Uzasadnienie
W związku ze złożeniem do depozytu w dniu 2 marca 2009 r. przez M. P., A. Z. i M. Z. - ustawowe spadkobierczynie zmarłego B. Z. - broni stanowiącej własność spadkodawcy, Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu pismem z dnia 9 lutego 2015 r., nr [...], wezwał M. P., A. Z. i M. Z. do zapłaty kwoty 9.360,56 zł z tytułu opłaty za zdeponowanie broni i amunicji.
Powyższe pismo zostało doręczone stronom odpowiednio w dniach 23 lutego 2015 r., 27 lutego 2015 r. i 16 lutego 2015 r., co wynika z pocztowych potwierdzeń odbioru (k. 111 - 113 akt administracyjnych). W wezwaniu tym zawarto pouczenie, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., stanowi ono inny niż określone w pkt 1-3, akt lub czynność i podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty - do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 52 § 3 P.p.s.a.
Następnie M. P., A. Z. i M. Z. w dniu 12 marca 2015 r. (data stempla pocztowego) skierowały pismo do Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 12 marca 2015 r., zatytułowane "Wniosek o umorzenie należności lub rozłożenie jej na raty albo o odroczenie spłaty", w którym wskazały, że nie kwestionują kwoty należności za przechowywanie broni, ale prosiły o ulgę w jej zapłacie z uwagi na sytuację rodzinna zdrowotną i majątkową oraz wysokość dochodów.
Na wezwanie organu wnioskodawczynie w piśmie z dnia 21 kwietnia 2015 r. oświadczyły, że nie uznają roszczenia i kwestionują obowiązek zapłaty zobowiązania przede wszystkim co do zasady, ale także z ostrożności - co do jego wysokości oraz okresu, za jaki naliczono opłaty za przechowywanie broni. Ponadto wskazały, że pouczenie zawarte w wezwaniu do zapłaty z dnia 9 lutego 2015 r. było niejasne i niezrozumiałe. W związku z tym, powołując się na orzecznictwo, wywiodły, że skoro wynikający z art. 52 § 3 P.p.s.a. termin do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa jest terminem procesowym, to w tym przypadku powinien zostać przywrócony. Wyraziły nadzieję, że organ dokona zmiany swego stanowiska.
Minister Spraw Wewnętrznych przekazał powyższe pismo skarżących Opolskiemu Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Opolu jako organowi właściwemu do rozpoznania wszystkich podniesionych okoliczności i podjęcia ewentualnych działań naprawczych oraz udzielenia zainteresowanym odpowiedzi.
Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu potraktował przekazane pismo jako skargę powszechną i pismem z dnia 3 czerwca 2015 r. zawiadomił wnioskodawczynie o sposobie jej załatwienia w trybie art. 237 § 3 K.p.a. W uzasadnieniu wskazał, że wszystkie zarzuty uznaje za bezzasadne. Odnośnie prawidłowości pouczenia zawartego w wezwaniu z dnia 9 lutego 2015 r. stwierdził, że skarżące nie złożyły wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa wywołanego wezwaniem z dnia 9 lutego 2015 r., a oczekiwały, że wierzyciel sam zweryfikuje swoje stanowisko.
Pismo z dnia 3 czerwca 2015 r. zostało doręczone A. Z. w dniu 15 czerwca 2015 r., a dla M. P. było awizowane, pierwszy raz w dniu 10 czerwca 2015 r. (k. 135 akt administracyjnych).
W dniu 3 lipca 2015 r. (data stempla pocztowego) M. P., A. Z. i M. Z. złożyły do Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu wniosek z dnia 1 lipca 2015 r. o przywrócenie terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 52 § 3 P.p.s.a., w stosunku do wezwania z dnia 9 lutego 2015 r. We wniosku tym wskazały, że pismo z dnia 3 czerwca otrzymały w różnych datach, przy czym M. Z. otrzymała je dopiero w dniu 26 czerwca 2015 r., a skoro zostały wezwane do zapłaty solidarnie, to w tym dniu ustała, ich zdaniem, przyczyna uchybienia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
W wyniku rozpatrzenia tego wniosku Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu w piśmie z dnia 22 lipca 2015 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa wywołanego czynnością materialno-techniczną z dnia 9 lutego 2015 r. oraz pouczył o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.
Powyższe pismo zostało doręczone M. P. w dniu 7 sierpnia 2015 r. (k. 144 akt adm.), a przesyłka kierowana do A. Z. była dwukrotnie awizowana, pierwszy raz w dniu 27 lipca 2015 r., drugi raz w dniu 4 sierpnia 2015 r. (k. 145 akt adm.).
W dniu 22 sierpnia 2015 r. (data stempla pocztowego) M. P., A. Z. i M. Z. złożyły do tut. Sądu skargę na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 9 lutego 2015 r. Jednocześnie ze skargą złożyły wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżące podniosły, że pouczenie zawarte w skarżonym piśmie z dnia 9 lutego 2015 r. było dla nich całkowicie niejasne i niezrozumiałe. Wyjaśniły, że z tej przyczyny złożyły do Ministra Spraw Wewnętrznych wniosek o udzielenie ulg w spłacie należności za przechowywanie broni, zaś po otrzymaniu odpowiedzi, zawartej w piśmie z dnia 28 kwietnia 2015 r., były przekonane, że organ sam zmieni swoje stanowisko w kwestii obciążania ich kosztami przechowania broni. Tymczasem w piśmie z dnia 3 czerwca 2015 r., doręczonym w dniu 8 czerwca 2015 r., organ stwierdził, że jedyną drogą do zakwestionowania wezwania z dnia 9 lutego 2015 r. było złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz wskazał na możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia.
Na skutek wniesienia takiego wniosku, organ pismem z dnia 22 lipca 2015 r. odmówił jednak przywrócenia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Skarżące stwierdziły, że termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, gdyż wprawdzie A. Z. nie otrzymała pisma z dnia 22 lipca 2015 r., ale dowiedziała się o nim od matki M. Z. oraz siostry M. P. Zdaniem skarżących, z ich wyjaśnień wynika niewątpliwie, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy z powodu całkowicie niejasnego i niezrozumiałego pouczenia o terminie, sposobie i trybie złożenia skargi na wezwanie do zapłaty oraz z uzyskiwanych dalszych sprzecznych informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało oddalić.
Na wstępie zauważenia wymaga, że wezwanie do zapłaty należności z tytułu opłaty za zdeponowanie broni i amunicji jest czynnością materialno-techniczną, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W związku z tym, wniesienie skargi na tego rodzaju czynność uzależnione jest od wyczerpania na drodze administracyjnej trybu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Na zasadzie art. 53 § 2 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
W rozpoznawanej sprawie okolicznością istotną jest fakt, że skarżone pismo Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 9 lutego 2015 r. zostało doręczone skarżącym w dniach 16, 23 i 27 lutego 2015 r. Od tych dat dla każdej ze skarżących rozpoczął bieg 14-dniowego terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa wywołanego powyższą czynnością, stosownie do pouczenia zawartego w treści ww. pisma. W terminie otwartym do wniesienia wezwania przez A. Z., której pismo z dnia 9 lutego 2015 r. doręczone zostało 27 lutego 2015 r., skarżące złożyły wprawdzie wniosek z dnia 12 marca 2015 r. o umorzenie należności określonej przez Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, jednak z uwagi na zawartą w nim treść, nie zawierającą stwierdzeń kwestionujących nałożony obowiązek i jego wysokość, pismo to nie może zostać uznane za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Za tego rodzaju wezwanie może zostać potraktowane pismo skarżących z dnia 21 kwietnia 2015 r., które wniesione jednak zostało z uchybieniem terminu.
Tym samym rozpoczął bieg 60-dniowy termin do wniesienia skargi. Z uwagi na udzielenie przez Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu odpowiedzi w piśmie z dnia 3 czerwca 2015 r., rozpoczął z kolei bieg 30-dniowy termin liczony od dnia otrzymania tego pisma przez skarżące, które jednak nie wniosły skargi, ale w dniu 3 lipca 2015 r. złożyły wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia naruszenia prawa wraz z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie z dnia 22 lipca 2015 r. organ stwierdził brak podstaw do przywrócenia terminu i ponownie pouczył o prawie wniesienia skargi.
W tym miejscu przychodzi zauważyć, że w razie wątpliwości Przewodniczący Wydziału (sędzia) może wezwać stronę do podania daty ustania przyczyny uchybienia terminu - także pod rygorem oddalenia wniosku. Jeżeli jednak nie można ustalić w sposób jednoznaczny, czy termin z art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, Sąd powinien wydać rozstrzygniecie merytoryczne w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. - także wówczas, gdy strona nie wykonała zarządzenia o wezwaniu do wskazania daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Na podstawie art. 88 P.p.s.a. Sąd może odrzucić jedynie spóźniony wniosek o przywrócenie terminu (lub z mocy ustawy niedopuszczalny), a nie wniosek, co do którego istnieją wątpliwości odnośnie zachowania 7–dniowego terminu do jego złożenia (patrz. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., II OZ 571/08, LEX nr 493614).
W rozpoznawanej sprawie powstały natomiast wątpliwości co do zachowania przez skarżące 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek w tym zakresie, złożony wraz ze skargą w dniu 22 sierpnia 2015 r. wskazuje, że przyczyna uchybienia terminu ustała dla skarżących z chwilą doręczenia im pisma organu, tj. Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 22 lipca 2015 r. o odmowie przywrócenia terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Wnioskodawczynie nie podały dat otrzymania tego pisma. Stwierdziły jedynie, że A. Z. do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie otrzymała go, a dowiedziała się o nim od matki M. Z. i swej siostry – M. P., stąd - zdaniem skarżących - został zachowany termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Jak natomiast wynika z akt administracyjnych sprawy, M. P. odebrała pismo z dnia 22 lipca 2015 r. osobiście w dniu 7 sierpnia 2015 r. (k. 144 akt adm.), a dla A. Z. przesyłka była dwukrotnie awizowana: po raz pierwszy w dniu 27 lipca 2015 r. i po raz drugi - w dniu 4 sierpnia 2015 r. (k. 145 akt adm.).
W przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych brak jest zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru, bądź awizowanej przesyłki skierowanej do M. Z. Skarżące wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność organu z dnia 9 lutego 2015 r. złożyły do tut. Sądu wraz ze skargą w dniu 22 sierpnia 2015 r., na co wskazuje data stempla pocztowego. Biorąc pod uwagę daty doręczenia skarżącym pisma z dnia 22 lipca 2015 r., 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi przez M. P. - wobec otrzymania przez nią tego pisma w dniu 7 sierpnia 2015 r. - rozpoczął bieg w dniu 8 sierpnia 2015 r. i upłynął z dniem 14 sierpnia 2015 r. Z kolei w odniesieniu do A. Z., do której kierowana przesyłka była dwukrotnie awizowana, tj. w dniach 27 lipca i 4 sierpnia 2015 r., a następnie zwrócona przez pocztę, należało uznać, że jej doręczenie nastąpiło w dniu 10 sierpnia 2015 r. Stosownie bowiem do art. 44 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 4 K.p.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, czyli po upływie 14 dni od daty pierwszego awizowania.
W tych okolicznościach 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi rozpoczął bieg w dniu 11 sierpnia 2015 r., a zakończył się w dniu 17 sierpnia 2015 r. M. P. i A. Z. składając zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w dniu 22 sierpnia 2015 r., uczyniły to już po terminie.
Z uwagi na brak w aktach dokumentów pozwalających ustalić datę doręczenia pisma z dnia 22 lipca 2015 r. trzeciej ze skarżących – M. Z., nie jest możliwe stwierdzenie na tej podstawie, czy wniosła ona o przywrócenie terminu do złożenia skargi zachowując wymagany 7-dniowy termin. Sąd jednak uznał za niecelowe wzywanie stron o wyjaśnienie, w jakiej dacie to doręczenie nastąpiło. Powodem takiej decyzji Sądu, był fakt, że nawet przyjęcie, że skarżące zachowały wymagany 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, to wniosek ten i tak nie mógłby zostać rozstrzygnięty pozytywnie.
Zgodnie bowiem z treścią art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy występuje tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle art. 86 § 1 P.p.s.a. utrwalił się pogląd, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia.
Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z 12 lutego 2015 r., I OZ 91/15, LEX nr 1643289).
Zdaniem Sądu, wniosek skarżących nie może odnieść zamierzonego skutku, ponieważ skarżące nie wykazały braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Podstawowym wskazywanym we wniosku argumentem, mającym świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, jest niejasność i niezrozumiałość pouczenia o sposobie, terminie i trybie zaskarżenia, zamieszczonego w wezwaniu z dnia 9 lutego 2015 r., a także dalsze sprzeczne informacje udzielane przez organy.
W ocenie Sądu, argumentacja skarżących nie znajduje uzasadnienia i nie można jej podzielić. Przede wszystkim, pouczenie zawarte w wezwaniu z dnia 9 lutego 2015 r., nie wzbudza żadnych wątpliwości co do jego treści. Jest sformułowane w sposób czytelny i zrozumiały nawet dla osób nieposiadających fachowego wykształcenia. Jednoznacznie wskazano w nim na możliwość zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym piśmie poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu - w terminie 14 dni od otrzymania wezwania do zapłaty - do usunięcia naruszenia prawa. Dostrzec ponadto przyjdzie, że z przebiegu sprawy udokumentowanego w treści przedłożonych akt administracyjnych wynika, iż skarżące początkowo nie zamierzały kwestionować wezwania do zapłaty z dnia 9 lutego 2015 r. Wręcz przeciwnie - zdecydowały się na złożenie do Ministra Spraw Wewnętrznych wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania określonego w tym wezwaniu.
Dopiero po uzyskaniu odpowiedzi tego organu postanowiły zakwestionować wezwanie do zapłaty. Uchybienie terminu do wniesienia skargi na powyższą czynność organu nie było zatem wywołane zawinionym działaniem organu i brakiem jasnego pouczenia co do terminu, trybu i sposobu wnoszenia skargi na wezwanie z dnia 9 lutego 2015 r., a wynikało tylko i wyłącznie z przyjętego przez skarżące sposobu działania.
Z powyższych względów, wskazywane przez skarżące okoliczności nie mogą stanowić o braku ich winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zaznaczyć należy, że ustawodawca nie określił kryteriów zachowania strony co do wykazania braku winy w uchybieniu terminowi. Oznacza to, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu Sądu i daje Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie strona uzna za istotne. Powtórzyć przyjdzie, że przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Jak wywiedziono już wyżej, w niniejszej sprawie w skażonym wezwaniu do zapłaty za przechowywanie broni w depozycie z dnia 9 lutego 2015 r. zawarte zostało prawidłowe, czytelnie sformułowane pouczenie odnośnie terminu i trybu zaskarżenia. Uzasadnia to stwierdzenie, że skarżące już w dacie otrzymania skarżonego pisma z dnia 9 lutego 2015 r. posiadały wiedzę, iż warunkiem dopuszczalności skargi na powyższy akt jest skierowanie do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa w 14-dniowym terminie od otrzymania tegoż wezwania i przy zachowaniu minimum staranności oraz dbałości o własne interesy mogły zastosować się do tego pouczenia, ewentualnie rozwiać powstałe na tym tle wątpliwości w drodze zapytania skierowanego do organu.
Również pozostawanie w przekonaniu, że organ nadrzędny uwzględni podnoszone przez skarżące żądania, jak i treść dalszych nieprecyzyjnych pouczeń udzielanych przez organy, nie stanowiło uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.
Reasumując Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Nie można zaakceptować argumentów skarżących odnośnie niejasności pouczenia zamieszczonego przez organ w skarżonym wezwaniu z dnia 9 lutego 2015 r., zatem wyjaśnienia te nie mogą uzasadniać braku winy skarżących w uchybieniu terminu.
Z tych względów, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.