Uzasadnienie
Działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594) i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), Wojewoda Opolski, jako organ nadzoru, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, pismem z dnia 23 kwietnia 2013 r., skargę na uchwałę Rady Gminy Rudniki z dnia 8 stycznia 2013 r., Nr XX/169/2013 w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z tych opłat, jak również ich pobierania, z powodu istotnego naruszenia prawa.
Wojewoda Opolski wyjaśnił, że podstawę prawną do podjęcia zaskarżonej uchwały stanowił przepis art. 50 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.). W skardze zakwestionował § 1 uchwały, w którym Rada Gminy Rudniki ustaliła, m.in., że usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze przyznawane są na wniosek świadczeniobiorcy lub pracownika socjalnego. W ocenie organu nadzoru, tak sformułowane prawo do uzyskania świadczeń w sposób istotny narusza przepisy ww. ustawy o pomocy społecznej, przede wszystkim art. 102 ust. 1 i 2, stanowiące, że świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej. Pomoc społeczna może być udzielana z urzędu. Organ wywodził, że zakwestionowana regulacja powoduje nieuzasadnione zawężenie kręgu osób uprawnionych do działania na rzecz świadczeniobiorcy, co także stanowi naruszenie art. 102 ustawy o pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę Gmina Rudniki, opierając się o przepis art. 54 § 2 i § 3 P.p.s.a. wniosła o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjaśniła, że po analizie skargi, podjęła w dniu 30 kwietnia 2013 r. uchwałę Nr XXII/199/2013, w sprawie uwzględnienia skargi Wojewody Opolskiego na uchwałę Rady Gminy Rudniki w sprawie szczegółowych warunków przyznawania odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania, uchylając zapis w § 1 kwestionowanej uchwały o treści "na wniosek świadczeniobiorcy lub pracownika socjalnego".
Pismem z dnia 20 maja 2013 r. Wojewoda Opolski, podtrzymał żądanie skargi, podnosząc, że nie jest możliwe dokonanie zmiany treści uchwały w sposób, w jaki przyjęła to Rada Gminy Rudniki, tj. podejmując uchwałę, stanowiącą akt kierownictwa wewnętrznego. Koniecznym jest, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwych zapisów uchwały, rozstrzygnięcie w tym przedmiocie w drodze orzeczenia sądowego.
Kolejnym pismem, z dnia 19 czerwca 2013 r., Gmina Rudniki podtrzymała swoje stanowisko w przedmiocie umorzenia postępowania sądowego, przedkładając kolejną uchwałę z dnia 14 czerwca 2013 r. Nr XXIII/207/2013, w której zawarto regulację uwzględniającą zarzuty skargi. Wprowadzono także przepis, że uchwała ta wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego.
Uchwała zmieniająca zaskarżoną uchwałę została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego dnia 24 czerwca 2013 r., pod pozycją 1516. Jednocześnie w piśmie procesowym z dnia 2 lipca 2013 r. Gmina Rudniki oświadczyła, że zaskarżona uchwała z dnia 8 stycznia 2013 r., w okresie jej obowiązywania, nie wywołała skutków prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Postępowanie podlega umorzeniu.
Przepis art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", umożliwia organowi, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W przepisie tym została zatem dopuszczona przez ustawodawcę możliwość podjęcia przez organ administracji, który wydał akt - następnie zaskarżony do sądu administracyjnego - działania w trybie tzw. samokontroli. Akt podjęty w trybie tego przepisu jest nowym aktem, wydanym w tej samej sprawie i w tym samym postępowaniu administracyjnym. Zastępuje on akt zaskarżony do sądu administracyjnego, w związku z czym przysługuje od niego skarga do sądu administracyjnego.
Z kolei, w myśl art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi, gdy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku przestaje istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zaistnieje w szczególności wówczas, gdy zaskarżony akt zostanie pozbawiony bytu prawnego, m.in. w rezultacie skorzystania przez organ, który go wydał, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 P.p.s.a. i uchylenia tego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 85/05, System Informacji Prawnej LEX nr 188791).
Z sytuacją taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Uchwała nr XX/169/2013 Rady
Rady Gminy Rudniki, będąca przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, została wyeliminowana z obrotu prawnego i przestała istnieć, wobec uwzględnienia w całości skargi i żądania skarżącego, albowiem na sesji w dniu 14 czerwca 2013 r. Rada Gminy Rudniki podjęła uchwałę nr XXIII/206/2013, uchylającą zaskarżoną uchwałę. Czynność powyższa odnosiła się do uchwały już zaskarżonej, a zatem było to działanie dokonane w trybie samokontroli, wynikające z przywołanego wyżej art. 54 § 3 P.p.s.a. Ponadto, jak wynika z oświadczenia złożonego przez Wójta Gminy, zaskarżona uchwała nie wywołała skutków prawnych. W tej sytuacji brak jest przedmiotu zaskarżenia, a postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Wobec tego wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały stanowi przesłankę umorzenia postępowania, o której stanowi art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w związku z art. 54 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji