Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2012r. (sygn. akt II SA/Op 136/12), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę A. W. i M. W., wniesioną na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 5 grudnia 2011r., nr [...], uchylającą decyzję Starosty Oleskiego z dnia 30 grudnia 2010r., nr [...], o ustaleniu odszkodowania za nabyte z mocy prawa przez Gminę [...], nieruchomości oznaczone w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działki: nr A., k.m. [...], obręb [...], KW [...]; nr B., k.m. [...], obręb [...], KW [...] - stanowiące dotychczas własność skarżących; nr C., k.m. [...], obręb [...], KW [...], nr D., k.m. [...] obręb [...], KW [...] - stanowiące dotychczas własność A. W.. Jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd wskazał art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zgodnie z którym sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.
Pismem z dnia 24 kwietnia 2012r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skarżący odnosząc się do wydanego przez Sąd postanowienia z dnia 16 kwietnia 2012r. o odrzuceniu skargi, wnieśli o ponowne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 5 grudnia 2011r., nr [...]. Podnieśli, że ich zamiarem było złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wojewody Opolskiego, a nie skargi na decyzję jeszcze nieostateczną. Z powyższych względów, jako podstawę wcześniej złożonego wniosku przywołali art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), który reguluje tryb uchylania decyzji ostatecznych. Wskazali także, że oczekiwali uznania kwestionowanej decyzji administracyjnej za wydanej z rażącym naruszeniem prawa, dlatego obecnie wnoszą o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 5 marca 2012r. i stwierdzenie nieważności wyżej wskazanej decyzji. W przypadku natomiast uznania przez Sąd braku swojej właściwości do rozpoznania sprawy, zwrócili się o przekazanie wniosku do organu właściwego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6), która występuje m.in. w razie niewyczerpania środków zaskarżenia.
Przedmiot właściwości sądu administracyjnego został określony w art. 3 i 4 P.p.s.a., a w art. 5 P.p.s.a. określono sprawy, wyłączone od orzekania przez sądy administracyjne. Zgodnie z przywołanym art. 3 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach.
Ponadto, stosownie do treści art. 4 P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w powołanych przepisach.
Przedmiotem żądania skarżących jest wszczęcie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...], wydanej przez Wojewodę Opolskiego w dniu 5 grudnia 2011r. Podstawę prawną regulującą kwestię przesłanek wszczęcia i trybu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, stanowią przepisy rozdziału 13 przywołanej ustawy (w dalszej części postanowienia określanej jako: "K.p.a."), nazwanego: "Uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji". Zgodnie z art. 157 § 1 i § 2 K.p.a. zawartym w tymże rozdziale, właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 K.p.a. jest organ wyższego stopnia, a postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Przeprowadzone rozważania pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że właściwym do rozpoznania wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji jest organ administracji, a nie sąd administracyjny. Skarżący nie mogą zatem domagać się wydania decyzji w toku postępowania sądowego, lecz administracyjnego i powinni złożyć stosowny wniosek w tym zakresie, do właściwego organu administracji. Skarga w niniejszej sprawie została skierowana bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, a jej treść wskazująca między innymi na wydane przez Sąd postanowienie z dnia 16 kwietnia 2012r. świadczy o tym, że to od tut. Sądu skarżący domagają się rozpatrzenia sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Przedstawione okoliczności czynią zatem niemożliwym przekazanie sprawy przez Sąd do organu administracji właściwego w sprawie, czego domagali się skarżący w przypadku uznania przez Sąd braku swej właściwości do rozpoznania sprawy.
Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a odrzucenie skargi następuje postanowieniem i może być dokonane na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.). Przywołane przepisy obligują zatem Sąd do rozstrzygnięcia sprawy w drodze postanowienia.
Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że sprawa nie podlega jego kognicji i działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.