Uzasadnienie
J. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, bądź w części, a także ustanowienia pełnomocnika, w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 maja 2018 r., nr [...], dotyczącą odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Uzasadniając żądanie wskazał, że nie stać go na opłacenie prawnika z wyboru, z uwagi na niskie dochody rodziny, kształtujące się na poziomie 1.862 zł. Oświadczył, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z matką, która jest osobą starszą (93 lata), wymagającą stałej opieki z uwagi na zły stan zdrowia. Skarżący podał, że choroba matki pochłania wydatki na kwotę ok. 900 zł, a dodatkowo rodzina ponosi wydatki miesięczne z tytułu opłat czynszowych (327,38 zł), opłaty za energię (80 zł), opłaty za telefon (56 zł). Rodzina skarżącego posiada mieszkanie o powierzchni [...] m² (o wartości 136.400 zł), a na wysokość ww. dochodu składają się: emerytura matki (1.093,96 zł), specjalny zasiłek opiekuńczy (1.862,92 zł), dodatek mieszkaniowy (233,38 zł) i energetyczny (15,58 zł).
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro J. B., z mocy samej ustawy P.p.s.a. jako osoba skarżąca decyzję dotyczącą świadczenia pielęgnacyjnego, został zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (w tym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych) jest bezprzedmiotowe i należało je umorzyć, co orzeczono w punkcie pierwszym sentencji. Podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., w myśl których, referendarz sądowy wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli stało się ono zbędne.
Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Wnioskodawca jak wyżej wykazano, został z mocy samej ustawy P.p.s.a. zwolniony od kosztów sądowych, zatem jego wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek w zakresie częściowym, obejmujący wyłącznie ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Stosownie więc do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zważyć przeto należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., określającego przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który to pogląd referendarz podziela, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane).
Referendarz sądowy po dokonaniu oceny sytuacji bytowej wnioskodawcy, w oparciu o okoliczności wynikające z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku, które z kolei znalazły potwierdzenie w treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 maja 2018 r., nr [...] (w szczególności co do źródeł dochodu i jego wysokości), stanowiącej przedmiot skargi do sądu administracyjnego, uznał, że skarżący spełnił przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Referendarz przyjął zatem, że wysokość miesięcznego dochodu skarżącego oraz jego matki, a także wykazana sytuacja finansowa, w tym brak zgromadzonych oszczędności i innych składników majątkowych, nie dają podstaw do wygospodarowania środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego, przyznanie skarżącemu prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego z urzędu, jest zasadne.
Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.