Uzasadnienie
Wojewoda Opolski działając w trybie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559, z późn. zm.) jako organ nadzoru, złożył pismem z dnia 27 lipca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na uchwałę Rady Gminy w Izbicku z dnia 26 maja 2022 r., Nr XLI.322.2022 w sprawie kosztów związanych z wykonywaniem zadań przez sołtysów.
Przedmiotową uchwałą w § 1, ustalono wynagrodzenie dla sołtysów w związku z wykonywaniem zadań statutowych danego sołectwa:
- a) od nieruchomości – 0,75 zł;
- b) koszt dojazdu w wysokości8 stawki za 1 km obliczony dla samochodu osobowego o pojemności skokowej silnika powyżej 900 cm³.
W § 4 uchwały postanowiono, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego.
Wojewoda Opolski wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały z powodu istotnego naruszenia prawa, albowiem mocą skarżonej uchwały Rada Gminy w Izbicku ustaliła wysokość diet sołtysom bez delegacji ustawowej. W ocenie organu nadzoru, w szczególności podstawy do podjęcia uchwały nie stanowi art. 37b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, bowiem upoważnia on radę gminy do ustalenia jedynie zasad, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej będzie przysługiwała dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej (art. 37b ust. 1 ustawy). Wskazany natomiast w podstawie prawnej przedmiotowej uchwały art. 18 ust. 2 pkt 7 ustawy o samorządzie gminnym, nie stanowi podstawy do stanowienia w przyjętej uchwałą materii.
W odpowiedzi na skargę, Wójt Gminy Izbicko wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." podnosząc, że Rada Gminy Izbicko uwzględniając zarzuty skargi, podejmie uchwałę uchylającą.
Następnie, w piśmie z dnia 9 września 2022 r. ww. oświadczył, że zaskarżona uchwała Nr XLI.322.2022 nie wywołała skutków prawnych, a na skutek wniosku z dnia 21 czerwca 2022 r. została wycofana z publikacji w ww. promulgatorze.
W aktach sprawy znajduje się uchwała z dnia 29 sierpnia 2022 r., Nr XLIII.335.2022 w sprawie uchylenia uchwały, będącej przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do wniosku o umorzenie postępowania sądowego, Wojewoda Opolski oświadczył w piśmie procesowym z dnia 20 września 2022 r., że przychyla się do tego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Postępowanie w sprawie należało umorzyć.
Zgodnie z treścią art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn niż cofnięcie skargi lub śmierć strony stało się bezprzedmiotowe.
Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego z innych przyczyn w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi wtedy, gdy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku, przestaje istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zaistnieje w szczególności wówczas, gdy zaskarżony akt zostanie pozbawiony bytu prawnego, na skutek m.in. uchylenia tego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 85/05, System Informacji Prawnej LEX nr 188791).
Z opisaną sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Uchwała Rady Gminy Izbicko z dnia 26 maja 2022 r., Nr XLI.322.2022, będąca przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego została wyeliminowana z obrotu prawnego i przestała istnieć. Na sesji w dniu 29 sierpnia 2022 r., Rada Gminy w Izbicku podjęła uchwałę Nr XLIII.335.2022, mocą której przyjęto nowe regulacje co do przedmiotu zaskarżonej uchwały.
Dostrzeżenia przy tym wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane są poglądy o konieczności merytorycznego rozpoznania przez Sąd skargi, w przypadku gdy dotyczy ona aktów prawa miejscowego - i to pomimo - uchylenia takiego aktu, przed zakończeniem postępowania sądowego. U podstaw takiego twierdzenia stoi założenie, że akt prawa miejscowego od daty jego podjęcia do daty uchylenia może wywołać skutki prawne wobec podmiotów zewnętrznych, co uzasadnia konieczność jego eliminacji ze skutkiem wstecznym od daty wydania, która może nastąpić wyłącznie w trybie stwierdzenia nieważności uchwały ze skutkiem ex tunc (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1290/04, orzeczenie to, jak i inne przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne są na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie taka sytuacja jednak nie zachodzi. Wyjaśnić bowiem trzeba, że zaskarżona uchwała przewidująca wejście jej w życie jako akt prawa miejscowego, nie została ostatecznie opublikowana zgodnie z wymogiem stawianym tego typu aktom prawa. Została bowiem wycofana z publikacji. Z kolei uchwała ją uchylająca weszła w życie bez obowiązku publikacji, tj. z dniem podjęcia (29 sierpnia 2022 r.)
Wobec tego, przedstawione okoliczności sprawy uzasadniają umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.