Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 października 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 marca 2018 r., nr [...].
Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy – złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca zwróciła się o ustanowienie adwokata podnosząc, że nie stać jej na opłacenie pełnomocnika z wyboru. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżąca podała, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z konkubentem oraz piątką niepełnoletnich dzieci. Rodzina uzyskuje łączny dochód w wysokości 4.090 zł z tytułu renty, alimentów oraz zasiłków rodzinnych. Wykazane wydatki to z kolei kwota 1.200 zł z tytułu opłat lokalowych, a także rata kredytu – 360 zł i zaległe alimenty na kwotę 50.000 zł.
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa.
Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu.
W niniejszym postępowaniu A. Z. złożyła wniosek na wymaganym urzędowym formularzu i wypełniła go według pouczenia zawartego w formularzu, a zatem spełniła wymóg formalny określony w art. 252 § 2 P.p.s.a.
Do rozstrzygnięcia pozostała zatem kwestia czy wnioskodawczyni spełnia przesłankę materialną, warunkująca przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem prawa, przyznanie pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powyższej regulacji wynika, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, przyznawaną w ramach specjalnej pomocy Państwa osobom, które nie są w stanie pokryć samodzielnie kosztów postępowania. Prawo pomocy ma zastosowanie w stosunku do osób, które pomimo wykazanych starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogłyby ponieść kosztów, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski albo nie osiągają żadnego dochodu. Przyznanie tego prawa następuje więc w szczególnych przypadkach.
W ocenie rozpoznającego wniosek, taka szczególna sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Uzyskiwany przez skarżącą i jej rodzinę dochód, w porównaniu do wykazanych wydatków jest niewystarczający na pokrycie kosztów opłacenia pełnomocnika z wyboru. Dodatkowym argumentem przemawiającym za ustanowieniem skarżącej adwokata jest zagwarantowanie jej pełnego prawa do sądu i czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, z uwagi na tzw. przymus adwokacko-radcowski, czyli wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, na wynajęcie którego skarżąca – co wskazano wyżej, nie posiada dostatecznych środków finansowych.
Wobec powyższego, na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. referendarz sądowy orzekł, jak w sentencji.