Uzasadnienie
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu postanowieniem z 17 października 2013 r. przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na tej podstawie Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu wyznaczył pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata D. S., wykonującego zawód w Kancelarii Adwokackiej w Opolu.
W dniu 19 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę w przedmiotowej sprawie, a obecny na rozprawie substytut adwokata z urzędu, adwokat M. P., wniósł o zasądzenie kosztów reprezentacji strony, oświadczając, iż koszty udzielonej pomocy prawnej nie zostały uiszczone przez skarżącego, ani w części, ani w całości.
Dnia 11 lutego 2014 r. adwokat D. S., złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku. Zawierała ona wniosek o zasądzenie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych, które to koszty, według jego oświadczenia, nie zostały pokryte przez skarżącego, ani w całości, ani w części. Adwokat dołączył do opinii dowód jej przesłania skarżącemu.
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Pełnomocnik strony skarżącej reprezentował ją w postępowaniu I instancyjnym, sporządził też i złożył do Sądu opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku.
Wyznaczony adwokat wywiązał się zatem z powierzonych mu obowiązków. Stąd też, zasądzenie wynagrodzenia z tego tytułu jest zasadne.
W związku z tym orzecznik przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie za I instancję w kwocie 240 zł na podstawie § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U z 2013 r., poz. 461), zwanego dalej "rozporządzeniem", podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054, z późn. zm.) w związku z 2 ust. 3 w/w rozporządzenia i wynoszącą w tym wypadku 55,20 zł.
Za sporządzenie i wniesienie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, orzekający przyznał adwokatowi wynagrodzenie w kwocie 120 zł. na podstawie § 18 ust. 1 pkt. 2 lit. b rozporządzenia, podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług ustaloną w oparciu o w/w art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia i wynoszącą w tym wypadku 27,60 zł.
Przychodzi w tym miejscu odnotować, iż przyznając pełnomocnikowi wynagrodzenie należy brać pod uwagę, stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia, niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Dokonana w tym zakresie ocena uzasadniała, zdaniem orzekającego, przyznanie wynagrodzenia we wskazanych stawkach minimalnych.
Wymagającą omówienia kwestią jest także przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu za udział w rozprawie przed sąd I instancji, w sytuacji, gdy udzielił on do zastępowania go przy tej czynności, pełnomocnictwa substytucyjnego innemu adwokatowi. Według poglądów orzecznictwa pełnomocnik substytucyjny nie może wystąpić skutecznie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W świetle przepisu art. 250.P.p.s.a., wynagrodzenie otrzymuje wyznaczony adwokat, a zatem przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej może nastąpić wyłącznie na jego wniosek i wyłącznie na podstawie złożonego przez niego oświadczenia.
Jednocześnie oddalenie wniosku pełnomocnika substytucyjnego o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, nie stanowi przeszkody do przyznania ustanowionemu w ramach prawa pomocy pełnomocnikowi wynagrodzenia w zakresie poniesionych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Może to nastąpić po złożeniu przez niego stosownego wniosku i oświadczenia. Takie stanowisko zostało wyrażone w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1895/12 i w postanowieniu tego Sądu z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt IVSA/Wa 1367/12. W orzeczeniach tych WSA w Warszawie stwierdził też - powołując się na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 184/10 i z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1288/10 – że w kwestie rozliczeń między wyznaczonym adwokatem a pełnomocnikiem substytucyjnym nie może ingerować sąd administracyjny.
Wszystkie powołane orzeczenia sądów są dostępne na stronie internetowej orzeczeń https://cbois.nsa.gov.pl/cbois.
W niniejszej sprawie biorący udział w rozprawie przed sądem I instancji substytut adwokata z urzędu – adwokat M. P., złożył wniosek o przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i oświadczenie, że nie zostały pokryte w całości, ani w części. Referendarz nie rozstrzygnął jednakże o oddaleniu tego wniosku, uznając, że wyjaśnienie powyższej kwestii w uzasadnieniu niniejszego postanowienia będzie właściwe dla jego załatwienia.
Jak bowiem wynika z powyżej przytoczonych orzeczeń, Sąd oddala wniosek pełnomocnika substytucyjnego o zasądzanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w ramach substytucji, uznając, że wynagrodzenie to można przyznać jedynie pełnomocnikowi z urzędu wyznaczonemu przez właściwy samorząd i tylko na jego wyraźny wniosek. Wniosek taki może być przy tym złożony – zdaniem referendarza - również po zamknięciu rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia. Termin ten bowiem, określony w art. 210 § 1 P.p.s.a. został przewidziany dla złożenia wniosku o zwrot kosztów pomiędzy stronami, a nie wniosku o przyznanie wynagrodzenia. Pogląd referendarza w tej kwestii został również zaakceptowany w literaturze przedmiotu (por. Gabriel Radecki, Studia i artykuły "Wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym", publ. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 2(47)/2013, s. 67), aczkolwiek zaakcentowano tam też stanowiska odmienne, do których jednak orzekający się nie przychyla.
Adwokat D. S. składając opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, zawarł w niej wniosek o wynagrodzenie, zawierający odpowiednie oświadczenie w kwestii nieopłacenia prawa pomocy przez stronę. Tym samym spełnił on wymóg przewidziany w § 20 rozporządzenia, skutecznego złożenia wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wniosek ten obejmował całość tych kosztów, czyli również za udział w rozprawie przed sądem I instancji, na której występował w jego miejsce pełnomocnik substytucyjny.
Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 w związku z art. 250 P.p.s.a.