Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez W. K. była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 kwietnia 2014 r., nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działającego z upoważnienia Burmistrza Nysy, z dnia 21 listopada 2013 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku okresowego z pomocy społecznej.
Wydanie tych decyzji administracyjnych poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.
Wnioskiem z dnia 15 października 2013 r. W. K. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego, specjalnego zasiłku celowego na zakup leków oraz zasiłku celowego na zakup obuwia. We wniosku zaznaczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w mieszkaniu socjalnym, za które uiszcza czynsz i opłaty za media wynoszące łącznie 272,85 zł. Podał, że jest zatrudniony w [...] w [...] na stanowisku pracownika ochrony, gdzie osiąga wynagrodzenie 1192, 20 złotych. Wnioskodawca podał także, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z dnia 21 czerwca 2012 r. ustalił u niego lekki stopień niepełnosprawności, istniejący od 2001 r. a ustalony na okres do 30 czerwca 2014 r.
Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego organ I instancji decyzjami dnia 21 listopada 2013 r. po pierwsze odmówił stronie przyznania specjalnego zasiłku celowego i zasiłku celowego a po drugie odmówił przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Przywołując w podstawie prawnej art. 8 oraz art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że W. K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i zatrudniony jest jako pracownik ochrony. Dodał, że wnioskodawca jest dłużnikiem alimentacyjnym, a na dzień 30 października 2013 r. wysokość zadłużenia w funduszu alimentacyjnym wynosi 20.509,11 zł. Podał, że źródłem utrzymania wnioskodawcy jest wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w wysokości 1.192,20 zł i z tego wynagrodzenia potrącane są kwoty na poczet zadłużenia alimentacyjnego. Wreszcie wskazał, że kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 542,00 zł co oznacza, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania zasiłku okresowego.
Od decyzji odwołał się W. K. podnosząc, że decyzja jest dla niego krzywdząca, gdyż ustalony dochód w kwocie 1.192,20 zł nie jest zgodny z prawdą. Dodał, że we wrześniu 2013 r. zarobił 476,88 zł, bo komornik potrącił 60% wynagrodzenia na poczet alimentów, tak zaległych jak i bieżących. Dodał, że jest osobą niepełnosprawną a organ I instancji uwzględnił jedynie wydatki na czynsz, energię elektryczną ubezpieczenie, dojazdy do pracy, leki, ale nie uwzględnił innych koniecznych wydatków na zakup środków higieny osobistej, medycznych, bielizny osobistej, żywności, obuwia, odzieży i kosztów naprawy okularów.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 16 kwietnia 2014 r., o numerze wyżej wskazanym, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Nysy z dnia 21 listopada 2013 r.
W uzasadnieniu organ przedstawił ponownie stan faktyczny sprawy a następnie zważył między innymi, że zasady i tryb udzielania oraz wysokość zasiłku okresowego, o który ubiega się wnioskodawca uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą.
Stosownie do treści art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Kwota kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), od 1 października 2012 r. wynosi 542,00 zł.
Pojęcie dochodu zdefiniowane zostało w art. 8 ust. 3 ustawy, który stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
- 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych:
- 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
- 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
W myśl art. 8 ust 4 ustawy, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:
- 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
- 2) zasiłku celowego;
- 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny lub motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
- 4) wartości świadczeń w naturze;
- 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;
- 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.
Prawo do otrzymania zasiłku okresowego, określa art. 38 ustawy, zgodnie z którym, zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.
Z treści powyższego przepisu wynika wyraźnie, iż przyznanie prawa do zasiłku okresowego nie zależy od uznania organu pomocy społecznej, albowiem tylko spełnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie uprawnia stronę do otrzymania tego świadczenia.
Organ odwoławczy podniósł, ze materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wykazuje, że W. K. prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie oraz, że wnioskodawca orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 18 maja 2012 r. został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności do dnia 30 czerwca 2014 r.
Ustalając na podstawie posiadanych dokumentów dochód wnioskodawcy z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z września 2013 r. organ przyjął, że dochodem wnioskodawcy jest wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w [...] z siedzibą w [...] w charakterze pracownika ochrony fizycznej w wysokości 1.192,20 zł i przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ustawy w kwocie 542,00 zł uprawniające do zasiłku okresowego. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania.
Skargą z dnia 5 lipca 2014 r. W. K. domagał się uchylenia decyzji SKO w Opolu z dnia 16 kwietnia 2014 r. jako krzywdzącej. Skarżący podniósł, że odmawiając przyznania zasiłku okresowego organ odwoławczy niezgodnie z prawdą przyjął jego dochód na kwotę 1192,20 zł. Podczas gdy jego faktycznie wynagrodzenie wynosi 476,88 zł. Podniósł, że wynagrodzenie za pracę jest zajęte przez komornika sądowego na poczet alimentów. Dlatego otrzymywana do wypłaty kwota - stanowiąca zdaniem strony faktyczne wynagrodzenie - mieści się w kryterium dochodowym wynoszącym 542 zł, od którego zależy przyznanie wnioskowanej pomocy społecznej. Skarżący podniósł także swoją trudną sytuacje materialną i bytową oraz akcentował, że jest osobą niepełnosprawną wymagającą leczenia, a w związku z tym ponoszenia wydatków na leki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentów zawartych w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zmianami) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) dalej zwana w skrócie P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§1). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Ponadto na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając sprawę w granicach tak określonej kognicji sądu administracyjnego trzeba zważyć, że nie zachodzi naruszenie przepisów prawa materialnego ani procesowego, które nakazywałoby uchylenie zaskarżonej decyzji, a na podstawie art. 135 P.p.s.a. także decyzji organu I instancji.
Należy podkreślić, że wniosek skarżącego złożony w Ośrodku Pomocy Społecznej w Nysie dotyczył kilku rodzajów świadczeń pomocowych i żądania te zostały rozstrzygnięte w dwóch decyzjach. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowej była decyzja z dnia 21 listopada 2013 r. o odmowie przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego utrzymana w mocy przez decyzję SKO w Opolu z dnia 16 kwietnia 2014 r. Organy prawidłowo zastosowały w sprawie administracyjnej przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U 2013 poz. 182 ze zm.). Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo do świadczeń pieniężnych pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł zwanej "kryterium dochodowym osobie samotnie gospodarującej".
Kryterium dochodowe określane jest rozporządzeniem Rady Ministrów wydawanym na podstawie art. 9 ust. 8 ustawy. W rozpatrywanym przypadku rozporządzeniem rady Ministrów dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U z 2012 poz 823) ustalono dla osoby samotnie gospodarującej kryterium dochodowe w wysokości 542 zł. (por. §1 pkt. 1 lit a cyt. rozporządzenia)
Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Na zasadzie art. 38 ust. 2 pkt.1 zasiłek okresowy w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być niższa niż 418 zł miesięcznie. Natomiast myśl art. 38 ust. 3 ustawy kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 procent różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby.
Należy także zaznaczyć, że dochód osoby wnioskującej o przyznanie zasiłku okresowego określa się na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy i stanowi on sumę miesięcznych przychodów miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania.
W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest, że stosując art. 8 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 i art. 8 ust. 3 ustawy, a także w związku z § 1 pkt. 1 lit. 1a cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów 17 lipca 2012 r. organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, a obowiązujące go kryterium dochodowe to kwota 542 zł. Jeżeli zatem na podstawie zaświadczenia z[...] w [...] z dnia 13 listopada 2013 r. wynika dochód osiągnięty przez W. K. we wrześniu 2013 r. w kwocie1192,20 zł to jest oczywiste, że kryterium dochodowe jako przesłanka przyznania zasiłku okresowego nie zostało spełnione. Oceny tej nie może zmienić szereg okoliczności podniesionych przez skarżącego toku postępowania administracyjnego i sądowego. W szczególności dotyczących orzeczonej niepełnosprawności, wydatków na zakup leków, trudnej sytuacji materialnej i bytowej, a przede wszystkim potrącania z wynagrodzenia za pracę przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] tj. 60 procent wynagrodzenia strony na poczet zadłużenia alimentacyjnego.
Przepisy art. 38 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy odnoszące się do kryterium dochodowego nie pozwalają na inne rozumienie tej przesłanki przyznania zasiłku okresowego niż uczyniły to organy w zaskarżonych decyzjach. Dochód przyjmowany do ustalenia kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej został szczegółowo unormowany w art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy i nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że jest nim wynagrodzenie faktycznie wypłacone skarżącemu po potrąceniu zajętych przez organ egzekucyjny zaległości alimentacyjnych.
Podkreślić także należy, że przyznanie zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt ustawy nie zależy od uznania organu administracji publicznej rozpatrującego wniosek o takie świadczenie z pomocy społecznej. Organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej jest w tym wypadku związany przesłankami ustawowymi i nie może odstąpić od ich stosowania, bez względu na inne okoliczności faktyczne i argumentację jaką używa wnioskujący o świadczenie a dotyczące sytuacji materialnej, bytowej, zdrowotnej zainteresowanego.
Reasumując, jeżeli zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Nysy nie naruszają przepisów ustawy o pomocy społecznej a postępowanie administracyjne przeprowadzono prawidłowo, to skarga nie mogła zostać uwzględniona i z mocy art. 151 P.p.s.a. podlegała oddaleniu.