Uzasadnienie
Pismem z dnia 31 maja 2022 r. wniesionym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, oznaczonym jako: "odwołanie/skarga" "na decyzję o umieszczeniu na pobyt w Domu Pomocy Społecznej", skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, A. G. (zwany dalej: "skarżącym"), zakwestionował fakt umieszczenia go w Domu Pomocy Społecznej w K. Na skutek zarządzenia z dnia 2 czerwca 2022 r. odnotowanego w repertorium pod sygn. akt Wydz. II/Og 80/22, wezwano skarżącego do jednoznacznego wyjaśnienia w terminie 7 dni, charakteru pisma z dnia 31 maja 2022 r. i w tym zakresie wskazania, czy stanowi ono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na działanie administracji publicznej, a jeśli tak, to wezwano do:
- - oznaczenia organu administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (wskazanie nazwy);
- - wskazania zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności (przez podanie daty podjęcia oraz numeru lub przesłanie kserokopii tego aktu), bądź wskazanie postępowania, w którym bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.
Pouczono przy tym skarżącego, że brak odpowiedzi na powyższe wezwanie, w terminie 7 dni, będzie skutkował zwrotem pisma z dnia 31 maja 2022 r. z uwagi na brak możliwości nadania pismu prawidłowego biegu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W odpowiedzi na powyższe, skarżący pismem z dnia 15 czerwca 2022 r. stwierdził, że zaskarża decyzję i postanowienie o umieszczeniu w Domu Pomocy Społecznej. Oświadczył, że pismo z dnia 31 maja 2022 r. stanowi skargę do Sądu na działanie organu administracji publicznej Sąd Rejonowy w Nysie [...], Ośrodek Pomocy Społecznej w N. oraz Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w G., a także Samodzielny Zakład Opieki Zdrowotnej w G. Skarżący stwierdził, że z wyjaśnień pracowników organów administracji wynikają sprzeczne informacje, bowiem jedni twierdzą, że to Starosta G. podjął decyzje o skierowaniu skarżącego do domu opieki. Z kolei inni, że o tym zdecydował Sąd Rejonowy w Nysie. Zawnioskował o uchylenie orzeczenia o umieszczeniu w Domu Pomocy Społecznej, ponieważ jest zdrowy. Uznał, że każdy obywatel jest wolny i on też tego chce, bowiem zawsze sobie radził i chciałby podjąć pracę zarobkową.
Kolejnym pismem, tym razem z dnia 17 czerwca 2022 r., skarżący odnosząc się do wezwania Sądu o sprecyzowanie przedmiotu swojej skargi dodatkowo wyjaśnił, że nie w jego kompetencji jest oceniać treść pisma Sądu, natomiast on zwraca uwagę na nieprawidłowości jakie pojawiły się w jego przypadku. Wskazał na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania. Stwierdził dalej, że zaskarża decyzję o umieszczeniu w Domu Pomocy Społecznej. Ponownie wskazał na nieprawidłowości ze strony Sądu Rejonowego w Nysie, Ośrodka Pomocy Społecznej w N., Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G., a także Samodzielnego Zakładu Opieki Zdrowotnej. Załączył przy tym do akt kserokopię decyzji Starosty G. z dnia 21 kwietnia 2022 r., nr [...], na mocy której umieszczono A. G. w Domu Pomocy Społecznej w K. dla osób [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że Sąd Rejonowy w Nysie [...] w dniu 17 grudnia 2021 r., sygn. akt [...] wydal postanowienie o umieszczeniu skarżącego w Domu Pomocy Społecznej.
Na tej podstawie Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. wydał w dniu 30 marca 2022 r. decyzję nr [...] o skierowaniu skarżącego do Domu Pomocy Społecznej dla osób [...]. Starosta G. uwzględniając powyższe okoliczności oraz uwzględniając możliwość umieszczenia skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w K. w terminie nie przekraczającym trzech miesięcy, uznał jak na wstępie decyzji.
Powyższa skarga, jako wniesiona bezpośrednio do Sądu, została zarejestrowana pod sygn. akt II DK/Op 21/22. Na skutek zarządzenia z dnia 8 lipca 2022 r. do ww. sygn. akt załączono również całość korespondencji A. G. z repertorium sądowego oznaczonego II Og, w którym początkowo zarejestrowane zostały jego pisma. Dołączenie korespondencji skarżącego pod jedną sygn. akt II DK/Op 21/22 podyktowane zostało tożsamością twierdzeń, wniosków i żądań (łącznie z treścią skargi) wyrażonych przez skarżącego w sprawach zarejestrowanych w II Og.
Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 21 września 2022 r., wpisano skargę A. G. do repertorium sądowego pod sygn. akt II SA/Op 258/22, uznając, że A. G. skarży Starostę G. za umieszczenie w domu pomocy społecznej. Jednocześnie, na skutek tego zarządzenia, stosownie do zarządzeń wydanych pod sygn. akt II DK/Op 21/22 do akt niniejszej sprawy dołączono dokumenty tam załączone.
Następnie, na skutek zarządzenia wydanego na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) – zwanej dalej jako: P.p.s.a., dokonano rozdzielenia ww. skargi A. G. m.in. na skargę A. G. na działania Sądu Rejonowego w Nysie, nadając jej sygn. akt II SA/Op 326/22.
Skarga ta stanowi przedmiot niniejszego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w pierwszej kolejności Sąd bada dopuszczalność wniesionej skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6).
W celu zbadania jednej z ww. przesłanek dotyczących zdolności sądowej i procesowej skarżącego (art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.), Sąd przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie czy skarżącemu ustanowiono opiekuna prawnego lub kuratora. Z powyższych względów, Sąd zwrócił się do Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w B., w którym przebywa skarżący, a następnie do Sądów Rejonowych: w N., G. i P. Na podstawie otrzymanych odpowiedzi Sąd ustalił, że strona nie posiada kuratora, ani opiekuna prawnego.
Odnosząc się z kolei do przedmiotu skargi, czyli przesłanki wynikającej z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., dostrzec trzeba, że regulacje dotyczące zasad umieszczania i skierowania do domu pomocy społecznej określa art. 59 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.). W świetle tego przepisu prawa, o umieszczeniu w domu pomocy społecznej rozstrzyga organ gminy prowadzącej dom lub starosta powiatu prowadzącego daną placówkę. Organem gminy uprawnionym do rozstrzygania w powyższych sprawach jest wójt, burmistrz, prezydent miasta lub osoba przez niego upoważniona, którą z reguły jest kierownik ośrodka pomocy społecznej. W imieniu starosty decyzje administracyjne może wydawać, na podstawie upoważnienia, kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie. Skierowanie osoby do domu pomocy społecznej może również nastąpić na podstawie orzeczenia sądu. Wówczas, rola organów administracji sprowadza się do wykonania orzeczenia.
W przypadku skierowania do domu przez właściwy sąd organ pomocy społecznej nie zajmuje się badaniem przesłanek skierowania do placówki ani ustaleniem zasadności umieszczenia w placówce, ponieważ nastąpiło to już w postępowaniu sądowym. W przypadku wydania orzeczenia przez sąd o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej organ administracji powinien bowiem działać jako wykonawca tego orzeczenia, nie zaś jako podmiot realizujący własne kompetencje orzecznicze w sprawie już rozstrzygniętej (por. postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt I OW 78/07, LEX nr 399063).
Z przedstawioną sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której Sąd Rejonowy w Nysie [...] w dniu 17 grudnia 2021 r., sygn. akt [...], wydał postanowienie o umieszczeniu A. G. w Domu Pomocy Społecznej w K. W wyniku wykonania postanowienia Sądu, Starosta G. wydał w dniu 21 kwietnia 2022 r. decyzję o umieszczeniu skarżącego w tej placówce.
Skarżący w niniejszej sprawie kwestionuje czynności Sądu Rejonowego w Nysie, domagając się także uchylenia wydanego orzeczenia sądowego dotyczącego umieszczenia skarżącego w Domu Pomocy Społecznej. Wyjaśnienia więc wymaga, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg na orzeczenia wydane przez sądy powszechne, w tym jak powołany w niniejszej sprawie - sąd cywilny, tj. Sąd Rejonowy w Nysie [...]. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805, z późn. zm.) - zwanej dalej: "K.p.c.", normuje on postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Artykuł 1 K.p.c. zawiera prawną definicję "sprawy cywilnej" jako przedmiotu sądowego postępowania cywilnego, a więc tego, co jest rozpoznawane (załatwiane) przez sąd w postępowaniu cywilnym.
Ustawodawca w sposób wyczerpujący wymienia w treści przepisu rodzaje spraw, które uznaje za "sprawy cywilne", wśród których są sprawy cywilne wynikające ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, a sprawy te są rozpoznawane według przepisów K.p.c. W związku z tym, wydane przez sąd cywilny orzeczenie nie stanowi sprawy administracyjnej, a zatem kontrola tego orzeczenia nie mieści się również w zakresie kognicji sądów administracyjnych, które powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej oraz innych spraw, do których stosuje się przepisy P.p.s.a. Ustawa ta reguluje formy działalności administracji publicznej poddane kontroli sądów administracyjnych, które wymienione są w art. 3 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznawania skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki przewidziane w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Z kolei na podstawie art. 4 P.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają również spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Sądy administracyjne nie są zatem właściwe do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach, w tym spraw cywilnych w rozumieniu Kodeksu postępowania cywilnego.
Skoro skarga A. G. została złożona w sprawie niemieszczącej się w wymienionym powyżej katalogu spraw administracyjnych podlegających kontroli sądu administracyjnego, jest ona niedopuszczalna.
Z podanych względów skargę A. G. należało odrzucić, co Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.