Uzasadnienie
W dniu 24 sierpnia 2010 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, pismo S. H. dotyczące przyznania prawa pomocy, w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o odmowie przyznania skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności. Postanowieniem z dnia 27 września 2010 r. w sprawie II SA/Op 404/10 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu odmówił stronie przyznania pełnomocnika z urzędu, z uwagi na nie wyjaśnienie okoliczności dotyczących jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Od powyższego orzeczenia skarżąca złożyła sprzeciw domagając się zmiany postanowienia z dnia 27 września 2010 r. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Op 404/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, czy też dla rodziny. Bierność w zakresie wyjaśnienia powstałych w sprawie wątpliwości spowodowała brak możliwości pełnej i rzetelnej oceny sytuacji majątkowej jej rodziny. Na powyższe postanowienie S. H. wniosła zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 977/10 oddalił. Wyrokiem z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Op 404/10 WSA w Opolu, oddalił skargę S. H. w przedmiocie zasiłku celowego na zakup żywności. Pismem z dnia 4 marca 2011 r. S. H. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy powołując się na przymus adwokacki do sporządzenia skargi kasacyjnej od zapadłego w niniejszej sprawie wyroku. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 19 kwietnia 2011 r. przesłano S. H. formularz urzędowy wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wezwano do jego wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.
Powyższe wezwanie przesłane zostało S. H. na adres znajdujący się w aktach sądowych i pod tym adresem doręczone w dniu 22 kwietnia 2011 r. P. H.(mężowi wnioskodawczyni). W zakreślonym przez Sąd terminie strona złożyła wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. We wniosku tym zwróciła się o ustanowienie adwokata. Uzasadniając swoja prośbę wskazała, że sytuacja materialna nie pozwala jej na zatrudnienie obrońcy do sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego przez Sąd wyroku. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, wymieniła dwójkę dzieci: syna- D. H. ur. [...] oraz córkę D. H. ur. [...]. Źródłami dochodów miesięcznych według strony jest zasiłek rodzinny w kwocie 91 zł, alimenty w wysokości 30 zł, oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 265,99 zł od miesiąca marca 2011 r.- w łącznie kwocie 386,99 zł. W rubryce formularza dotyczącej majątku podała: że posiada mieszkanie o powierzchni 48,65 m2, innych składników majątkowych oraz dodatkowych źródeł dochodu, nie wykazała.
Ponadto wskazał, że istotną okoliczności jest, że pozostaje bez dochodów i korzysta z pomocy społecznej oraz, że sama wychowuje dwójkę dzieci. Wobec treści złożonego wniosku, referendarz sądowy w dniu 19 maja 2011 r. wezwał S. H. do złożenia terminie 7 dni wyjaśnień i dokumentów tj.
- - wskazanie czy posiada rozdzielność majątkową z mężem P. H., orzeczoną separację, bądź rozwód, a także czy jest zameldowany pod tym samym adresem co strona,
- - wyjaśnienie, dlaczego w formularzu wniosku nie wykazała nieruchomości rolnej wykazywanej w innych sprawach, jeżeli przyczyną tego jest sprzedaż aby wskazała wartość uzyskaną z tego tytułu i przedłożyła odpis dokumentu potwierdzającego tę okoliczność;
- - wskazanie czy uzyskuje dodatkową pomocom osób trzecich i instytucji wraz z podaniem rodzaju uzyskiwanej pomocy, a w przypadku pomocy finansowej- jej wysokość, a także udokumentowanie powyższego przez np. przedłożenie odpisu umowy pożyczki;
- - wskazanie wysokości kosztów utrzymania mieszkania i wyjaśnienie czy posiada zaległości z tytułu opłat czynszowych i media lokalowe a jeżeli tak, to przedłożenie dowodów potwierdzających przedmiotowe zadłużenie;
- - oświadczenie czy członkowie gospodarstwa domowego skarżącej posiadają rachunki bankowe w tym konta i lokaty dewizowe, a jeżeli tak, to przedłożenie wyciągi z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za miesiąc luty, marzec i kwiecień 2011 r.;
- - przedłożenie deklaracji podatkowej za 2010 r. członków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni potwierdzonych przez właściwy urząd skarbowy;
- - przedstawienie dowodu potwierdzającego odbycie leczenia przez P. H. stwardnienia rozsianego z uwzględnieniem kosztów tego leczenia;
- - przesłanie dowodu otrzymania przez rodzeństwo P. H. pieniędzy z podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości rolnej położonej w K. a dokonanej w 2009 r. przez męża strony za cenę 360.000 zł;
- - przedłożenie specyfikacji ponoszonych wydatków na utrzymanie miesięczne siebie członków rodziny. Do powyższego zarządzenia wnioskodawczyni ustosunkowała się w piśmie z dnia 23 maja 2011 r., które wpłynęło do WSA w Opolu, w dniu 1 czerwca 2010 r. wyjaśniając, że jej mąż P. H. prowadzi odrębne gospodarstwo domowe a podwyższone alimenty od 2010 r. wynoszą 30 zł. Nieruchomość ma wartość nieznaczącą, gdyż zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej z mocy art. 28 pkt 4 o ubezpieczeniu społecznym rolników. Oświadczyła, że nie otrzymuje pomocy od osób trzecich, a od 2008 r. nie otrzymuje pomocy społecznej z wyjątkiem zasiłku rodzinnego i dotacji mieszkaniowej. Na koszty utrzymania mieszkania składają się czynsz w wysokości 449,02 zł, dotacja w wysokości 265,99 zł, energia w wysokości 122,18 zł oraz gaz w wysokości 78,68 zł. Ponadto wskazała, że nie ma zadłużenia, z kolei członkowie jej rodziny nie posiadają lokat. Oświadczyła, że syn 21 lat ukończył szkołę i wyjeżdża z kraju po okresie wakacji, córka lat 16 podejmie pracę w okresie wakacji, deklaracji za 2010 r. nie składali albowiem nie osiągnęli dochodu. Zdaniem wnioskodawczyni, nie ma znaczenia leczenie męża, gdyż w oparciu o § 4 rozporządzenia RM z dnia 16 grudnia 2003 r. bierze się dochody z okresu ostatnich dwóch lat, natomiast akt notarialny został sporządzony w dniu 1 lipca 2008 r. a sprzedaż nastąpiła wg WSA w Opolu w 2009 r. Ponadto dodała, że nie prowadzi specyfikacji wydatków na utrzymanie oprócz mediów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek strony z 4 marca 2011 r. uzupełniony oświadczeniami złożonymi na druku PPF należało traktować jako wniosek o zmianę postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy.
Zgodnie z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Do takich postanowień niewątpliwie należy postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Op 404/10.
Strona skarżąca może domagać się – co do zasady – ponownie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym, po oddaleniu złożonego poprzednio wniosku, jeżeli powoła się na okoliczności zasadniczo zmienione lub inne niż te, którymi uzasadniała poprzedni wniosek. Niemniej nie każde nowe okoliczności, ani inne okoliczności uzasadniają odmienną ocenę sytuacji materialnobytowej i rodzinnej strony w stosunku do poprzednio dokonanej i procesowo w toku instancji zweryfikowanej. Przepis art. 165 P.p.s.a. może być zastosowany tylko w przypadku istotnej zmiany okoliczności faktycznych dotyczących skarżącej (por. tez postanowienie NSA z 11 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 416/05). Taką zmianą tymczasem nie jest ani inna wysokość dodatku mieszkaniowego, czy zasiłku rodzinnego należnego dzieciom, albo podwyższenie alimentów w grudniu 2010 r. z kwoty 20 zł do kwoty 30 zł na dziecko.
Uprzednia odmowa przyznania pełnomocnika z urzędu związana była z przyjęciem, że z jednej strony skarżąca uchylała się od wykazania dokumentami i wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji materialno – bytowej rodziny, a z drugiej nie wykorzystała własnych możliwości zarobkowych. Stan ten trwa nadal. Ponieważ skarżąca toczy przed WSA w Opolu jednocześnie kilkadziesiąt spraw z zakresu pomocy społecznej, urzędowo jest sądowi rozpoznającemu niniejszą sprawę wiadome, że S. H. nie wykorzystuje własnych możliwości i nie stara się przezwyciężać – jej zdaniem – trudnej sytuacji materialnej. Skarżąca jest od wielu lat bezrobotna, lecz dotychczas nie wykazała z jakich przyczyn nie może podjąć zatrudnienia w miejscu zamieszkania. Strona z jednej strony nie podejmuje pracy najemnej a z drugiej nie prowadzi własnego zabudowanego gospodarstwa rolnego o pow. 6,7080 ha w R. twierdząc, że poza przydomową działką o pow. 0,25 ha resztę ziemi wydzierżawia bez dochodu.
W tym samym okresie strona dwukrotnie odmówiła zawarcia kontraktu socjalnego, co było podstawą odmowy przyznania jej świadczeń z pomocy społecznej (por. załączone druki projektów kontraktu socjalnego ze spraw II SA/Op 403/10, II SA/Op 404/10 tut. Sądu).
Reasumując, w sprawie nie wystąpiły przesłanki o jakich mowa w art. 165 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 1 i § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., gdyż skarżąca nie wykazała, że w obecnej sytuacji materialnej i rodzinnej nie może ponieść kosztów pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Dlatego należało postanowić jak w sentencji.