej: "k.p.c.", zgodnie z którym - z mocy samego zajęcia wierzyciel może wykonywać wszelkie prawa i roszczenia dłużnika, a na żądanie wierzyciela komornik wydaje mu odpowiednie zaświadczenie.
Dodatkowo, skarżący powołuje się na przepis § 103 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2316, z późn. zm.). Udostępnienie akt sprawy [...] następuje natomiast według procedury cywilnej, dlatego podstawę procesową rozpoznania wniosku strony skarżącej o udostępnienie akt takiej sprawy, stanowił przepis art. 525 k.p.c., stanowiący o dostępności akt sprawy dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych samych zasadach dopuszczalne jest:
- 1) sporządzanie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt sprawy;
- 2) otrzymywanie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z akt sprawy.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że czynności prezesa sądu powszechnego, podejmowane na podstawie art. 525 k.p.c., nie podlegają kontroli sądu administracyjnego. W związku z tym skarga nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego, stąd należało uznać ją za niedopuszczalną, co w świetle art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. - stanowi przesłankę jej odrzucenia.
Z podanych względów, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.