Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez A. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt. 1 KPA oraz art. 2 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 15.11.1956 r. O zmianie imion i nazwisk (t.j. DZ. U. z 1963 Nr 59 poz. 328 ze zm.) utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] o odmowie zmiany imienia małoletniej córki "N. P." na "N. P.".
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że w dniu 24 maja 2004 r. wnioskodawczyni wniosła do Starosty [...] podanie o zmianę imienia małoletniej córki z N. P. na N. P. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Starosta [...] odmówił A. M. zmiany imienia jej córki uzasadniając swoją decyzję okolicznością, iż proponowane imię stoi w sprzeczności z przepisami prawa polskiego. Wskazał, iż zmiany imienia lub nazwiska w trybie administracyjnym nie można orzekać z pominięciem przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Prawa o aktach stanu cywilnego oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26.10.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego. Argumentował, że normy prawne nakazują wpisywanie do aktów stanu cywilnego imion i nazwisk (jeżeli nie odnoszą się do cudzoziemców) według obowiązujących zasad języka polskiego i reguł ortografii stosownie do ustawy z dnia 7.10.1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90 poz. 999ze zm.).
Z nakazu w/w ustawy instytucja opiniodawczo-doradczą w sprawach języka polskiego jest Rada Języka Polskiego Akademii Nauk, która w drodze uchwały wyraża opinie o używaniu języka polskiego i do której w wypadkach wątpliwych może się zwrócić się każdy organ. Wobec negatywnego stanowiska Rady Języka Polskiego o obu formach imienia N. i N., proponującej imiona N. lub N., Starosta [...] nie znalazł podstaw do wnioskowanej przez stronę zmiany imienia.
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji A. M. podniosła, że w chwili urodzenia się córki zapisano wybrane przez rodziców imię w formie fonetycznej "N." jako, że nie figurowało w spisie imion. Aktualnie z uwagi na planowany wyjazd zagraniczny i konieczność sporządzenia paszportu dla córki zmiana imienia córki nie mającego odpowiednika w języku polskim stała się konieczna, tak aby imię zostało ujawnione w dokumentach zgodnie z pisownią oryginalną.
Organ odwoławczy nie zgodził się z wywodami odwołania skarżącej, że imię jej córki nie ma odpowiednika w języku polskim, co uniemożliwia zastosowanie oryginalnej formy tego imienia. Wskazał, że wydany przez Zakład Narodowy Ossolineum we Wrocławiu "Słownik Imion" obejmując 555 imion polskich z ich odpowiednikami w 23 językach europejskich podaje przy haśle imienia N. żeńską formę: N., N., N., N., N., N., C., M., w konsekwencji oznacza to, iż każda z tych form w swoim języku jest oryginalna.
Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, z podanych imion tylko żeńska forma imienia "N." i "N." są zgodne z obowiązującymi zasadami języka polskiego, regułami ortograficznymi i nie rażą obcym brzmieniem. Zatem po wszechstronnej analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził brak przesłanek do zmiany decyzji organu pierwszej instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazała na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyrażane w wyrokach, iż nadawanie imion jest atrybutem władzy rodzicielskiej i nie ma przeszkód prawnych, aby nadać dziecku imię o brzmieniu obcym, jeżeli nie znajduje odpowiednika w języku polskim. Wywodziła, że imię N. jest żeńską formą występujących w językach obcych imienia np. N. (tak w języku francuskim), w języku polskim imię to ma tylko odpowiednik w formie męskiej M. Nie ma natomiast w polskiej tradycji imienniczej żeńskiej formy tego imienia.
Wobec powyższego podkreśliła, że nie zachodzą wbrew stanowisku Wojewody [...], przesłanki uzasadniające zastosowania art. 50 ust. 1 ustawy Prawa o aktach stanu cywilnego, tym bardziej że obecna pisownia imienia jej córki – N. – wyraźnie stoi w sprzeczności z stosowaną przez organy wykładnią tego przepisu.
Organ odwoławczy podtrzymał w odpowiedzi na skargę dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Na wstępie należy odnotować, że na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sprawując taką kontrolę legalności, zgodnie z art. 3 § 1 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oznacza to, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem działania lub bezczynności organu administracji publicznej, a nie tylko zgodność z przepisami, których naruszenie zarzucono w skardze (brak związania podstawami skargi) i wobec tego może wydać orzeczenie innej treści niż to, o które wnosił skarżący (brak związania wnioskami skargi).
Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą, na której należało rozstrzygnąć o zgłoszonym przez stronę żądaniu zmiany imienia są przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (Dz. U. z 1963 r. Nr 59, poz. 328 ze zm.), normującej w sposób kompleksowy problematykę zmiany imienia w trybie administracyjnym.
Artykuł 2 ust. 1 ustawy o zmianie imion i nazwisk nakazuje uwzględnić wniosek o zmianę imienia, jeżeli jest on "uzasadniony ważnymi względami". W tym miejscu należy wskazać, że zmiana imienia proponowana przez skarżąca dla swojej małoletniej córki sprowadza się do zmiany jego pisowni. Wprawdzie wydaje się, że w tym przypadku zmiana imienia dziecka w akcie urodzenia powinna nastąpić w trybie art. 31 Prawa o aktach stanu cywilnego. W myśl tego przepisu akt stanu cywilnego podlega sprostowaniu w razie błędnego lub nieścisłego jego zredagowaniu. Imię w akcie urodzenia podlega sprostowaniu, jeżeli zostało wpisane niezgodnie z postanowieniami art. 50 prawa o aktach stanu cywilnego lub jeżeli zostało wpisane niezgodnie z oświadczeniem jednego z rodziców. Jeżeli jednak imię wpisane niezgodnie z wyborem rodziców było używane przez dłuższy czas np. kilkanaście lat nie ma podstaw do jego sprostowania na podstawie art. 31 Prawa o aktach stanu cywilnego, mają wówczas zastosowanie przepisy ustawy o zmianie imion i nazwisk.
Na zupełnie innej płaszczyźnie postawiona jest kwestia przesłanek i trybu prostowania rejestrowanych aktów stanu cywilnego, regulowana m.in. powołanymi przepisami art. 30-31 P.a.s.c, skarżąca wybrała jednak tryb postępowania oparty na przepisach ustawy z dnia 15.11.1956 r. o zmianie imion i nazwisk i materialnoprawne przesłanki tej ustawy powinny decydować o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia jej żądania.
W tym miejscu należy podnieść, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego został wypowiedziany i szerzej uzasadniony pogląd idący za wcześniejszym stanowiskiem doktryny, że nadanie imienia dziecku jest atrybutem władzy rodzicielskiej. Należy jednocześnie podnieść, że wybór imienia o obcym brzmieniu nie narusza przepisów ustawy z 7.10.1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90 poz.999 ze zm.) gdyż przepisy art. 5 – 10 regulujące ochronę prawna języka polskiego w życiu publicznym nie dotyczą nazw własnych, nie ma zatem zakazu nadawania imion obcych.
Godzi się zauważyć, że na tle dopuszczalności nadawania imion o niepolskim brzmieniu ukształtowało się już dawno orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopuszczono co do zasady możliwość zmiany imienia, w trybie ustawy z 1956 r. o zmianie imion i nazwisk, na imię o brzmieniu niepolskim, jeśli sama zmiana jest uzasadniona ważnymi względami.
W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu brak akceptacji przez rodziców a także przez małoletnie dziecko (powyżej 14 lat) imienia wpisanego do akt stanu cywilnego w formie gramatycznej ustalonej przez organ administracji publicznej oraz do dokumentów urzędowych stanowi ważną przesłankę, uzasadniającą uwzględnienie wniosku o zmianę imienia w trybie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 7 ustawy o zmianie imion i nazwisk. W tym miejscu należy podnieść, iż problematyka zmiany imion i nazwisk w trybie przepisów ustawy z 1956 r. o zmianie imion i nazwisk uregulowana została na innej płaszczyźnie i na podstawie innych kryteriów niż kryteria stosowane w przepisach regulujących tryb i podstawę nadawania imion i nazwisk, a przede wszystkim w przepisach kodeksu cywilnego i rodzinnego. Przepisy ustawy z dnia 29.09.1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego służą przyjętemu systemowi rejestracji stanu cywilnego, a więc rejestracji urodzeń, małżeństw oraz zgonów a także innych zdarzeń, jeżeli mają wpływ na stan cywilny osób (art.1).
Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy z 1956 r. o zmianie imion i nazwisk, organ, który rozstrzyga o zmianie imienia lub nazwiska zawiadamia o tej zmianie właściwy urząd stanu cywilnego. Przepisy ustawy z 15.11.1956 r. regulując samodzielnie przesłanki zmiany imienia lub nazwiska nie odsyłają przy podejmowaniu decyzji w tym przedmiocie do przepisów rządzących rejestracją stanu cywilnego, zawartych w P.a.s.c. i do wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych (powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) – tak w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8.06.2004 r. II SA/Kr 3199/00, którego stanowisko podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Wobec tego, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a c oraz art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie w punktach 2 i 3 wyroku znajduje oparcie w art. 152 oraz art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.