Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez Gminę Popielów była informacja Zarządu Województwa Opolskiego z dnia 30 maja 2018 r. odmawiająca przyznania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, a przesłana w wyniku uchwały Zarządu Województwa Opolskiego nr 5529/2018 z dnia 28 maja 2018 r.
Przesłanie tej informacji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
W ramach naboru wniosków o przyznanie pomocy ogłoszonego przez Zarząd Województwa Opolskiego na operacje typu "Inwestycje w obiekty pełniące funkcje kulturalne" w ramach działania "Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich" objętego PROW na lata 2014-2020 Gmina Popielów złożyła wniosek o przyznanie pomocy dotyczący operacji pn.: "Modernizacja budynku świetlicy wiejskiej w Stobrawie". Zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 sierpnia 2017r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Inwestycje w obiekty pełniące funkcje kulturalne", operacje typu "Kształtowanie przestrzeni publicznej" oraz operacje typu "Ochrona zabytków i budownictwa tradycyjnego" w ramach działania "Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2017, poz. 1737 z późn. zm.) pomoc przysługuje według kolejności ustalonej przy zastosowaniu kryteriów wyboru operacji.
W toku oceny wniosku organ przyznał punkty na podstawie § 8 ust. 1 pkt 1-8 i ust. 2 pkt 8 lit. a-c rozporządzenia i na podstawie zapisanych tam kryteriów ustalił i zważył, że:
Po pierwsze: operacja przewiduje, że po jej zrealizowaniu w obiekcie budowlanym będącym jej przedmiotem będą prowadzone zajęcia artystyczne, nauka języków obcych, zajęcia opiekuńczo-wychowawcze lub inne inicjatywy społeczne wskazane we wniosku o przyznanie pomocy, które będą miały charakter stały lub będą się odbywały cyklicznie, lecz nie rzadziej niż raz w miesiącu, przez co najmniej 9 miesięcy w danym roku w okresie trwałości operacji, o którym mowa w art. 71 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1303/2013.
Plan działalności obiektu przewiduje zajęcia - spotkania z muzyką - w okresie od października 2019 do grudnia 2020. Przyznano 4 punkty
Po drugie: podstawowy dochód podatkowy gminy, w której będzie realizowana operacja, w przeliczeniu na mieszkańca, obliczany zgodnie z przepisami o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, opublikowany przez urząd obsługujący ministra właściwego do spraw finansów publicznych do stosowania w roku, w którym nastąpiło ogłoszenie o naborze wniosków o przyznanie pomocy, kształtuje się na poziomie: powyżej 50 % średniej krajowej i nie więcej niż 75 % średniej krajowej tj., 71,61 %. Przyznano 2 punkty.
Po trzecie: operacja uwzględnia zastosowanie rozwiązań, które są innowacyjne co najmniej w skali województwa, w tym rozwiązań organizacyjnych, technicznych lub technologicznych, które zapewnią warunki dla tworzenia wysokiej jakości oferty kulturalnej dostępnej dla zróżnicowanych grup odbiorców.
Zgodnie z pkt 6.6.6 wniosku Gmina nie ubiegała się o przyznanie punktów w danym kryterium.
Po czwarte: operacja uwzględnia wyposażenie obiektu budowlanego będącego przedmiotem operacji w mikroinstaiację, która będzie zapewniała pokrycie co najmniej w 50% zapotrzebowania tego obiektu na energię elektryczną lub cieplną, albo obiekt budowlany będący przedmiotem operacji jest wyposażony w mikroinstalację, która zapewnia pokrycie co najmniej w 50% zapotrzebowania tego obiektu na energię elektryczną lub cieplną.
Obiekt zostanie wyposażony w pompę ciepła, pokrywającą 100 % zapotrzebowania na energię cieplną.
Przyznano 3 punkty.
Po piąte: operacja przewiduje powstanie i utrzymanie przez okres trwałości operacji, o którym mowa w art. 71 ust 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1303/2013, albo utrzymanie przez ten okres miejsc pracy, w przeliczeniu na pełne etaty średnioroczne.
Operacja przewiduje powstanie i utrzymanie albo utrzymanie 0,5 miejsc pracy w przeliczeniu na pełne etaty średnioroczne. Przyznano 1 punkt.
Po szóste: operacja będzie realizowana w gminie, w której gęstość zaludnienia ustalona według najnowszych, na dzień ogłoszenia naboru wniosków o przyznanie pomocy wynikowych informacji statystycznych ogłaszanych, udostępnianych lub rozpowszechnianych zgodnie z przepisami o statystyce publicznej wynosi:
- - co najmniej 25 osób/km2 i mniej niż 60 osób/km2 tj. 46 osób/km2. Przyznano 1 punkt.
Po siódme: średnia stopa bezrobocia w powiecie, na którego obszarze jest planowana realizacja operacji, w okresie ostatnich 12 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy była wyższa albo równa średniej krajowej stopie bezrobocia w tym okresie.
Średnia stopa bezrobocia w Powiecie Opolskim wynosiła 7,6 natomiast krajowa 7,00. Przyznano 1 punkt.
Po ósme: operacja będzie realizowana w gminie, w której na dzień ogłoszenia naboru wniosków o przyznanie pomocy występuje co najmniej jedna z form ochrony przyrody określona w art. 6 ust. 1-5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r o ochronie przyrody. Przyznano 1 punkt.
Kryterium regionalne:
- a) W obiekcie budowlanym będącym przedmiotem operacji będzie zapewniony dostęp do sieci Internet osobom korzystającym z tego obiektu.
Punkty przyznano na podstawie deklaracji wnioskodawcy o zapewnieniu dostępu do sieci Internet osobom korzystającym z obiektu.
Przyznano 4 punkty.
b) W obiekcie budowlanym będącym przedmiotem operacji będą prowadzone zajęcia w zakresie regionalnej lub lokalnej edukacji kulturalnej lub edukacji mniejszości narodowych i etnicznych, które będą miały charakter stały lub będą odbywały się cyklicznie, lecz nie rzadziej niż raz w miesiącu, przez co najmniej 9 miesięcy w danym roku w okresie trwałości operacji, o którym mowa w art. 71 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1303/2013, przy czym nie będzie to jedyna inicjatywa społeczna realizowana w tym obiekcie.
Zgodnie z planem działalności, przewidziane są zajęcia - lekcje biblioteczne- nawiązujące do tradycji i dziedzictwa kulturowego regionu odbywać się będą wyłącznie w roku 2021, czas trwania zajęć nie obejmuje całego okresu trwałości operacji.
Nie przyznano punktów.
- c) Realizacja operacji przyczyni się do wprowadzenia nowych funkcji w obiekcie budowlanym pełniącym funkcje kulturalne.
Z dołączonej dokumentacji wynika, że operacja nie przyczyni się do wprowadzenia nowych funkcji. Operacja zakłada wyłącznie dokonanie modernizacji budynku świetlicy, w wyniku tych działań nie zostanie wprowadzona nowa funkcja obiektu. Nie przyznano punktów.
Operacja otrzymała łącznie 17 punktów w ramach oceny z zastosowaniem kryteriów wyboru opisanych powyżej. Wniosek o przyznanie pomocy złożony przez Gminę Popielów sklasyfikowano na 18 miejscu zatwierdzonej listy operacji, ale ze względu na niewystarczające środki finansowe nie mógł uzyskać refundacji, gdyż nie mieścił się w 150% limitu środków przewidzianych na ten typ operacji. Zgodnie z § 2b ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wysokości limitów środków dostępnych w poszczególnych województwach lub latach w ramach określonych działań lub poddziałań Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 1755 ze zm.) podmioty ubiegające się o przyznanie pomocy, których wnioski o przyznanie pomocy finansowej, złożone w ramach działania podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich, zawierają zapotrzebowanie na środki przekraczające określoną w rozporządzeniu wysokość odpowiedniego limitu środków więcej niż o 50%, informuje się o odmowie przyznania tej pomocy.
Na tą informację Gmina Popielów wniosła skargę, w której zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1) § 8 ust. 2 pkt 8 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Inwestycje w obiekty pełniące funkcje kulturalne", operacje typu "Kształtowanie przestrzeni publicznej oraz operacje typu "Ochrona zabytków i budownictwa tradycyjnego" w ramach działania "Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1737 z późn. zm.) poprzez nieprzyznanie 4 punktów w przedmiotowym kryterium dotyczącym prowadzenia w przedmiocie operacji zajęć w zakresie regionalnej lub lokalnej edukacji kulturalnej lub edukacji mniejszości narodowych i etnicznych, które będą miały charakter stały lub będą odbywały się cyklicznie, lecz nie rzadziej niż raz w miesiącu, przez co najmniej 9 miesięcy w danym roku w okresie trwałości operacji, przy czym nie będzie to jedyna inicjatywa społeczna realizowana w tym obiekcie, pomimo iż z załączonego do wniosku Planu działalności obiektu wynika, iż w okresie od października 2019 do grudnia 2024 r. będą w obiekcie prowadzone dla mieszkańców zajęcia pn.,,Spotkania z muzyką" polegające na nauce dawnych pieśni ludowych i oprócz nich w obiekcie zostaną zorganizowane inne inicjatywy tj.: Spotkania z interesującymi ludźmi, wywodzącymi się z lokalnej społeczności" (czerwiec - grudzień 2019),,, Wystawy związane z twórczością ludową" (styczeń - grudzień 2020),.,Lekcje biblioteczne" (styczeń - grudzień 2021);
- 2) § 8 ust. 2 pkt 8 lit. c rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Inwestycje w obiekty pełniące funkcje kulturalne", operacje typu "Kształtowanie przestrzeni publicznej oraz operacje typu "Ochrona zabytków i budownictwa tradycyjnego" w ramach działania "Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich" objętego Programem rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1737 z późn. zm.), poprzez nieprzyznanie 4 punktów w przedmiotowym kryterium dotyczącym realizacji zostanie przebudowane, a następnie pomieszczenia będą siedzibą dla lokalnych organizacji, w tym m.in. Lokalnego Klubu Sportowego. Przedmiotowa informacja jest potwierdzona w załączonej do wniosku dokumentacji technicznej na str. 11 pkt. 1 f.). Przebudowa poddasza pozwala utworzyć pomieszczenia planowane jako wielofunkcyjne, które przeznaczone zostają na użytek mieszkańców jako miejsca spotkań grup i kół zainteresowań, spotkań towarzyskich i lokalnych organizacji (...)".
Wskazując na te zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonej informacji o odmowie przyznania pomocy z dnia 30 maja 2018 r. w całości. i zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że oceniając Kryterium regionalne z § 8 ust. 2 pkt 8 lit. b rozporządzenia organ błędnie nie uwzględnił innych zajęć wyszczególnionych w załączonym do wniosku Planie działalności obiektu, a mianowicie zajęć pn. Spotkania z muzyką. W konsekwencji, nie przyznał Gminie Popielów 4 pkt. Natomiast w szczegółowym opisie tych zajęć podano, iż będą one polegały na spotkaniach mieszkańców, podczas których będzie możliwość przypomnienia sobie lub nauczenia się dawnych pieśni ludowych. Zajęcie prowadzone będą w liczbie 2 godz. na miesiąc, w okresie po zakończeniu realizacji operacji od października 2019 do grudnia 2024 r. z wyłączeniem miesięcy letnich czyli lipiec, sierpień i wrzesień każdego roku. Termin realizacji zajęć uwzględnia okres trwałości projektu czyli 5 lat od daty płatności końcowej.
Ponadto w obiekcie w lokalu biblioteki prowadzone będą zgodnie z Planem działalności również inne inicjatywy, tj. w,,Spotkania z interesującymi ludźmi, wywodzącymi się z lokalnej społeczności", polegające na organizacji spotkań autorskich i prelekcji min.: poety i dziennikarza – E. P. czy lokalnego poety: W. P. Spotkania odbywać się będą co miesiąc (1 godz.) w okresie od czerwca do grudnia 2019 r. Z kolei, w okresie od stycznia do grudnia 2020 r. organizowane będą "Wystawy związane z twórczością ludową", które prezentować będą m.in. fotografie gminy z lotu ptaka oraz wystawy rękodzielnictwa. Wystawy będą dostępne w godzinach pracy biblioteki.
Ponadto w okresie od stycznia do grudnia 2021 r. prowadzone będą wspomniane wyżej "Lekcje biblioteczne " przeznaczone dla dziewczyn z Niepublicznej Szkoły w Stobrawie polegające na prowadzeniu zajęć (1 godz./m-c) nawiązujących do tradycji i dziedzictwa kulturowego regionu.
Kwestionując pominięcie przez organ nauki dawnych pieśni ludowych jako prowadzonych zajęć w zakresie regionalnej lub lokalnej edukacji kulturalnej, Gmina podniosła, że pieśni ludowe są cennym źródłem wiedzy o naszej przeszłości i stanowią ważne ogniwo dziedzictwa kulturowego danego regionu. Utrwalane wielowiekową tradycją ustną, a współcześnie zapisywane i publikowane należą do najzasobniejszych materiałów źródłowych w folklorystyce. Utwory wokalne są bardzo zróżnicowane pod względem gatunkowym, tematycznym, poetyckim i muzycznym. Oczywistym było, iż planowe zajęcia z nauki dawnych pieśni ludowych dotyczyć będą regionu, na którym się znajdujemy, czyli Śląska Opolskiego. W tradycyjnej kulturze Śląska Opolskiego pieśni ludowe miały określoną rangę społeczną, były powszechnie wykonywane, obecne w życiu prywatnym i grupowym, towarzyszyły codzienności ludzkiej i dniom świątecznym.
Funkcjonowały w obrębie społeczności regionalnej i przekazywały określone wartości oraz przesłania. Teksty ludowe, oprócz istotnych wartości artystyczno-wyrazowych ujawniają treści i przesłania związane z życiem ludzkim, jego losem, z obyczajowością, z poglądami moralnymi i etycznymi aprobowanymi przez tradycyjną społeczność regionalną.
Doceniając wkład pieśni ludowych w kulturę regionalną, Gminie zależało na prowadzeniu w obiekcie będącym przedmiotem operacji zajęć edukacyjnych dotyczących nauki dawnych pieśni ludowych i dalszego kultywowania regionalnych utworów w życiu kolejnych pokoleń i tym samym umacnianiu więzi społecznych.
Z informacji o odmowie przyznania pomocy wynikało, iż w kryterium regionalnym określonym w § 8 ust. 2 pkt. 8 lit. c) rozporządzenia organ przyznał skarżącej 0 punktów.
W ocenie Gminy, organ pominął w tym kryterium informację zawartą w załączniku do wniosku nr 24.4, z której wynika, iż przedmiotowy obiekt zyska nowe funkcje tzn. nieużytkowane dotychczas poddasze zostanie przebudowane, a następnie pomieszczenia będą siedzibą dla lokalnych organizacji, w tym m.in. Lokalnego Klubu Sportowego. Informacja została potwierdzona w załączonej do wniosku dokumentacji technicznej na str. 11 pkt 1 "Przebudowa poddasza pozwala utworzyć pomieszczenia planowane jako wielofunkcyjne, które przeznaczone zostają na użytek mieszkańców jako miejsca spotkań grup i kół zainteresowań, spotkań towarzyskich i lokalnych organizacji). W konsekwencji, organ bezzasadnie nie przyznał Gminie Popielów 4 pkt. za to kryterium.
Odnosząc się do nieprzyznania punktów w tym kryterium, skarżąca Gmina podniosła, iż przedmiot realizacji operacji jest obiektem zabytkowym, wpisanym do gminnej ewidencji zabytków. W dokumentacji projektowej znajduje się pozytywna opinia Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zbytków dotycząca zamierzonych prac modernizacyjnych w obiekcie. Zgodnie z informacjami podanymi w dokumentacji technicznej obiekt wybudowano w 1850 roku, został przebudowany w latach 20-tych XX w. Obiekt na przestrzeni lat zmieniał swoje funkcje, co sprzyjało jego zachowaniu i uzasadniało dalsze istnienie tego budynku. Ważne dla zachowania obiektu ma właśnie ciągłość jego użytkowania, gdyż budowle nieużytkowane niszczeją. Pierwotnie obiekt pełnił funkcję karczmy. Obecnie obiekt pełni funkcje kulturalne i na parterze znajdują się sale wielofunkcyjne, sale komputerowe, kuchnia, sanitariaty i biblioteka wiejska. Poddasze jest nieużytkowe, co potwierdza zapis w pkt. 2.1 na str. 9 dokumentacji technicznej, a mianowicie "Celem inwestycji jest poprawa stanu technicznego budynku świetlicy z niewielką przebudową pomieszczeń na parterze, przywrócenie użytkowej funkcji poddasza i zagospodarowanie terenu".
W wyniku przebudowy poddasza powstaną pomieszczenia wielofunkcyjne, które będą użytkowane jako siedziby lokalnych organizacji społecznych, a w szczególności znajdzie tam swoje pomieszczenia Lokalny Zespół Sportowy w Stobrawie, co zostało zawarte w informacji stanowiącej załącznik nr 24.4 do wniosku o dofinansowanie.
Ocenie poddano sformułowanie wskazane w kryterium określonym w § 8 ust. 2 pkt. 8 lit. c rozporządzenia tj. "Wprowadzenie nowych funkcji w obiekcie budowlanym pełniącym funkcje kulturalne". Nie ulega wątpliwości, iż obiekt położony w Stobrawie przy ul. J. Kani 11 poprzez lokalizację w nim świetlicy wiejskiej i biblioteki pełni funkcję kulturalną. Natomiast z uwagi na brak ustawowych definicji, pojęcie "wprowadzenia nowych funkcji w obiekcie", zdaniem skarżącej, organ w sposób bardzo subiektywny i uznaniowy nie zakwalifikował przebudowy nieużytkowanego poddasza i udostępnienia go na siedziby organizacji jako nadanie mu nowych funkcji. W ocenie Gminy, przebudowa poddasza i udostępnienie powstałych pomieszczeń jako siedziby dla lokalnych organizacji jest właśnie nadaniem mu nowych funkcji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Uzasadniając to procesowe stanowisko podniósł, że w planie obiektu pełniącego funkcje kulturalne załączonym do przedmiotowego wniosku o przyznanie pomocy zostały ujęte cztery inicjatywy społeczne z których wyłącznie jedna - Spotkania z muzyką - obejmuje okres trwałości operacji, za które przyznano punkty w ramach kryterium, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Pozostałe inicjatywy nie spełniały warunku, o którym mowa w kryterium tj.: które będą miały charakter stały lub będą odbywały się cyklicznie, lecz nie rzadziej niż raz w miesiącu, przez co najmniej 9 miesięcy w danym roku w okresie trwałości operacji, o którym mowa w art. 71 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1303/2013, gdyż obejmują wyłącznie jeden rok kalendarzowy.
Skarżąca Gmina Popielów powołała się na organizację zajęć pn. Spotkania z muzyką, które zgodnie ze szczegółowym opisem inicjatywy zawartym w Planie obiektu będą polegać na "spotkaniach mieszkańców, podczas których będzie możliwość przypomnienia sobie lub nauczenia się dawnych pieśni ludowych". Wnioskodawca dopiero w skardze wskazuje, że "oczywistym było", iż planowane zajęcia będą polegały na nauce pieśni ludowych związanych z regionem.
W ocenie Zarządu Województwa, takie stanowisko nie znajduje potwierdzenia w załączonym do wniosku Planie obiektu pełniącego funkcje kulturalne, w którym nie zostało jednoznacznie wskazane, iż pieśni będące przedmiotem spotkań będą związane z regionem. Tymczasem zgodnie z § 34 ust. 2 ustawy, po stronie wnioskodawcy leży konieczność udowodnienia faktu spełnienia przez operację warunków wsparcia. Natomiast ocena wniosku opiera się na weryfikacji przedłożonych dokumentów, w których nie zostały wyjaśnione wszelkie okoliczności potwierdzające spełnienie przez operację warunków wsparcia. Zgodnie z § 16 ust. 3 rozporządzenia, jeżeli wniosek o przyznanie pomocy lub dołączone do niego dokumenty nie zawierają danych niezbędnych do ustalenia liczby punktów za dane kryterium, punktów nie przyznaje się.
Odnośnie do zarzutu oceny kryterium, z § 8 ust. 2 pkt 8 lit. c rozporządzenia, podniesiono, że w zakresie dotyczącym przyznania 4 punktów, jeżeli realizacja operacji przyczyni się do wprowadzenia nowych funkcji w obiekcie budowlanym pełniącym funkcje kulturalne Zarząd Województwa stwierdza, iż stanowisko Gminy nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem organu, w postępowaniu właściwie zweryfikowano złożoną przez Gminę dokumentację, w wyniku czego stwierdzono, że modernizacja budynku świetlicy wiejskiej nie przyczyni się do wprowadzenia nowych funkcji w obiekcie. Świetlica wiejska w Stobrawie pełni funkcje kulturalne, posiada sale wielofunkcyjne, wyłącznie poddasze pozostaje nieużytkowane. Po wykonaniu modernizacji zostaną udostępnione dodatkowe pomieszczenia, które również będą wielofunkcyjne oraz będą udostępniane lokalnym organizacjom oraz lokalnej społeczności. W związku z powyższym, należy stwierdzić, iż modernizacja obiektu przyczyni się do udostępnienia większej ilości pomieszczeń na miejsca spotkań dla mieszkańców i organizacji, lecz świetlica będzie pełnić tę samą funkcję, którą pełniła przed remontem. W przekonaniu organu, podkreślenia również wymaga fakt, że zakres rzeczowo - finansowy operacji nie przewiduje zakupu wyposażenia lub wykonania robót budowlanych, które miałyby na celu nadanie indywidualnej, specyficznej funkcji danemu pomieszczeniu.
Strona skarżąca pouczona w trybie art. 115-116 a-e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 poz. 1302 ze zm.), dalej w skrócie P.p.s.a., wniosła o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego wskazując osobę mediatora, ale organ nie wyraził zgody na mediację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§ 2). W myśl art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne (poza katalogiem spraw określanym w art. 3 § 2 P.p.s.a. – przypis Sądu) - orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określane w tych przepisach. Taką ustawą szczególną jest ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2018 poz. 627) dalej też: ustawy, która w art. 35 ust. 2 przewiduje, dla podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zaskarżone rozstrzygnięcie (informacja) Zarządu Województwa Opolskiego o odmowie przyznania Gminie Popielów pomocy na realizację operacji "Modernizacja budynku Świetlicy Wiejskiej w Stobrawie" w ramach operacji "Inwestycje w obiekty pełniące funkcje kulturalne", działanie "Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich", poddziałanie "Wsparcie inwestycji w tworzenie, ulepszenie i rozwijanie podstawowych usług lokalnych dla ludności wiejskiej, w tym rekreacji, kultury i powiązanej infrastruktury", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, o którym stronę organ poinformował pismem z dnia 30 maja 2018 r., poddano ocenie na podstawie art. 3 § 3 P.p.s.a. Dlatego zaskarżona informacja mogła być przedmiotem kontroli sądowoadmistracyjnej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego regulowanego cyt. ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. i wydanego na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oaz wypłaty pomocy finansowej na operację typu "Inwestycje w obiekty pełniące funkcje kulturalne", operacje typu "Kształtowanie przestrzeni publicznej" oraz operacje typu "Ochrona zabytków i budownictwa tradycyjnego" w ramach działania "Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2017 poz. 1737 ze zm.) dalej też: rozporządzenie.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy program (w skrócie: PROW 2014-2020) jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje następujące działania i poddziałania: (...)
- 7) podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich:
- a) wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii,
- b) wsparcie badań i inwestycji związanych z utrzymaniem, odbudową i poprawą stanu dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego wsi, krajobrazu wiejskiego i miejsc o wysokiej wartości przyrodniczej, w tym dotyczące powiązanych aspektów społeczno-gospodarczych oraz środków w zakresie świadomości środowiskowej,
- c) wsparcie inwestycji w tworzenie, ulepszanie i rozwijanie podstawowych usług lokalnych dla ludności wiejskiej, w tym rekreacji, kultury, i powiązanej infrastruktury;
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia o kolejności przysługiwania pomocy na operacje typu "Inwestycje w obiekty pełniące funkcje kulturalne" decyduje suma uzyskanych punktów przyznanych na podstawie wymienionych w nim ośmiu kryteriów wyboru operacji.
Ponadto w myśl § 8 ust. 2 pkt 8 rozporządzenia w przypadku, gdy operacja jest realizowana na obszarze gminy województwa opolskiego, oprócz kryteriów określonych w ust. 1 stosuje się również dalsze kryteria wyboru operacji: (tzw. kryteria regionalne):
- a) w obiekcie budowlanym będącym przedmiotem operacji będzie zapewniony dostęp do sieci Internet osobom korzystającym z tego obiektu – 4 punkty;
- b) w obiekcie budowlanym będącym przedmiotem operacji będą prowadzone zajęcia w zakresie regionalnej lub lokalnej edukacji kulturalnej lub edukacji mniejszości narodowych i etnicznych, które będą miały charakter stały lub będą odbywały się cyklicznie, lecz nie rzadziej niż raz w miesiącu, przez co najmniej 9 miesięcy w danym roku, w okresie trwałości operacji, o którym mowa w art. 71 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1303/2013, przy cym nie będzie to jedyna inicjatywa społeczna realizowana w tym obiekcie – 4 punkty;
- c) realizacja operacji przyczyni się do wprowadzenia nowych funkcji w obiekcie budowlanym pełniącym funkcje kulturalne – 4 punkty.
Z kolei zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy w przypadku, gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy.
W zaskarżonej informacji z dnia 30 maja 2018 r. Zarząd Województwa Opolskiego, reprezentowany przez Dyrektora Departamentu Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, w wykonaniu uchwały Zarządu nr 5529/2018 z dnia 28 maja 2018 r., poinformował skarżącą Gminę o liczbie przyznanych punktów w odniesieniu do poszczególnych kryteriów. Informacja ta została przez Sąd szczegółowo opisana wyżej i nie ma potrzeby ponownego przytaczania jej treści.
Natomiast, odnośnie do kwestionowanych przez Gminę dwóch kryteriów regionalnych odpowiadających uregulowaniu § 8 ust. 2 pkt. 8 lit. b) i c), należy w pełni podzielić zarzuty skargi. Skarżąca słusznie zauważa, że w kryterium regionalnym określonym w § 8 ust. 2 pkt 8 lit. b) organ zupełnie bezpodstawnie przyjął, że zgodnie z planem działalności przewidziano jedynie zajęcia w postaci lekcji bibliotecznych nawiązujących do tradycji i dziedzictwa kulturowego, które odbywać się będą wyłącznie w roku 2021.
W konsekwencji, organ odmawiając przyznania 4 punktów za to kryterium, skonkludował, że "czas trwania zajęć nie obejmuje całego okresu trwałości operacji".
Tymczasem z załącznika do wniosku nr 21 - "Plan działalności obiektu pełniącego funkcje kulturalne" - wynikało ponad wszelką wątpliwość, że zaplanowano 4 inicjatywy społeczne o różnym czasie trwania i częstotliwości obejmujące łącznie okres 5 lat (2019-2024), w tym inicjatywę pt. "Spotkania mieszkańców podczas których będzie możliwość przypomnienia sobie lub nauczenia się dawnych pieśni ludowych". Oznacza to, że planowane przedsięwzięcie obejmuje cały okres trwałości operacji.
W odpowiedzi na skargę organ kwestionuje tą inicjatywę podnosząc, że dopiero w skardze strona precyzuje, iż zajęcie będą dotyczyły pieśni ludowych związanych z regionem. Ta okoliczność dla organu jest wystarczającą przesłanką do konkluzji, że strona nie udowodniła w tej części spełnienia przez operację warunków wsparcia. W związku z tym należy zważyć, że uzasadnienie odpowiedzi na skargę jako pisma procesowego w sprawie, nie może zastępować argumentacji zaskarżonego aktu. Tymczasem informacja doręczona stronie w wykonaniu obowiązku z art. 35 ust. 1 ustawy podaje uzasadnienie niepokrywające się z przedłożonym przez stronę dokumentem (Planem działalności). Po wtóre, podzielić należy w pełni twierdzenie Gminy, że planowanie zajęć "przypominania lub nauczenia się dawnych pieśni ludowych" odpowiada kryterium "regionalnej lub lokalnej edukacji kulturalnej" z § 8 ust. 2 pkt 8 lit. b) rozporządzenia.
Pieśni ludowe zawsze związane są z miejscem zamieszkania osób tworzących daną wspólnotę, czyli z regionem, tu: Śląska Opolskiego. Trudno sobie wyobrazić, aby na terenie Gminy Popielów, we wsi Stobrawa, spotkania mieszkańców tej miejscowości związane z nauką pieśni ludowych dotyczyły wyłącznie folkloru innych regionów Polski np. Kaszub czy Mazowsza.
Zdaniem Sądu, uwzględnieniu także podlegał zarzut naruszenia kryterium § 8 ust. 2 pkt 8 lit. c) rozporządzenia przez odmowę przyjęcia, że operacja przyczyni się do wprowadzenia nowych funkcji w obiekcie budowlanym pełniącym funkcje kulturalne i brak przyznania 4 punktów za to kryterium. Z zaskarżonej informacji wynika, że w uzasadnieniu organ przyjął, iż operacja zakłada wyłącznie dokonanie modernizacji budynku świetlicy, a wynikiem tych działań nie będzie wprowadzenia nowej funkcji obiektu.
W ocenie Sądu, tak lakoniczna treść przyczyn odmowy przyznania punktów za to kryterium, nie tylko nie spełnia ustawowego wymogu z art. 35 ust. 1 ustawy, ale jest zupełnie dowolna i sprzeczna z treścią dalszych załączonych do wniosku dokumentów.
Tymczasem - jak zarzucała Gmina - już z załącznika nr 24.4 wynikało, że remontowany budynek uzyska nie tylko dodatkową powierzchnię użytkową przez adaptację dotychczas w ogóle nieużytkowanego poddasza, ale na tej powierzchni dotychczasowa działalność obiektu Świetlicy Wiejskiej będzie poszerzona o przeznaczenie przebudowanych pomieszczeń na siedzibę lokalnych organizacji, w tym Lokalnego Klubu Sportowego. Zdaniem Sądu, rację ma strona wywodząc, że czym innym jest użytkowanie budynku i znajdujących się w nim pomieszczeń z przeznaczeniem na zajęcia świetlicowe, biblioteczne i inne o charakterze kulturalnym, a czym innym wykorzystywanie pomieszczeń (zwłaszcza dodatkowo wybudowanych, adaptowanych) na siedziby organizacji społecznych, w tym stowarzyszeń sportowych. Takich funkcji przed przebudową sporny obiekt we wsi Stobrawa nie pełnił.
Poza tym, z dokumentacji technicznej załączonej do wniosku (Projekt zagospodarowania terenu załączony do projektu budowlanego k- 232) oraz załącznika nr 13 - "Wniosek o wydanie interpretacji podatkowej", wprost wynikało, że teren wokół budynku Świetlicy zostanie w ramach operacji zagospodarowany na cele rekreacyjne (chodniki, ścieżki, rabaty kwiatowe, nasadzenia drzew i krzewów, plac zabaw dla dzieci, stoły i ławki dla dorosłych opiekunów). Tych dokumentów organ nie poddał ocenie pod kątem spełnienia przesłanek opisanych w kryterium regionalnym z § 8 ust. 2 pkt 8 lit. c) rozporządzenia.
Reasumując, jeżeli wyłanianie projektów do finansowania musi być efektem stosowania zasad przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów i równych szans podmiotów ubiegających się o dofinansowanie planowanych operacji, na podstawie cytowanej ustawy z 20 lutego 2015 r. i rozporządzenia wykonawczego z 18 sierpnia 2017 r., to przesłana stronie informacja o wyniku rozstrzygnięcia odnośnie do złożonego wniosku niespełniająca wymogu art. 35 ust. 1 ustawy, musiała być oceniona jako naruszająca prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik oceny oraz naruszająca prawo materialne § 8 ust. 2 pkt 8 lit. b) i c) rozporządzenia, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), c) w związku z art. 146 § 1 P.p.s.a.
O kosztach orzeczono na postawie art. 200 i art. 205 § 2. P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot wpisu i kosztów zastępstwa procesowego.
Wskazania do dalszego postępowania w rozumieniu art. 141 § 4 P.p.s.a. wynikają wprost z powyższych rozważań.