Uzasadnienie
Pismem z dnia 4 kwietnia 2012r., uzupełnionym kolejnymi pismami z dnia 9 maja 2012r., a skierowanymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, T. K. złożyła skargę na Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Zarzuciła wyżej wskazanej osobie znęcanie się moralne i psychiczne nad skarżącą i jej mężem, wykorzystywanie danych osobowych małżonków, oczernianie ich w instytucjach państwowych, a także brak pomocy ze strony Ośrodka.
W odpowiedzi na skargę z dnia 18 kwietnia 2012r., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przedstawił stanowisko organu w sprawie. Wskazał w szczególności na przebieg sprawy podnosząc, że rodzina skarżącej jest objęta kompleksową pomocą Gminnego Ośrodka Pomocy w [...] od 1989r., a pomoc ta udzielana była we wszystkich dopuszczalnych formach. Wszystkie czynności podejmowane przez pracowników Ośrodka są zgodne z przepisami prawa, a zwłaszcza z ustawą o ochronie danych osobowych. Ośrodek podjął kroki w celu ustalenia obowiązku alimentacyjnego ośmiorga dzieci skarżącej i jej męża, jednakże w wyniku nie stawienia się ich na wywiad, nie doszło to do skutku. Rodzina skarżącej z pomocy społecznej korzysta już 30 lat i nigdy nie odmawiano tej rodzinie pomocy, co potwierdzają wydawane decyzje administracyjne oraz inne zebrane dokumenty.
Postanowieniem z dnia 21 maja 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd wskazał na art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje w przypadku oczywistej bezzasadności skargi.
Z powyższym orzeczeniem nie zgodziła się skarżąca, która wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd II instancji postanowieniem z dnia 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OZ 442/12 oddalił jednakże zażalenie T. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało odrzucić.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Stosownie do pkt 1 wskazanej regulacji, przesłankę taką stanowi niewłaściwość sądu. W pierwszym rzędzie Sąd zatem badał, czy ze względu na przedmiot zaskarżenia skarga może zostać rozpoznana merytorycznie, czy też kwestionowane w niej akty lub czynności takiej kontroli sądowej nie podlegają. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a., sąd orzeka w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym w art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencyjne, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w przytoczonych regulacjach.
Zasada ta znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca w istocie wyraziła dezaprobatę dla nieprawidłowych – jej zdaniem - działań pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], za którego funkcjonowanie odpowiada jego Kierownik, wymieniony zresztą także z imienia i nazwiska w skardze. Skarżąca nie wskazała jednakże decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, które Kierownik Ośrodka wydał lub dokonał, a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym. Nie są takimi czynnościami w szczególności opisane w pismach z dnia 4 kwietnia 2012r. i z dnia 9 maja 2012r. działania polegające przykładowo na "braku pomocy", "znęcaniu się moralnemu", wykorzystywaniu danych osobowych rodziny skarżącej w celu "ośmieszania i oczerniania", itp. Rozpoznanie żądania T. K. skierowanego do Sądu o "przeprowadzenie sprawy" i zobowiązania Kierownika Ośrodka do przedłożenia całej dokumentacji dotyczącej udzielanej rodzinie pomocy, nie należy do kompetencji sądu administracyjnego.
Charakter opisanych zarzutów wskazuje na tzw. "skargę powszechną", jaką strona niezadowolona z działania organu może wnieść na zasadzie przepisów Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) pn. "Skargi i wnioski". Przedmiotem skargi powszechnej może być bowiem w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego). Postępowanie w trybie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego ma jednakże charakter odrębny od postępowania administracyjnego, nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, jedynie informuje o sposobie załatwienia tej skargi. Skarga ta rozpoznawana jest na podstawie przepisów przywołanego Działu VIII i w stosunku do niej przepisy P.p.s.a. się nie odnoszą (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 1998r., nr III SA 1636/97, dostępny w programie komputerowym LEX nr 37138, a także postanowienie z dnia 15 maja 2009r., sygn. akt I OZ 520/09, umieszczone na stronie internetowej NSA pn. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.qov.pl).
Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, skarga jest niedopuszczalna na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Z powyższych względów skargę należało odrzucić, co Sąd orzekł jak w sentencji.