Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 lutego 2016 r., sygn. akt II SO/Op 5/16, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu m.in. ustanowił T. R. radcę prawnego, w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie prawa pomocy w sprawie zasiłku okresowego.
Pismem z dnia 24 lutego 2016 r., Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu poinformowała, że w sprawie II SO/Op 5/16 na pełnomocnika z urzędu, została wyznaczona radca prawny H. B., wykonująca zawód w Kancelarii Radcy Prawnego w [...], przy ul. [...].
W dniu 11 kwietnia 2016 r. radca prawny H. B., działając w imieniu T. R., wniosła za pośrednictwem organu, skargę na opisaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. W skardze pełnomocnik zawarła wniosek o: "przyznanie kosztów zastępstwa procesowego tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższonej o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania".
Na skutek powyższego, sprawa została odnotowana w repertorium sądowym pod sygn. akt II SA/Op 248/16.
Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2016 r., tut. Sąd przywrócił termin do wniesienia skargi, a następnie w dniu 22 września 2016 r., oddalił skargę. W dniu 25 października 2016 r. stwierdzono prawomocność zapadłego w sprawie wyroku, wobec nie wniesienia środków zaskarżenia.
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje:
Stosownie do treści art. 250 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
W niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1805), pomimo tego, że w dniu 2 listopada 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715). Stosownie bowiem do treści § 22 aktualnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r., w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe (czyli rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r.), do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.
W sprawie, pełnomocnik z urzędu została ustanowiona przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, który to wyrok zapadł w dniu 22 września 2016 r., czyli przed wejściem w życie obecnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. Do podjętych przez pełnomocnika czynności będą miały zatem zastosowanie dotychczas obowiązujące regulacje.
Zgodnie zatem z treścią § 3 przywołanego powyżej rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części.
Referendarz sądowy podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, wyrażony przez Sąd Najwyższy i sądy administracyjne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II CKN 687/98, opubl. OSNC z 1999 r. nr 3, poz. 63; wyrok NSA W-wa z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05, niepubl.), że złożenie wskazanego oświadczenia, stanowi konieczną przesłankę warunkującą przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu stosownego wynagrodzenia. Przedmiotowe oświadczenie stanowi bowiem podstawę do ustalenia, że opłaty za czynności adwokackie nie zostały zapłacone w całości lub w części. Pozwala tym samym określić zakres, w jakim wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy powinno zostać pokryte przez Skarb Państwa. Faktu, że opłaty za czynności adwokackie nie zostały zapłacone w całości lub w części nie można wywodzić z treści żądania zawartego we wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Jego treść nie zastępuje bowiem treści oświadczenia, o którym mowa w § 3 rozporządzenia, i nie może być też z treścią tego oświadczenia utożsamiana. Wskazać jednocześnie należy, iż brak przedmiotowego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia i nie stosuje się do niego trybu uzupełnienia jego braków, opisanego w art. 49 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05 Lex nr 242945).
W rozpoznawanej sprawie wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego – radca prawny H. B., złożyła wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w piśmie procesowym z dnia 9 kwietnia 2016 r. W dokumencie tym jednakże, ani w innych dokumentach znajdujących się w aktach sprawy sądowej, nie zostało sformułowane oświadczenie, o którym mowa w § 3 rozporządzenia. Podkreślić przy tym należy, że samo sformułowanie wniosku "o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej", użyte przez pełnomocnika, nie jest jednoznaczne ze złożeniem stosownego oświadczenia, pomimo tego, że w samym wniosku użyto sformułowania "nieopłaconej". Taka treść wniosku odpowiada bowiem jedynie ustawowej nomenklaturze w tym przedmiocie, na gruncie zaś § 3 rozporządzenia nie powinno budzić wątpliwości, że konieczne jest wyraźne oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, a oświadczenie to zawarte ma być właśnie we wniosku "o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej" (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 17/15; postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 284/16 – obydwa dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższych okoliczności sprawy, referendarz sądowy nie znajdując podstaw do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, orzekł jak w sentencji, działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., art. 250 P.p.s.a. w związku z § 3 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.