Uzasadnienie
Skarżący B. W., pismem procesowym z dnia 13 marca 2021 r. przesłanym drogą elektroniczną, wniósł skargę na treść Biuletynu Informacji Publicznej, wobec odmowy jej sprostowania. Jako adresata skargi wskazał Sąd Okręgowy w Opolu. W treści skargi podał, że "Zgodnie z art. 241 ust. 5 Konstytucji RP z 1997 r. sprawy będące przedmiotem postępowania ustawodawczego rozpoczęte przed wejściem w życie Konstytucji, są prowadzone zgodnie z przepisami konstytucyjnymi obowiązującymi w dniu rozpoczęcia sprawy." Dalej skarżący wyjaśniał, jak według niego jest zdefiniowane pojęcie "Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej", a także, że na podstawie ustawy zwykłej nie można składać protestu przeciwko jego wyborowi. W konkluzji stwierdził, że: "Aleksander Kwaśniewski, Lech Kaczyński, Bronisław Komorowski i Andrzej Duda jest wyłączony z pojęcia "Prezydent Rzeczpospolitej", gdyż warunek z 129 ust. 2 Konstytucji nie jest spełniony, przez co nie doszło do dymisji Rady Ministrów w dniu 17 października 1997 r. w rozumieniu art. 162 ust. 3 Konstytucji (...), wskutek czego obecnie jej prezesem jest nadal Włodzimierz Cimoszewicz.
Z tego powodu sprzeczność z art. 118 ust. 1 Konstytucji ustawy z 1998 r. (Dz. U. nr 160.1064) implikuje jej nieważność, skutkiem, czego Sąd Okręgowy w Opolu nie ma podstawy w ustawie swojego istnienia. Właściwy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji jest Sąd Wojewódzki w Opolu. Nakaz pewności prawa wymaga sprostowania oczywiście nieprawdziwej informacji na stronie BIP Sądu."
Skarżący został na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 marca 2021 r. wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez jednoznaczne:
- - oznaczenie organu administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi,
- - oznaczenie skarżonego aktu lub czynności (przez podanie daty pojęcia oraz numeru) bądź wskazanie postępowania, w którym bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.
Skarżący odebrał wezwanie, przesłane drogą elektroniczną, w dniu 24 marca 2021 r. (patrz: k. 21 akt sądowych potwierdzenie odbioru). Skarżący odpowiedział na nie pismem z dnia 24 marca 2021 r., przesłanym elektronicznie, zatytułowanym "O rozstrzygnięcie kwestii formalnej". Ponownie wskazał w nim, że według niego nie ma wątpliwości, iż obecnie brak jest Prezydenta Rzeczpospolitej w rozumieniu rozdziału V Konstytucji RP, co jest istotne dla sprawy. Ponownie powtórzył, że protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej na podstawie ustawy zwykłej nie ma zastosowania w sprawie ważności jego wyboru i składa tę kwestię do rozstrzygnięcia przez Sąd. Jednocześnie zakwestionował działanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wskazując, że wobec braku Prezydenta odbywa się ono bez podstawy prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Wśród tych przesłanek jest nieuzupełnienie braków formalnych skargi (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). W tej kwestii wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga jako szczególne pismo procesowe powinna nie tylko czynić zadość ogólnym wymaganiom każdego pisma w postępowaniu sądowym, ale także zawierać dodatkowe elementy, do których zaliczyć należy wskazanie zaskarżonego aktu, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności dotyczy oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego.
W przypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W świetle tej regulacji, niezachowanie wymogów formalnych skargi skutkuje wezwaniem przez sąd do uzupełnienia jej braków w wyznaczonym terminie, pod rygorem odrzucenia skargi. Podstawę odrzucenia skargi stanowi wówczas art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. określający, że sąd odrzuca skargę, której braków formalnych nie uzupełniono w terminie.
Z treści skargi wynikało, że skarżący kwestionuje odmowę sprostowania treści Biuletynu Informacji Publicznej, co do określenia Sądu Okręgowego w Opolu, gdyż według niego "Sąd Okręgowy w Opolu" nie ma podstawy swego istnienia w ustawie, a właściwy według art. 45 ust. 1 Konstytucji jest "Sąd Wojewódzki w Opolu". Z pozostałej treści skargi, jak też z nadesłanego na wezwanie Sądu do uzupełnienia jej braków, pisma z dnia 24 marca 2021 r., nie wynikało, jakiego organu administracji publicznej akt, czynność, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania skarży B. W. Należy też wyjaśnić, że stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sąd orzeka także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.).
W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracją z art. 3 P.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 P.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach.
W doktrynie podkreśla się, że aby akty administracji publicznej, wskazane w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., mogły zostać poddane kontroli sądowej, muszą dotyczyć spraw indywidualnych, muszą być skierowane do określonych adresatów, których praw i obowiązków dotyczą, zaś uprawnienie lub obowiązek, którego czynność dotyczy, musi być określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Regulacja taka stanowi istotne uzupełnienie sądowej kontroli administracji w sprawach indywidualnych, zapobiegając unikaniu przez organ kontroli sądowej spraw indywidualnych niezakończonych w drodze decyzji administracyjnej. Stąd też wyłączone spod zakresu stosowania art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., są akty o charakterze generalnym.
Jak wskazano w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. I OPS 3/07, zawierającej wykładnię art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., "Po pierwsze, w przepisie tym jest mowa o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej innych niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych. To zdaje się wyraźnie wskazywać, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Jak decyzja, czy postanowienie administracyjne są kierowane do konkretnych podmiotów, tak akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., są kierowane przez organ administracji publicznej również do konkretnych podmiotów. Z omawianego przepisu można wnosić, iż wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego.
Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego".
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy zaznaczyć, że przedmiotem zaskarżenia - jaki można wywnioskować ze skargi - była odmowa sprostowania na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej nazwy Sądu Okręgowego w Opolu, na Sąd Wojewódzki w Opolu.
Aby zatem ocenić kwestię dopuszczalności skargi we wskazanym zakresie, należy zbadać w pierwszej kolejności, czy opublikowanie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej stanowi akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, do którego będzie miał zastosowanie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Kwestia ta została obszernie wyjaśniona w literaturze przedmiotu, gdzie w sposób jednoznaczny wyrażono pogląd, który tut. Sąd w pełni podziela, a mianowicie, że "Samego sposobu tworzenia i prawidłowości prowadzenia BIP nie można uznać za czynności z zakresu informacji publicznej, które dotyczyłyby uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Nie istnieje bowiem norma prawa powszechnie obowiązującego, która przyznawałaby uprawnienie do tego, aby domagać się od organu zarówno samego tworzenia, jak i określonego sposobu prowadzenia BIP.
W związku z tym nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na bezczynność organu polegająca na takim prowadzeniu BIP, który jest przez stronę uznawany za nieprawidłowy (postanowienie WSA z 16 października 2008 r., II SAB/Łd 40/08, Lex nr 504540)" (patrz: Ustawa o dostępie do informacji publicznej - Komentarz, Irena Kamińska, Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., Wyd. 3, str. 235-236, Ustawa o dostępie do informacji publicznej – Komentarz, Marcin Bidziński, Marek Chmaj, Przemysław Szustakiewicz, C.H. Beck, Warszawa 2018, Wyd. 3, str. 139).
Tak samo powyższe kwestie zostały ocenione w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie także wskazano, że ewentualna skarga na prowadzenie Biuletynu Informacji Publicznej powinna przybrać procesową formę skargi składanej w trybie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego - art. 229 pkt 7 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 611/08, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie budzi, zatem wątpliwości, że odmowa sprostowania informacji zamieszczonej w treści BIP nie należy do katalogu spraw wymienionych w cyt. wyżej art. 3 § 2-3 oraz art. 4 P.p.s.a., dlatego Sąd uznał, że skarga w tym przedmiocie jest niedopuszczalna, jako nie podlegająca kognicji sądu administracyjnego.
Skarżący natomiast pomimo wezwania nie wskazał organu administracji publicznej, którego akt, czynność, bezczynność lub przewlekłość prowadzenia postępowania, mogłaby stanowić przedmiot skargi do sądu administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Stosownie więc do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., wedle którego sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, Sąd postanowił orzec jak w sentencji.