Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opoluz 4 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Op 343/20

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez E. P. (dalej zwanego również: skarżącym) jest postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Opolu (dalej zwanego również: organem odwoławczym lub Dyrektorem Okręgowym) z dnia 15 października 2020 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] (zwanego dalej również: organem lub Dyrektorem Zakładu Karnego) o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 2 maja 2019 r. E. P. złożył do Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] raport, w którym zwrócił się o przeniesienie na zaopatrzenie emerytalne w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych.

Decyzją personalną z dnia 26 czerwca 2019 r., nr [...], Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w [...], działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 218 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i 3 w zw. z art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1542 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, zwolnił wnioskodawcę ze służby z dniem 28 czerwca 2019 r. z uwagi na pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 28 czerwca 2019 r. Od decyzji nie zostało wniesione odwołanie.

Równolegle, z wniosku skarżącego z dnia 25 lutego 2019 r., prowadzone było postępowanie w celu ustalenia jego zdolności psychicznej i fizycznej do dalszego pełnienia służby. W wyniku postępowania przeprowadzonego w tym przedmiocie ostatecznym orzeczeniem z dnia 26 września 2019 r., wydanym w postępowaniu odwoławczym, Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych Skład Orzekający w [...] (zwana dalej Centralną Komisją Lekarską), orzekła wobec skarżącego trwałą niezdolność do służby kat. C. Określając, że rozpoznane schorzenie pozostaje w związku ze służbą Komisja orzekła o zaliczeniu skarżącego do trzeciej grupy inwalidzkiej i uznała, że inwalidztwo istnieje od dnia 10 czerwca 2019 r., tj. od daty pierwszego orzekania w rejonowej komisji lekarskiej.

Wnioskiem z dnia 8 lipca 2020 r. skarżący wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją personalną Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 26 czerwca 2019 r., nr [...], o zwolnieniu go ze służby. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączył wniosek o wznowienie postępowania, w którym jako przesłankę wznowienia wskazał wydanie przez Centralną Komisję Lekarską orzeczenia stwierdzającego, że jego niezdolność do służby istnieje od dnia 10 czerwca 2019 r., czyli powstała przed wydaniem decyzji, co powoduje konieczność zmiany podstawy zwolnienia ze służby. Uzasadniając żądanie przywrócenia terminu skarżący wskazał, że orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia 26 września 2019 r. nie zostało doręczone do jego rąk, a wniosku o wznowienie postępowania nie złożył wcześniej z uwagi na wybuch epidemii koronawirusa i wprowadzenie przez rząd stanu epidemii oraz chorobę ojca, który w dniu 5 marca 2020 r. trafił do szpitala, a w dniu [...] kwietnia 2020 r. zmarł.

Wyjaśnił, że był pogrążony w głębokiej żałobie i musiał zając się pochówkiem oraz porządkowaniem spraw po ojcu. Ponadto, w międzyczasie był na leczeniu szpitalnym. Skarżący zaznaczył, że stale leczy się [...] i zażywa leki, które mogą mieć wpływ na jego świadomość. Oświadczył też, że dopiero w dniu 8 lipca 2020 r. ustały faktyczne przeszkody do sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania i możliwe stało się jego złożenie, a ewentualne uchybienie terminowi z uwagi na przedstawione okoliczności nie było przez niego zawinione.

Wobec braku wskazania przez skarżącego daty otrzymania orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej, Dyrektor Zakładu Karnego wystąpił do Komisji o wskazanie daty doręczenia.

Pismem z dnia 4 sierpnia 2020 r. (wpływ do organu 6 sierpnia 2020 r.) Centralna Komisja Lekarska poinformowała organ, że orzeczenie z dnia 26 września 2019 r. zostało doręczone w dniu 14 lutego 2020 r. Na potwierdzenie doręczenia do pisma załączone zostało pocztowe potwierdzenie odbioru.

Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w [...] odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał na przesłanki przywrócenia terminu wynikające z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. i na podstawie wyjaśnień Centralnej Komisji Lekarskiej przyjął, że orzeczenie z dnia 26 września 2019 r. zostało doręczone w dniu 14 lutego 2020 r. K. P., co jak zaznaczył, znajduje potwierdzenie w druku zwrotnego potwierdzenia odbioru. Na tej podstawie uznał, że w tym dniu nastąpiło skuteczne doręczenie pisma i skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Od tego momentu zaczął też biec termin jednego miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Rozstrzygając, czy przyczyny wskazane we wniosku o przywrócenie terminu uzasadniają uprawdopodobnienie, że uchybienie terminowi (wniosek złożony dopiero w dniu 8 lipca 2020 r.) nastąpiło bez winy zainteresowanego, a także czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu organ wyjaśnił, że przy ocenie braku winy należy przyjmować obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy. Przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest z kolei pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu. Z art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu.

Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a brak winy strony zachodzi tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, tzn. przeszkoda miała charakter przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Odnosząc przedstawione rozważania do okoliczności faktycznych sprawy organ uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Ostateczna decyzja komisji lekarskiej została mu doręczona w dniu 14 lutego 2020 r., a wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 8 lipca 2020 r. a więc po upływie prawie 5 miesięcy. Nie dając wiary uprawdopodobnieniu przedstawionemu we wniosku i uznając, że przytoczone okoliczności faktyczne nie uzasadniają tak długiego okresu zwłoki, na podstawie art. 57 § 1 i § 3 k.p.a. organ przyjął, że ostatnim dniem, w którym zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. skarżący mógł złożyć wniosek o wznowienie postępowania był 15 marca 2020 r. Uwzględniając treść art. 15 zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, z późn. zm.) uznał jednak, że skoro stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 14 marca 2020 r., to od tej daty z mocy prawa nastąpił skutek zawieszenia terminu wynikający z tej normy prawnej.

Ustawa uchylająca art. 15 zzr weszła w życie w dniu 16 maja 2020 r. i stanowiła, że terminy w postępowaniu administracyjnym biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy. Oznacza to, że od dnia 24 maja 2020 r. terminy, które rozpoczęły swój bieg przed dniem 14 marca 2020 r. i od tej daty uległy zawieszeniu, biegną dalej, co oznacza, że do zachowania terminu wlicza się także te dni, które nastąpiły przed dniem zawieszenia. Na tej podstawie organ ostatecznie uznał, że w okresie od 14 marca do 23 maja 2020 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Skutkiem tego ostatnim dniem, w którym skarżący mógł złożyć wniosek o wznowienie postępowania był 25 maja 2020 r. W ocenie organu choroba i hospitalizacja ojca skarżącego nie miały wpływu na bieg terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Pobyt ojca w szpitalu pozostawał bez wpływu na możliwość podejmowania przez skarżącego w tym czasie czynności prawnych.

Z kolei wskazując na okoliczność leczenia [...] i zażywania leków mogących mieć wpływ na świadomość skarżący nie wyjaśnił dlaczego, jego zdaniem, przeszkoda do sporządzenia wniosku o wznowienie ustała właśnie w dniu 8 lipca 2020 r. Stosownie do tego organ stwierdził, że złożenie wniosków w dniu 8 lipca 2020 r. nie wynika ze zmiany okoliczności faktycznych powodujących ustanie przyczyny uchybienia terminowi. Wątpliwości co do dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw przez skarżącego budzi nie tylko poziom ogólności przedstawionych zdarzeń, lecz przede wszystkim brak ich spójności. Skoro bowiem skarżący wskazał, że stale leczy się [...] i zażywa leki, które mają wpływ na jego świadomość, co sugeruje, że nie jest zdolny do dokonywania czynności prawnych w swoim imieniu, to niejasność budzi złożenie przez niego pism w dniu 8 lipca 2020 r., których treść świadczy o posiadaniu pełnej orientacji o własnych sprawach.

Co więcej, lakoniczność uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a także poziom jego ogólności powoduje, że wniosek w takiej formie nie mógł zostać uwzględniony. W konsekwencji skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym zarzucił organowi błędne ustalenie treści jego wniosku. Wskazał, że wniosek dotyczył przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, podczas gdy w sentencji orzeczono o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Następnie, podtrzymując swoje twierdzenia na uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu oraz zachowanie terminu do złożenia wniosku o jego przywrócenie, takie jak problemy zdrowotne, [...] i rodzinne (opieka nad ojcem i śmierć ojca), wskazał na stan zagrożenia epidemiologicznego, oraz stan epidemii, co jak wywodził skutkowało ograniczeniem swobód obywatelskich. Zaznaczył, że do dnia 7 lipca 2020 r. miał okresowo podwyższoną temperaturę i z tego powodu wiele miejsc było dla niego niedostępnych (tak mogło być również na poczcie).

Jednocześnie splot innych dodatkowych okoliczności spowodował, że możliwość załatwienia swoich spraw wydłużyła się, aż do początku lipca. Jak wskazał sytuacja była ekstraordynaryjna, podczas gdy organ powołał się na stanowiska doktryny, a jedyną podstawą faktyczną do stosowania art. 58 k.p.a. był pobyt w szpitalu. Skarżący podniósł również, że fakt wznowienia terminów nie był powszechnie znany. Prasa zajęta była donoszeniem o stale zmieniających się ograniczeniach, obowiązkach, zakazach, statystykach zachorowań itd. Kwestie terminów publikowano natomiast w tzw. tarczach antykryzysowych, które liczyły po kilkaset stron. Legislacja była szybka, wręcz rewolucyjna, nie było właściwego vacatio legis. Panujący chaos, opieka nad ojcem, żałoba oraz fakt zażywania leków [...] potwierdzają, że uchybienie terminu nie było zawinione.

W dniu 14 września 2020 r. Dyrektor Zakładu Karnego wydał postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki zawartej w sentencji swojego postanowienia z dnia 7 sierpnia 2020 r. w ten sposób, że w miejsce wyrazów "terminu do wniesienia odwołania" należy wpisać "terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego".

W piśmie z dnia 28 sierpnia 2020 r. skarżący uzupełnił zarzuty zażalenia wskazując, że orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej odebrała w dniu 14 lutego 2020 r. jego żona, ponieważ on w tym czasie przebywał na leczeniu zamkniętym w A w [...]. Z treścią pisma zapoznał się dopiero po zakończeniu hospitalizacji i powrocie do domu w dniu 28 lutego 2020 r. W tamtej chwili jednak najważniejsze było dla niego zadbanie o stan swojego zdrowia. Następnie, w dniu 5 marca 2020 r. jego [...] - letni ojciec doznał [...], a w trakcie pobytu w szpitalu doznał [...] skutkującego [...] ciała. Ojciec wymagał stałej opieki ze strony osób trzecich, którą sprawował skarżący wskutek czego nie był w stanie myśleć o własnych sprawach.

Dalej skarżący wskazywał również, że od 2015 r. leczy się w [...]. W grudniu 2019 r. przebywał na leczeniu szpitalnym w B w [...], gdzie stwierdzono u niego [...] oraz [...]. Na dowód przedstawionych okoliczności skarżący przedłożył karty informacyjne leczenia szpitalnego swojego i ojca. Na zakończenie zaznaczył, że cały czas jest w trakcie leczenia, a jego samopoczucie ulega sporym wahaniom, np. w dniu 13 lipca 2020 r. doświadczył incydentu chorobowego skutkującego [...] (dowód: karta medycznych czynności ratunkowych).

Postanowieniem z dnia 15 października 2020 r., nr [...], Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Opolu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał stan faktyczny sprawy oraz ustalenia i ocenę organu pierwszej instancji, które w większości przyjął jako własne. Jedynie w kwestii ustalenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wyraził odmienny pogląd. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące kwestii zawieszenia terminów procesowych i sądowych z uwagi na epidemię koronawirusa, na podstawie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 374 z późn. zm.) wskazał, że przepis ten wszedł w życie dopiero 31 marca 2020 r. Stosownie do tego wywiódł, że zawieszenie biegu terminów procesowych miało miejsce w okresie 31 marca 2020 r. - 23 maja 2020 r. Dostrzegając, że orzeczenie Centralne Komisji Lekarskiej zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 14 lutego 2020 r. uznał, że termin jednego miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu 15 marca 2020 r., a wystąpienie stanu epidemii nie miało wpływu na możliwość złożenia przedmiotowego wniosku.

Dodatkowo też powołał pogląd orzecznictwa, że skoro strona w swoim wniosku zawarła przyczynę uchybienia terminowi oraz podjęła próbę jej uprawdopodobnienia, to wezwanie do uzupełnienia braków formalnych poprzez wskazanie przyczyn uchybienia terminowi nie jest wymagane". W konsekwencji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

W skardze wniesionej na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący sformułował zarzuty obrazy art. 7, art. 8, art. 9 i art. 12, w związku z art. 58 § 1, w związku z art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. poprzez swobodne operowanie wnioskami dowodowymi wniesionymi przez skarżącego oraz jednostronną, nieobiektywną ich ocenę skutkiem czego nie ustalono okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Wnosząc o uchylenie postanowień organów obydwu instancji skarżący, odnosząc się do okoliczności faktycznych wskazywanych we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu wywodził, że:

1. - orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej w dniu 14 lutego 2020 r. odebrała jego niepełnoletnia córka wobec czego, skuteczne doręczenie nastąpiło dopiero w dniu 28 lutego 2020 r. i termin do złożenia wniosku biegł od dnia 29 lutego;
2. - od dnia 14 marca 2020 r. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego i na podstawie art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach (...) termin uległ zawieszeniu do dnia 24 maja 2020 r. Następnie biegł dalej i upłynął w dniu 8 czerwca 2020 roku. Ustalenia organu odwoławczego w tym zakresie nie były więc obiektywne, a poza tym zostały dokonane na podstawie orzeczeń wydanych po złożeniu wniosku o przywrócenie terminu;
3. - organ całkowicie pominął argumentację dotyczącą choroby jego ojca i pobieżnie rozpatrzył przedłożoną w tym zakresie dokumentację medyczną, z której jasno wynika, że ojciec nie przebywał przez cały czas na leczeniu szpitalnym, ale okresowo także w domu gdzie był pod opieką skarżącego i gdzie zmarł;
4. - organ nie rozważył należycie dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącego. Nie uwzględnił, że rozpoznane u niego schorzenia związane są z [...] i wpływają niekorzystnie na postrzeganie przez niego zdarzeń i rzeczy, upośledzają zdolności poznawcze i wolicjonalne. Zamiast rozważyć całokształt wpływu stanu zdrowia na zdolność podejmowania czynności prawnych organ skupia się na kwestii jednostkowej, a mianowicie: dlaczego w dniu 8 lipca 2020 r. przeszkody ustały. Nie bierze w ogóle pod uwagę możliwości, że w procesie leczenia i terapii następuje systematyczna poprawa stanu [...], tak jak to było w przypadku skarżącego, który w efekcie podjętej [...] oraz leczenia zaordynowanego przez specjalistów w zakresie [...], właśnie w dniu 8 lipca 2020 r. uświadomił sobie, że decyzja personalna z dnia 26 czerwca 2019 r. jest wadliwa. Nie został uwzględniony również fakt, że zażywanie leków [...],[...] i innych, może mieć wpływ na świadomość człowieka;
5. - spełniona została przesłanka zachowania 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz wykonana została czynność, której dotyczy uchybiony termin.

Dalej skarżący przedstawił również okoliczności faktyczne dotyczące przebiegu postępowania przed komisją lekarską, w sprawie zwolnienia ze służby i złożenia w tej sprawie wniosku o wznowienie tego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy wskazał, że zarzuty skarżącego nie znajdują uzasadnienia i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie to, zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Na tej właśnie podstawie, w trybie uproszczonym, została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie posterowania w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Służbie Więziennej.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego zwanej k.p.a. Na tej podstawie uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. termin - w razie jego uchybienia - należy przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do art. 58 § 2 kp.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2, w myśl art. 58 § 3 k.p.a., jest natomiast niedopuszczalne.

Uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy w pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że skarżący niewątpliwie uchybił, określonemu w art. 148 § 1 k.p.a., miesięcznemu terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania.

Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Skarżący we wniosku o wznowienie postępowania wskazał jako przesłankę wznowienia stwierdzenie przez Centralną Komisję Lekarską jego trwałej niezdolności do służby w związku z inwalidztwem istniejącym od dnia 10 czerwca 2019 r. Orzeczenie w tym przedmiocie zostało wydane dnia 26 września 2019 r. i jak ustaliły organy doręczone zostało skutecznie skarżącemu w miejscu jego zamieszkania, w dniu 14 lutego 2020 r. W ocenie Sądu okoliczności tego doręczenia nie budzą istotnych wątpliwości mogących mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, a to wobec treści - uzyskanego w toku postępowania administracyjnego, odpisu potwierdzenia odbioru przesyłki oraz oświadczenia skarżącego sformułowanego w piśmie z dnia 28 sierpnia 2020 r., w którym skarżący jednoznacznie potwierdził, że powyższe orzeczenie w dniu 14 lutego 2020 r. odebrała jego żona.

Na potrzeby niniejszego postępowania przyjąć tym samym należy, że doręczenie nastąpiło w trybie art. 43 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi. W konsekwencji, w świetle art. 148 § 1 k.p.a. słusznie organy uznały, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby, upłynął z dniem 15 marca 2020 r. Stosowny wniosek w tym przedmiocie został natomiast złożony wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia w dniu 8 lipca 2020 r., a więc z uchybieniem terminu.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi podważającego doręczenie skarżącemu orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej w dniu 14 lutego 2020 r., jako dokonanego do rąk córki uznać trzeba, że argumentacja ta zaprzecza wcześniejszym twierdzeniom skarżącego. Skarżący nie wykazał też na czym miałaby polegać wadliwość doręczenia. Dostrzec natomiast trzeba, że w granicach niniejszego postępowania organy nie były uprawnione do badania legalności doręczenia decyzji w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez inny organ. W celu rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu należało jedynie ustalić kiedy skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wobec informacji uzyskanej z Centralnej Komisji Lekarskiej, że orzeczenie wysłane skarżącemu zostało odebrane w dniu 14 lutego 2020 r. należało zatem przyjąć, że z tym dniem skarżący dowiedział się o zaistnieniu przesłanki wskazanej we wniosku o wznowienie.

Sam fakt zapoznania się przez skarżącego z treścią orzeczenia dopiero po powrocie z leczenia, tj. w dniu 28 lutego 2020 r. nie pozwala na uznanie, jak domaga się skarżący, że dopiero w tym właśnie dniu nastąpiło doręczenie orzeczenia. Dla skuteczności doręczenia aktu w trybie k.p.a. nie ma bowiem znaczenia okoliczność zapoznania się z jego treścią. Niemniej jednak nawet jeśli uwzględnić stanowisko skarżącego w tym przedmiocie, to i tak fakt ustalenia skuteczności powzięcia informacji o przesłance wznowienia na dzień 28 lutego 2020 r. nie mógł mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. W takiej sytuacji termin do złożenia podania o wznowienie postępowania upływałby bowiem dnia 29 marca 2020 r.

Podkreślić natomiast trzeba, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo – w przeciwieństwie do organu pierwszej instancji, Dyrektor Okręgowy przyjął, że termin do wniesienia przez skarżącego podania o wznowienie postępowania nie podlegał zawieszeniu ani wstrzymaniu na podstawie art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 374 z późn. zm.). Słusznie powołując tę regulację, jako mającą zastosowanie do biegu terminów procesowych m.in. w postępowaniu administracyjnym (art. 15zzs ust. 1 pkt 6) wskazał, że zawieszenie terminów miało miejsce w okresie od 31 marca do 23 maja 2020 r. O ile bowiem stan zagrożenia epidemicznego - wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 433 z późn. zm.), obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od 14 marca 2020 r., a od dnia 20 marca 2020 r. obowiązywał stan epidemii - wprowadzony na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 z późn. zm.), to jednak powołany przepis wszedł w życie dopiero dnia 31 marca 2020 r. Ustawodawca nie wprowadził regulacji przejściowych nadających normie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy charakter retroaktywny (por postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OZ 502/20).

Jednocześnie, zgodnie z art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), wskazany art. 15 zzs został uchylony z dniem 16 maja 2020 r. z jednoczesnym wprowadzeniem, mocą art. 68 ust. 6 i 7 ustawy zmieniającej, siedmiodniowego terminu, po którym terminy wstrzymane rozpoczynają swój bieg, zaś zawieszone – biegną dalej. Mając zatem na uwadze to, że ustawa z dnia 14 maja 2020 r. weszła w życie dnia 16 maja 2020 r. (art. 76 tej ustawy), ustanie przyczyny powodującej wstrzymanie rozpoczęcia, jak i zawieszenia biegu terminów procesowych nastąpiło dnia 23 maja 2020 r. Oznacza to, że od dnia 24 maja 2020 r. rozpoczęły bieg terminy, które nie rozpoczęły swojego biegu przed dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

Natomiast terminy, które rozpoczęły swój bieg i uległy zawieszeniu, biegły dalej, a do zachowania terminu wliczało się także te dni, które nastąpiły przed dniem zawieszenia (por. postanowienie NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I FZ 94/20).

W konsekwencji, uwzględniając wskazane wyżej przepisy uznać trzeba, że hipotezą art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy objęte mogły być wyłącznie terminy, które biegły w chwili jego wejścia w życie - skutek zawieszający bieg terminu oraz terminy, których bieg miał się dopiero rozpocząć - skutek wstrzymujący rozpoczęcie biegu terminu. Przepis z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy nie dotyczył natomiast terminów, które upłynęły przed jego wejściem w życie. Tym samym, skoro termin do złożenia podania o wznowienie postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby upłynął z dniem 15 marca 2020 r., przepis ten nie mógł mieć do niego zastosowania. Podobnie, nie mógłby też mieć zastosowania w przypadku ustalenia daty powzięcia wiadomości o przesłane wznowienia na dzień 28 lutego 2020 r. W takiej sytuacji termin do złożenia podania o wznowienie postępowania upływałby bowiem dnia 29 marca 2020 r., a zatem także przed dniem wejścia w życie omawianego przepisu art. 15zzs.

Mając na uwadze powyższe nie można w niniejszej sprawie postawić zaskarżonej decyzji zarzutu wydania jej na podstawie nieprawidłowych ustaleń co do upływu terminu do złożenia przez skarżącego podania o wznowienie postępowania. Zgodzić się również należy z tym, że stan epidemii nie miał wpływu na bieg tego terminu.

Przechodząc natomiast do zasadniczej kwestii dotyczącej przywrócenia wskazanego terminu, zauważyć przyjdzie, że instytucja ta stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Na podstawie art. 58 k.p.a. przyjąć należy, że przywrócenie uchybionego terminu uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek w postaci: wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu, zachowania 7-dniowego terminu do złożenia prośby, który biegnie od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednoczesnego dokonania czynności, która nie została dokonana w terminie oraz uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Niespełnienie którejkolwiek z wymienionych przesłanek, nawet przy zaistnieniu pozostałych, czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Podkreślić przy tym trzeba, że przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku w trybie art. 58 k.p.a. jest pierwotna w stosunku do pozostałych przesłanek.

Wskazane w art. 58 k.p.a. kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z kolei z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Należy odwołać się do obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Należy zatem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1096/11 dostępne na: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przeszkoda powodująca uchybienie terminu powinna mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej.

Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Chodzi tu o okoliczności nagłe, nietypowe i nadzwyczajne.

Brak winy w uchybieniu winien zostać uprawdopodobniony, a więc powinien być uwiarygodniony przez wnioskodawcę stosowną argumentacją wskazującą na staranność oraz na to, że przeszkoda w uchybieniu terminowi była od strony niezależna, obiektywna, istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu lub ustała do 7 dni przed złożeniem wniosku i pomimo dochowania należytej staranności nie można było jej usunąć.

Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ winien jedynie ocenić przedstawione przez nią okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 K.p.a.

Mając na uwadze, powyższe w niniejszej sprawie Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. Właściwie też w zakresie dokonanej oceny odmówił przywrócenia terminu uznając, że skarżący nie wykazał aby okoliczności powołane jako przyczyny uchybienia terminu ustały w dniu złożenia wniosku o przywrócenie terminu - co pozwalałoby na stwierdzenie, że zachowany został 7-dniowy termin z art. 58 § 2 k.p.a. oraz prawidłowo stwierdził, że okoliczności te nie uprawdopodabniały braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi.

We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wywodził, że przyczyną uchybienia terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania w sprawie zwolnienia go ze służby był stan jego zdrowia oraz sytuacja rodzinna związana z chorobą, a następnie śmiercią jego ojca. Jednocześnie podał, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu złożenia wniosku o przywrócenie terminu, tj. w dniu 8 lipca 2020 r. W zażaleniu wskazał ponadto na ogólną nadzwyczajną sytuację związaną z epidemią Covid-19 i związane z tym ograniczenia oraz restrykcje.

Panujące w kraju ograniczenia i restrykcje związane z epidemią Covid-19 nie mogły stanowić przyczyny włączającej winę skarżącego w uchybieniu terminu. Jak prawidłowo wskazano w zaskarżonej decyzji stan epidemii nie miał wpływu na możliwość złożenia przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania. Wprowadzone przez władze obostrzenia prawne nie były bowiem bezwzględne w takim zakresie, aby wyłączały możliwość podejmowania skutecznych działań przed organami administracji. Przez cały czas instytucje publiczne funkcjonowały, a przy zachowaniu należytej staranności możliwe było składanie pism procesowych w postępowaniu administracyjnym zarówno drogą pocztową, jak i elektroniczną.

Podobnie, trwająca od dnia 5 marca 2020 r. choroba i związana z nią potrzeba opieki, a następnie śmierć ojca skarżącego, w ocenie Sądu, nie mogła także stanowić niezawinionej przeszkody do złożenia wniosku. Prawidłowo w zaskarżonej decyzji uznano, że choroba i hospitalizacja ojca skarżącego nie uniemożliwiały podejmowania w tym czasie czynności prawnych przez skarżącego.

Nie negując złego stanu zdrowia ojca oraz tego, że wymagał stałej pomocy i opieki zauważyć trzeba, że w przypadku wskazania choroby jako przeszkody w dochowaniu terminu strona powinna wykazać, że jej rodzaj oraz przebieg uniemożliwiał dokonanie czynności, oraz że nie istniała możliwość przezwyciężenia tej przeszkody w jakikolwiek sposób, w tym przez skorzystanie z pomocy innych osób w dokonaniu określonej czynności.

Nie sposób uznać, aby sam fakt zajmowania się chorym ojcem wprowadzał takie ograniczenia w aktywności skarżącego, które uniemożliwiały mu normalne funkcjonowanie i zajmowanie się własnymi sprawami. Sam skarżący nie wykazał zresztą, że przez cały czas trwania choroby ojca, dochowując należytej staranności w dbałości o swoje sprawy, nie był w stanie złożyć wniosku o wznowienia postępowania. Ponadto dostrzec trzeba, że ojciec skarżącego zmarł dnia [...] kwietnia 2020 r. Nawet zatem gdyby przyjąć, że jego choroba stanowiła przeszkodę do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, to należałoby uznać, że ta przyczyna uchybienia terminowi trwała do dnia [...] kwietnia 2020 r. Tymczasem, wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero w dniu 8 lipca 2020 r., a więc ponad dwa miesiące po ustaniu wskazanej przyczyny. Niewątpliwe zatem, w odniesieniu do wskazanej okoliczności, nie mógł zostać również zachowany 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który - co należy jeszcze raz podkreślić - stanowi obligatoryjną przesłankę przywrócenia terminu.

Stwierdzić wreszcie też trzeba, że okoliczności uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminu nie mógł stanowić stan [...] skarżącego i fakt podjęcia przez niego leczenia z tego powodu, w tym zażywanie leków mogących mieć wpływ na świadomość.

Dokonując oceny co do tych okoliczności organy nie uzasadniły swojego stanowiska w wystarczający sposób. Pobieżnie, choć niewątpliwie prawidłowo uznały jedynie, że skarżący nie wykazał dlaczego jego zdaniem przeszkoda ta ustała w dniu złożenia wniosku. Zdaniem Sądu nie była to ocena wystarczająca, niemniej jednak była prawidłowa. Brak wyczerpującego uzasadnienia stanowiska organów nie był naruszeniem mogącym mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

Choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i uniemożliwia dokonania czynności, a strona nie miała możliwości wyręczenia się inną osobą. Długotrwała niedyspozycja, czy też przewlekła choroba, w odróżnieniu od nagłej choroby, nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej, ponieważ nie wyklucza to możliwości np. skorzystania z pomocy osób trzecich. Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Nie każda też choroba, choć jest nagła w tym sensie, że pacjent jej nie planuje i nie można jej przewidzieć, uprawnia do przyjęcia, że uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej z jej powodu było usprawiedliwione. Aby choroba uzasadniała przywrócenie terminu musi to być bowiem taki stan chorobowy, który wyłącza całkowicie pacjenta z możliwości podjęcia jakiegokolwiek działania we własnej sprawie.

Z wyjaśnień skarżącego nie wynika aby zdiagnozowane u niego [...] oraz [...] i zaburzenia zachowania spowodowane [...], skutkowały całkowitym wyłączeniem go z aktywności życiowej w okresie od otrzymania orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej do dnia 8 lipca 2020 r. Przedłożone dokumenty w postaci kart informacyjnych leczenia, czy to szpitalnego, czy ambulatoryjnego nie wskazują aby skarżący przez cały ten okres odbywał leczenie w placówce zamkniętej. Z jego wyjaśnień nie wynika też aby był on w stanie wyłączającym świadome działanie i nie mógł podejmować czynności w postępowaniu administracyjnym chociażby za pośrednictwem innych osób. Jak słusznie dostrzegł organ w odpowiedzi na skargę stacjonarną terapię w A w [...] skarżący zakończył w dniu 28 lutego 2020 r. Sam fakt dalszego kontynuowania terapii nie jest natomiast przesłanką wyłączającą zdolność pojmowania rzeczywistości i możliwości dbania o bieżące sprawy.

Jednocześnie z wywiadu lekarskiego przeprowadzonego w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w [...] w dniu 22 kwietnia 2020 r. (zaświadczenie załączone do skargi) wynika, że stan skarżącego znacznie się polepszył i radzi on sobie z codziennością. Z kolei w wywiadzie z dnia 4 sierpnia 2020 r. nie stwierdzono, aby jego stan zdrowia znacznie się polepszył lub pogorszył.

Uwzględniając powyższe uznać należało, że w niniejszej sprawie we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie przedstawiono takiej argumentacji, która uprawdopodobniałaby brak winy skarżącego w podjęciu czynności procesowej. W szczególności nie wskazano na żadne konkretne, nadzwyczajne i nagłe zdarzenie związane ze stanem zdrowia skarżącego, które uniemożliwiło złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby przez cały okres od powzięcia wiadomości o zaistnieniu przesłanki wznowienia, tj. od doręczenia orzeczenia centralnej Komisji Lekarskiej, do dnia 8 lipca 2020 r.

W omawianym okresie skarżący, co sam potwierdził, wykazywał aktywność w zakresie opieki nad ojcem i prowadzenia spraw w związku z jego śmiercią. Jak wskazał bowiem we wniosku o przywrócenie terminu musiał "zająć się pochówkiem i porządkowaniem spraw po Tacie".

Takie okoliczności niewątpliwie świadczą o tym, że zdiagnozowane u skarżącego [...] oraz ich leczenie nie uniemożliwiały skarżącemu podejmowanie działań także we własnych sprawach. Oceniając przewlekłą chorobę jako przyczynę uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania Sąd uznał, że skarżący nie dołożył należytej staranności w zachowaniu terminu do terminowego złożenia tego wniosku, a uchybienie tego terminu nie nastąpiło bez winy strony.

W kwestii zarzutu dotyczącego braku rozpoznania przez organy całokształtu wskazanych przez skarżącego okoliczności i barku prawidłowego rozpoznania przedłożonych dowodów podkreślić przyjdzie, że brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji bezpośrednio do poszczególnych dokumentów przedłożonych przez skarżącego nie świadczy o tym, że zostały one pominięte przy dokonaniu oceny. Można jedynie stwierdzić, że brak dokładnego przedstawienia oceny organu względem ich mocy dowodowej mógł mieć wpływ na realizację przez organ obowiązku dokładnego uzasadnienia oceny stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. Niemniej Sąd uznał, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy naruszenie w tym zakresie nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.

Reasumując, w świetle treści złożonego w sprawie wniosku o przywrócenie terminu oraz wyjaśnień i dowodów przedstawionych przez skarżącego, w ocenie Sądu podzielić należało ocenę organów dotyczącą braku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, tj. że jego stan zdrowia stanowił trwałą przeszkodę w dokonaniu czynności, która ustała na początku lipca a najpóźniej w dniu 8 lipca 2020 r.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.