Uzasadnienie
M. M. reprezentowany – jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona - przez kuratora J. M., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, celem zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 20 czerwca 2013 r. nr [...] o odmowie przydziału mieszkania chronionego.
Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SO/Op 15/13, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, ustanowił dla skarżącego adwokata.
Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu w dniu 14 sierpnia 2013 r. zawiadomił sąd o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego adwokat J. K. Pełnomocnik M. M. w dniu 16 września 2013 r. (data stempla pocztowego), złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku wskazała, iż o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dowiedziała się z pisma Dziekana ORA w Opolu z dnia 13 sierpnia 2013 r., doręczonego jej w dniu 16 sierpnia 2013 r. W tej sytuacji wniesienie przez nią skargi w ustawowym terminie nie było możliwe dlatego wnosi o przywrócenie terminu.
Odpowiadając na skargę pismem procesowym z 14 października 2013 r., organ II instancji wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po terminie, który upłynął w dniu 11 sierpnia 2013 r., ewentualnie w razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.).
W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe, pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego.
Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego.
W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżący zwrócił się do Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi dniu 15 lipca 2013 r., czyniąc to zatem bezzwłocznie po odebraniu przez kuratora decyzji w dniu 12 lipca 2013 r.
Takie działanie skarżącej było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
Ustanowiona dla skarżącego z urzędu pełnomocnik wskazała, że w dniu 16 sierpnia 2013 r. dowiedziała się o wyznaczeniu jej do pełnienia tej funkcji, a w dniu 16 września 2013 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dołączając skargę.
Rozpoznając wniosek sąd kierował się poglądami utrwalonymi w orzecznictwie. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 8/09, teza 2, opubl. LEX nr 551906, przyjęto, że w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy przyjąć, że dniem, z którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło 30 dni od momentu kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia.
Pełnomocnik M. M. złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w dniu 16 września 2013 r., tłumaczyła tym, że wcześniej nie było to możliwe ze względu na ilość prowadzonych spraw oraz konieczność zapoznania się z aktami i dokumentami do sprawy. Dlatego w ocenie Sądu siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a., został zachowany. Takie stanowisko jest zbieżne z poglądem, iż zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a, oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez adwokata ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu kiedy mógł zapoznać się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowego środka zaskarżenia.
Stawiałoby to też w uprzywilejowanej pozycji pełnomocników z wyboru, którzy teoretycznie na wniesienie i sporządzenie skargi dysponują 30 dniami, wynikającymi z art. 53 § 1 P.p.s.a. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej pełnomocników, co nie powinno mieć miejsca. Zasadne jest zatem w sytuacji ustanowienia adwokata w trybie art. 244 P.p.s.a., uznanie za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi (art. 87 § 1 P.p.s.a), dnia, w którym adwokat miał rzeczywista możliwość dokonania czynności po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 198/06, opubl. – w CBOSA na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Co do wniesienia skargi i wniosku w dniu 16 września 2013 r., przychodzi odnotować, iż liczony arytmetycznie od dnia 16 sierpnia 2013 r., termin 30 dni, upływał w niedziele w dniu 15 września 2013 r. Jednakże na podstawie art. 83 § 2 P.p.s.a., jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Wobec tego koniec terminu został przesunięty na mocy tego uregulowania na poniedziałek 16 września 2013 r.
W oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, iż przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja może stanowić pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto, w ocenie Sądu nie bez znaczenia dla kwestii przywrócenia terminu jest tu zachowanie się samej strony która niezwłocznie, to jest 3 dni po otrzymaniu decyzji, którą zamierzała zaskarżyć, zwróciła się do Sądu o wyznaczenie jej profesjonalnego pełnomocnika w celu udzielenia pomocy we wniesieniu skargi.
Analizując stan faktyczny sprawy na tle powołanych wyżej przepisów Sąd uznał, że zarówno strona skarżąca, jak i jej pełnomocnik nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co uprawdopodobnili, zachowując jednocześnie wyżej opisany wymóg formalny z art. 87 § 1 P.p.s.a.
Wobec powyższego na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.