Uzasadnienie
Stowarzyszenie A w [...] (zwane dalej "Stowarzyszeniem", reprezentowane przez pełnomocnika radcę prawnego M. R., wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24 maja 2016 r., nr [...], w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów, w której m.in. domagało się wstrzymania wykonania powyższej decyzji przez sąd administracyjny. Stowarzyszenie, uzasadniając wniosek wskazało, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Jest ono, bowiem organizacją społeczną, działającą na zasadzie non profit, która czuwa nad bezpieczeństwem osób przebywających na obszarach wodnych. Konieczność poniesienia znacznych wydatków na usunięcie destruktu bitumicznego z nieruchomości, a następnie jego załadunek i wywóz do odpowiedniego miejsca składowania, odzysku lub unieszkodliwienia odpadów przez przedsiębiorcę posiadającego stosowne zezwolenie, może wiązać się ze znaczna szkodą majątkową dla organizacji i mieć bezpośredni negatywny wpływ na bezpieczeństwo osób przebywających na obszarach wodnych.
Stowarzyszenie powołało piśmiennictwo i orzecznictwo sądowe, w którym za trudne do odwrócenia skutki uznano takie faktyczne lub prawne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W tym zakresie stwierdziło, że usunięcie destruktu bitumicznego z nieruchomości i wywóz do odpowiedniego miejsca składowania, odzysku lub unieszkodliwienia odpadów przez przedsiębiorcę posiadającego stosowne zezwolenie, zdaniem skarżącego, niewątpliwie wiąże się z trudnymi do usunięcia skutkami, gdyż raczej nie będzie możliwe późniejsze odzyskanie tegoż destruktu i ponowne jego użycie do utwardzenia nawierzchni drogowej. Usuniecie destruktu przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez Sąd może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi udzielona skarżącemu ochrona sądowa może się okazać iluzoryczna.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało także, że wykonawca przebudowy drogi potraktował wytwarzany w wyniku frezowania drogi powiatowej ([...], ul. [...]) destrukt bitumiczny, jako produkt uboczny, który na podstawie porozumienia zawartego pomiędzy skarżącym, Starostą i wykonawcą ma być wykorzystany do utwardzenia drogi będącej w dzierżawie skarżącego. Z punktu widzenia wykonawcy, jak i skarżącego, destrukt bitumiczny jest cennym materiałem wykorzystywanym w procesie budowlanym, w szczególności, jako materiał do utwardzania nawierzchni drogowej. Podczas tego procesu destrukt może być dodatkowo poddany procesowi mieszania i w postaci mieszanki asfaltowo-bitumicznej lub w postaci, w jakiej został sfrezowany, wykorzystany do realizacji inwestycji drogowych. Stowarzyszenie podało, że nie uważa destruktu bitumicznego za odpad, a za produkt oboczny frezowania dróg, który może być wykorzystany do ich budowy.
W odpowiedzi na skargę organ nie odniósł się wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm), dalej P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 P.p.s.a.).
Przywołane powyżej przepisy wskazują, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej ma charakter szczególny, przy czym przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, zwłaszcza, że art. 61 § 3 P.p.s.a. zawiera ich wyliczenie kompletne. Jak już wyżej nadmieniono, przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia).
Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zatem, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por. postanowienia NSA z 16 września 2015 r., sygn. akt II GZ 336/15 i z 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 599/15).
Ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek opisanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy.
W ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność, że strona skarżąca uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek wskazanych w cytowanym przepisie. Niewątpliwie uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Przedmiotem zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie jak nakaz usunięcia odpadów w postaci mieszanek bitumicznych.
Przesłanka wyrządzenia znacznej szkody dotyczy takiej szkody - zarówno majątkowej, jak i niemajątkowej - która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia prawne i faktyczne skutki, powodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem prawidłowości kontrolowanego przez sąd administracyjny aktu. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd rozważa, więc, czy wykonanie jej przed zakończeniem postępowania sądowego może spowodować nieodwracalne pogorszenie sytuacji strony po ewentualnym wyeliminowaniu aktu z obrotu prawnego.
W ocenie Sądu, skarżący podali wystarczające argumenty uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Skarżący domagają się wstrzymania wykonania rozstrzygnięcia nakazującego usunięcie odpadów bitumicznych z terenu plaży [...] [...]. Wykonanie decyzji nakazującej usunięcie odpadów, przed zbadaniem jej legalności przez sąd administracyjny, może - zdaniem Sądu - spowodować trudne do odwrócenia skutki i wyrządzić skarżącym znaczną szkodę. Skarżący wskazali że koszty usługi wywozu odpadów przez odpowiedniego przedsiębiorcę mogą być na tyle wysokie, że wywołają skutki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. Koszty te łączą się, bowiem z obowiązkiem zawarcia umowy z wyspecjalizowanym przedsiębiorcą na usunięcie odpadów i ich transport do uprawnionego miejsca ich przetwarzania.
Jednocześnie należy wskazać, że skutki wykonania decyzji nie będą możliwe do odwrócenia, albowiem zaistniała zmiana rzeczywistości będzie polegać na trwałym usunięciu odpadów bitumicznych z nieruchomości, przy czym ponowne umieszczenie odpadów na tej samej nieruchomości należy ocenić, jako niemożliwe do zrealizowania.
Mając powyższe na względzie Sąd - na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.