Uzasadnienie
A. J. w dniu 12 kwietnia 2013 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę, adresowaną w nagłówku pisma do Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, zatytułowaną "Zażalenie", na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie strzeleckim z dnia 9 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku rozbiórki uszkodzonej ściany frontowej części gospodarczej budynku mieszkalno-gospodarczego oraz zabezpieczenia stropu i pozostałej części budynku w sposób zgodny ze sztuką budowlaną i przepisami, położonego w K. przy ul. [...] na działce nr [...]. Wskazała w niej, że są powodzianami, zachorowała po powodzi, jest kaleka, mąż uległ wypadkowi i ma poważne problemy zdrowotne. Posesja jest zamknięta i "nic się nikomu nie stało".
Pismo, obejmujące skargę zostało przesłane jednocześnie jako odpowiedź skarżącej na wezwanie tut. Sądu skierowane do niej w sprawie o sygn. akt II SA/Op 16/13. Skarga została wydzielona z akt o sygn. akt II SA/Op 16/13 i jej oryginał przesłano do Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu wraz z załącznikami, informując o obowiązku zwrotu skargi w terminie 30 dni, wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi.
Odpowiadając na skargę, pismem z dnia 13 maja 2013 r., Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że z pisma A. J. wynika, że składa ona zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie strzeleckim nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Przedmiotem skargi jest zatem postanowienie wydane na podstawie art. 119 oraz art. 64 a § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z zawartym w tym postanowieniu pouczeniem zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego – do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie strzeleckim oraz prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny do Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu za pośrednictwem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie strzeleckim (art. 122 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Przepis art. 122 § 3 powołanej ustawy wypowiada się w kwestii środków odwoławczych służących zobowiązanemu, traktując oddzielnie o możliwości kwestionowania postanowienia o nałożeniu grzywny, możliwości zgłoszenia zarzutów w postępowaniu oraz zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Prawidłowość nałożonej grzywny zobowiązany może kwestionować w zażaleniu do Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu. Organ II instancji wyjaśnił, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie strzeleckim z dnia 9 kwietnia 2013 r., nr [...], nie zostało zaskarżone do organu odwoławczego. Organ ten z nie rozpatrywał zatem zażalenia na postanowienie z dnia 9 kwietnia 2013 r. i nie prowadził postępowania odwoławczego. A. J., pomimo, że przysługiwał jej środek zaskarżenia zażalenia nie złożyła, a zatem nie wyczerpała środków zaskarżenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Przepis art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. wymienia enumeratywnie przesłanki do odrzucenia skargi, do których należą: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Ta ostatnia przesłanka występuje m.in. w razie niewyczerpania środków zaskarżenia.
Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek odwoławczy, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zauważyć należy, iż w doktrynie podkreśla się pierwszeństwo weryfikacji aktu na drodze administracyjnej przed weryfikacją w trybie postępowania sądowoadministracyjnego (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 428-429). Obowiązek wyczerpania przed wniesieniem skargi do sądu przysługujących środków zaskarżenia w toku instancji wynika z założenia, że Sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ustanowionej w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., z której wynika prawo strony do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administracyjne.
Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Realizacja omawianej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego zapewniona została m.in. w art. 127 § 1 i 2, 3 K.p.a., statuujacym prawo strony do wniesienia od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołania tylko do jednej instancji, przy czym organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba, że ustawa przewiduje inny organ.
Odczytując przywołany art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. w kontekście wspomnianych wyżej przepisów procedury administracyjnej należy stwierdzić, iż postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać skutecznie wszczęte, jeśli od decyzji organu pierwszej instancji nie zostało wniesione odwołanie, a od postanowienia zażalenie, czyli jeśli nie został wyczerpany środek zaskarżenia przysługujący w zwykłym toku instancji, określony w art. 52 § 2 P.p.s.a.
Przenosząc dotychczasowe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd zważył, iż wniesiona skarga dotyczy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie strzeleckim o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki budowli, a zatem postanowienia organu, który – stosownie do treści art. 74 § 2 K.p.a. – był w dacie wydania zaskarżonego postanowienia organem pierwszej instancji. Zgodnie z art. 122 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), na postanowienie o nałożeniu grzywny, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia. Skarżąca została o tym prawidłowo pouczona przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie strzeleckim i nie skorzystała z tego prawa. Skoro więc skarżąca nie wniosła zażalenia od postanowienia organu I instancji, to nie został spełniony warunek formalny dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego, wynikający z art. 52 § 1 P.p.s.a. Dopiero bowiem wyczerpanie trybu zażaleniowego umożliwia skuteczne wniesienie skargi do Sądu, w przeciwnym przypadku skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Z przedstawionych wyżej względów skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu, stąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.
- - ---------------------- 2