Uzasadnienie
A. W. (zwany dalej także: "skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę z 29 lipca 2022 r., uzupełnioną następnie pismem z 14 sierpnia 2022 r., w której wskazał, że skarży działalność "administracji publicznej", w tym między innymi działanie Komendy Powiatowej Policji w K. Skarżący wskazał, że złożył 2 sierpnia 2022 r. zażalenie do Sądu Rejonowego w K. na postanowienie Prokuratury Rejonowej w K. z [...] o przeszukaniu należącej do niego posesji, położonej przy ul. [...] w Z. oraz znajdujących się na niej budynków, celem wykonania oględzin zwierząt tam przebywających, ustalenia warunków ich przetrzymywania oraz w celu zabezpieczenia dokumentacji weterynaryjnej i hodowlanej. Wynikiem tego przeszukania była, między innymi, czynność procesowa podjęta w toku postępowania przygotowawczego, prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w K. pod sygn. [...], polegająca na zatrzymaniu rzeczy w postaci 33 sztuk paszportów bydła należącego do skarżącego.
Jest znane Sądowi z urzędu, że zostało 18 lipca 2022 r. wydane postanowienie na podstawie przepisów działu V rozdziału 25 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz.1375, z późn. zm.) - zwanej dalej "K.p.k.", dotyczące zatrzymania rzeczy i przeszukania. Następnie A. W. 2 sierpnia 2022 r. zaskarżył przedmiotowe postanowienie do Sądu Rejonowego w K. na podstawie art. 236 § 1 K.p.k., zgodnie z którym to przepisem prawa na postanowienie dotyczące przeszukania, zatrzymania rzeczy i w przedmiocie dowodów rzeczowych oraz na inne czynności przysługuje zażalenie osobom, których prawa zostały naruszone; zażalenie na postanowienie wydane lub czynność dokonaną w postępowaniu przygotowawczym rozpoznaje sąd rejonowy, w okręgu którego prowadzone jest postępowanie.
W niniejszej sprawie, w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący domaga się wydania przez m.in. Komendanta Powiatowego Policji w K. - jako kierującego Komendą i jako zwierzchnika funkcjonariuszy Policji - zwrotu zatrzymanych 33 sztuk paszportów zwierząt oraz kwestionuje podjęte przez ten organ działania. Jednakże, w skardze tej, ani w piśmie z 14 sierpnia 2022 r. ją uzupełniającym, skarżący nie wskazał, jakiego konkretnie działania Komendanta Powiatowego Policji w K. ona dotyczy.
W odpowiedzi na skargę z 16 listopada 2022 r., zaskarżony organ stwierdził m.in., że zgodnie z § 17 ust. 1 Zarządzenia Nr 4 Komendanta Głównego Policji z 9 lutego 2017 r. w sprawach niektórych form organizacji i ewidencji czynności dochodzeniowo-śledczych Policji oraz przechowywania przez Policję dowodów rzeczowych uzyskanych w postępowaniu karnym (Dz. Urz. KGP z 2017 r. poz. 9, z późn. zm.), pisma o charakterze procesowym dotyczące zakresu działania Policji lub policjanta w postępowaniu karnym w konkretnej sprawie, w szczególności stanowiące zażalenie na postanowienie i zarządzenia wydane przez policjanta, a także zażalenie na czynności lub zaniechanie czynności, załatwia się w trybie przewidzianym w rozdziale K.p.k., a pism tych nie należy traktować jako skarg w rozumieniu ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Organ poinformował także, że w toku prowadzonego postępowania przez Wydział do Walki z Przestępczością Gospodarczą Komendy Powiatowej Policji w K., A. W. został przesłuchany w charakterze świadka i wydane zostały paszporty zwierząt, zatrzymane w toku czynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Według przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.) - dalej zwanej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje natomiast orzekanie w sprawach skarg na akty oraz czynności wyszczególnione w § 2-3 tego przepisu.
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika zatem, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle określonych przez ustawę. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych, będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Skarga wniesiona na akty lub czynności, które nie podlegają kontroli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy.
Mając powyższe na uwadze, przedmiotową skargę A. W. na działalność Komendanta Powiatowego Policji w K. należy uznać za niedopuszczalną w świetle treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. z uwagi na to, że przedstawiana w skardze sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W pierwszej kolejności wyjaśnienia bowiem wymaga, że z przedstawionego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący złożył do Sądu Rejonowego w K. zażalenie na postanowienie Prokuratury Rejonowej w K. z [...] o przeszukaniu należącej do niego posesji. Akta prokuratorskie o sygn. [...] wpłynęły do Sądu Rejonowego w K. 16 sierpnia 2022 r. i zostały zarejestrowane pod sygn. [...]. Następnie zarządzeniem z 23 sierpnia 2022 r., wyznaczono termin posiedzenia w przedmiocie rozpoznania zażalenia skarżącego na 10 października 2022 r.
Skonstatować zatem należy, że właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje kontroli działalności sądów powszechnych w zakresie czynności podejmowanych przez nie w ramach procesu karnego, w szczególności, gdy umocowanie do rozpoznania zażalenia posiada zgodnie z art. 236 K.p.k., Sąd Rejonowy w K. Na charakter karny prowadzonych przez organy czynności, wskazuje także zaskarżony w niniejszym postępowaniu organ, powołując się w tym względzie na przepisy dotyczące czynności dochodzeniowo-śledczych Policji i tryb ich kwestionowania, wynikający z art. 50 K.p.k.
Jednocześnie dostrzeżenia wymaga, że kwestionowane przez skarżącego postępowanie Komendanta Powiatowego Policji w K. nie odnosi się do konkretnego aktu tego organu i kwestionuje ogólne działania dotyczące sprawy jego zwierząt. Skarżący nie zgadza się bowiem przede wszystkim z faktem zatrzymania paszportów jego zwierząt, stawia zarzut "kradzieży" jego krowy, kierując zarzuty w tym względzie - do szeregu wymienionych w skardze podmiotów państwowych, w tym do Prokuratora Rejonowego w K., Sądu Rejonowego w K., Powiatowego Lekarza Weterynarii w K., czy wreszcie Komendanta (funkcjonariuszy) Powiatowej Komendy Policji w K. Natomiast podkreślenia wymaga, że jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której skarga dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości – przede wszystkim – przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli jest jednak ograniczony do określonych form działania administracji publicznej, wymienionych enumeratywnie w art. 3 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 r., z późn. zm. - § 2a). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że skarga wniesiona na akt lub czynność niewymienione w powyższym katalogu podlega odrzuceniu zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., gdyż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego.
A. W. nie wskazał, aby jego skarga obejmowała decyzję, postanowienie, akt, czynność lub bezczynność, o których mowa w cyt. wyżej art. 3 § 2 P.p.s.a. Nie wskazał konkretnego aktu lub czynności, jakie zostały wydane przez zaskarżony organ. Jednocześnie podjął działania zmierzające do zakwestionowania opisanych działań organów w trybie postępowania karnego. Z podanych względów Sąd uznał, że przedmiotowa skarga odnosząca się do działań Komendanta Powiatowego Policji w K., w której w istocie zawarto tylko zarzuty dotyczące nienależytego wykonywania zadań przez ten organ, nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
Zauważyć przy tym należy, że nawet jeżeli przyjąć, że niniejsza skarga została wniesiona w trybie tzw. postępowania skargowego, regulowanego przepisami działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, to i tak nie podlega ona rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Przybliżyć w tym miejscu należy uregulowania K.p.a., dotyczące skarg wnoszonych przez obywateli, tzw. skarg społecznych na zaniedbania lub nienależyte wykonywanie zadań przez organy administracji albo ich pracowników. Skargę taką, jako odformalizowany środek społecznej kontroli działania administracji publicznej podejmowanej w interesie jednostki lub interesie publicznym, regulują przepisy działu VIII "Skargi i wnioski" K.p.a. I tak, zgodnie z art. 227 K.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Wedle zaś art. 228 K.p.a., skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia, a właściwe do rozpatrywania skarg organy wylicza przepis art. 229 K.p.a.
Oceniając powyższe uregulowania procedury sądowoadministracyjnej i procedury administracyjnej, podkreślić trzeba, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w przepisach art. 3 i art. 4 P.p.s.a. W szczególności nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych objętych przepisami działu VIII K.p.a.
Z podanych względów skargę w niniejszej sprawie należało odrzucić jako niepodlegającą właściwości sądów administracyjnych na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., co Sąd orzekł jak w sentencji.