Uzasadnienie
J. K. w dniu 1 października 2004 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której podała, że zwracała się do Urzędu Gminy w W. o zwrot niesłusznie płaconego czynszu. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1993 r. (sygn. akt I PRN 124/93, OSNC 1994/9/183), wskazywała, że będąc nauczycielką przeszła na emeryturę w 1991 roku, powinna być zwolniona z obowiązku płacenia czynszu. Poza tym skarżąca podała, że Kuratorium Oświaty w O., do którego zwróciła się o wyjaśnienie w powyższej sprawie, w piśmie z dnia z dnia 20 września 2004 r. wskazało, że nadal przysługuje jej dodatek mieszkaniowy oraz że może dochodzić swoich uprawnień w drodze powództwa sądowego.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wskazał, że sprawa J. K. nie była rozpatrywana trybie postępowania administracyjnego.
W związku powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, poprzez wskazanie numeru i daty zaskarżonej decyzji, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności dotyczy skarga, określenia naruszenia prawa bądź interesu prawnego.
Odpowiadając na wezwanie Sądu skarżąca w piśmie z dnia 29 października 2004 r., wskazała, że skarży decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 23 sierpnia 2004 r., nr [...], przesyłając w załączeniu pismo z dnia 23 sierpnia 2004 r., nr [...], podpisane przez Sekretarza Gminy z upoważnienia Wójta Gminy.
W kolejnym piśmie z dnia 10 grudnia 2004 r. J. K., wnosząc o przyśpieszenie terminu rozpatrzenia skargi, wyraziła swoją dezaprobatę co do sposobu działania w przedmiotowej sprawie Wójta Gminy [...]. Nadto, jako nowy załącznik do skargi, przesłała pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Departamentu Emerytur i Rent w W. z dnia 3 września 1993 r., skierowane do oddziałów ZUS na terenie kraju, stanowiące wyjaśnienie przepisów służących do obliczania podstawy wymiaru emerytur i rent dla byłych nauczycieli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył co następuje
skarga powinna ulec odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach.
Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cyt. przepisie. W szczególności nie jest on władny do rozpoznawania skarg w potocznym znaczeniu tego słowa na sposób funkcjonowania organów administracji publicznej. Skargi te rozpoznawane są na podstawie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego i w stosunku do nich przepisy ustawy nie mają zastosowania (zob. np. wyrok NSA z dn. 1 grudnia 1998 r., nr III SA 1636/97 - System Informacji Prawnej LEX nr 37138).
Zasada ta znajduje zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie.
Sąd, nie znajdując w skardze J. K. elementów pozwalających zakwalifikować ją jako skargę z zakresu spraw sądowo-administracyjnch, wezwał skarżącą do uzupełnienia jej braków formalnych.
Wymagania formalne skargi wskazane zostały w art. 57 § 1 ustawy, zgodnie z którym skarga powinna zawierać niezbędne elementy składowe pisma procesowego strony, a ponadto zawierać:
- 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu prawnego lub czynności;
- 2) oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy;
- 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego.
Jeśli skarga nie spełnia tych wymogów, Sąd wzywa stronę do ich uzupełnienia, jako braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy.
Zaskarżone pismo Wójta Gminy [...] z dnia 23 sierpnia 2004 r., nr [...], stanowiące wyjaśnienie w sprawie nienależnego - zdaniem J. K. - pobierania czynszu z tytułu zawartej ze skarżącą umowy najmu zajmowanego lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu gminy, zawiera interpretację wynikających z art. 54 ustawy Karta Nauczyciela i ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy o zmianie Kodeksu cywilnego przepisów dotyczących pobierania czynszu. Z tego względu pismo to nie mieści się w żadnej z wyżej wymienionych kategorii spraw należących do właściwości sądów administracyjnych.
W związku z powyższym należało uznać, że skarżąca wyraziła dezaprobatę dla sposobu działania Wójta Gminy [...] w zakresie załatwienia jej wniosku o zwrot nienależnie pobranego czynszu wraz z odsetkami, ale nie wskazała decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, które organ ten wydał, a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym.
W świetle powołanych przepisów należało stwierdzić, że skarżąca, wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie uzupełniła w istocie tych braków, wskazując jako decyzję pismo Wójta Gminy [...] z dnia 23 sierpnia 2004 r.
W szczególności pisma tego nie można uznać za decyzję administracyjną w znaczeniu procesowym, określonym w art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Pismo to nie rozstrzyga bowiem sprawy co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób nie kończy sprawy w danej instancji, co stanowi wynikający z tego przepisu wymóg do uznania sprawy za załatwioną w drodze decyzji administracyjnej.
Pismo to nie jest także decyzją administracyjną w znaczeniu materialnym, ukształtowanym w doktrynie oraz w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, zgodnie z którym decyzja administracyjna jest przejawem woli organu administracyjnego, co oznacza, iż organ ten rozstrzygając sprawę narzuca władczo swoje stanowisko, musi ona wyraźnie wskazywać podstawę prawną w powszechnie obowiązujących przepisach prawa administracyjnego lub finansowego, rozstrzyga ona konkretną sprawę konkretnej osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne (por: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Wydanie 6, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004 r., str. 464-465).
Skarżąca nie wskazała poza tym żadnego innego postanowienia lub aktu wydanego w postępowaniu administracyjnym ani czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które mogłyby być przedmiotem skargi, a co za tym idzie nie wskazała organu, którego działalności lub bezczynności dotyczy skarga, ani też naruszenia prawa bądź interesu prawnego.
Ponadto, zważywszy, że sprawa dotyczy zwrotu nienależnie pobranego czynszu z tytułu zawartej ze skarżącą umowy najmu zajmowanego lokalu mieszkalnego, stwierdzić przyjdzie, że sprawa ta należy do kategorii spraw cywilnych, których rozpatrywaniem zajmują się sądy powszechne, a nie sądy administracyjne. O kwalifikacji do poszczególnych kategorii decyduje bowiem rodzaj stosunków prawnych, przy czym sprawy cywilne w ujęciu materialnoprawnym definiowane są jako stosunki wyróżniające się równorzędnością podmiotów oraz z reguły ekwiwalentnością. Do takich spraw zaliczyć należy również sprawy z zakresu najmu, w tym również roszczenia o charakterze majątkowym (odszkodowawczym) z tego tytułu. Administracyjny tryb przydziału lokali zniesiony został już w roku 1994 ustawą z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509), która to ustawa włączyła stosunek najmu lokalu mieszkalnego w ramy cywilnoprawne (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CZP 13/97, OSNC z 1997 r., nr 8, poz. 104).
Skoro zatem sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, a nadto skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi, skargę należało odrzucić, co orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i pkt 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.