Uzasadnienie
Pismem z dnia 29 maja 2018 r. Z. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na działalność sędziów Sądu Rejonowego w Opolu i Sądu Okręgowego w Opolu. Pismo to, w części dotyczącej działalności sędziów Sądu Okręgowego zostało wpisane do Dziennika korespondencji w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu pod nr II DK/Op 30/18 i potraktowane jako skarga sądowa przesłana do Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu.
Do pisma z dnia 29 maja 2018 r. skarżąca dołączyła w kserokopii: pisma adresowane do Prokuratury i Sądu Okręgowego V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu, a także odpowiedź z dnia [...] 2014 r. na odwołanie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] w sprawie dotyczącej odwołania skarżącej od wysokości tzw. kapitału początkowego.
W odpowiedzi na skargę zawartej w piśmie z dnia 25 września 2018 r. Prezes Sądu Okręgowego w Opolu, wniósł o jej odrzucenie, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadniając wniosek wskazał na przebieg postępowania w sprawie z odwołania skarżącej od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] 2014 r., nr [...], zarejestrowanej w tym Sądzie pod sygn. akt [...] i zakończonej prawomocnym wyrokiem wydanym w dniu [...] 2014 r. Następnie stwierdził, że w jego ocenie działania skarżącej mają na celu doprowadzenie do wzruszenia tego prawomocnego wyroku, który został wydany w ramach postępowania cywilnego normowanego przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, do czego sąd administracyjny nie jest właściwy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
W każdej sprawie, która wpłynie do sądu administracyjnego bada się z urzędu w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Obowiązkiem sądu przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi jest zbadanie m.in. legitymacji skarżącego, zachowanie terminu do wniesienia skargi i spełnienia przez nią warunków formalnych, a przede wszystkim ocena dopuszczalności skargi. W tym ostatnim aspekcie rozważa się, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego.
Stosownie do treści art. 3 § 2 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 3 § 2a P.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, stosując środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.) oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 5 P.p.s.a., właściwość sądów administracyjnych została natomiast wyłączona w sprawach: wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji publicznej (pkt 1); wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi (pkt 2); odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa (pkt 3); wiz wydawanych przez konsulów, z wyjątkiem wiz wydanych cudzoziemcowi będącemu członkiem rodziny obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (pkt 4); zezwoleń na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego wydawanych przez konsulów (pkt 5).
Zasada ta znajduje zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca jest niezadowolona między innymi z wydanego przez Sąd Okręgowy w Opolu rozstrzygnięcia zawartego w wyroku z dnia [...] 2014 r. sygn. akt [...] i w związku z tym wyraża swoje niezadowolenie z działalności sędziów Wydziału V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu tego Sądu. Domaga się ich rozliczenia. Skarżąca nie wskazuje przy tym konkretnej decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, podjętych lub dokonanych przez ww. podmioty, a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym.
Wskazać należy, że badanie prawidłowości sposobu prowadzenia postępowania w sprawie o wysokość tzw. kapitału początkowego naliczanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako podstawa do obliczenie emerytury, czego w istocie domaga się skarżąca, nie mieści się w zakresie wyliczonego wyżej zakresu działania sądów administracyjnych. Zgodnie z przepisem art. 83 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, z późn. zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Z kolei przepis art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a wyjątki od tej zasady enumeratywnie wymienione zostały w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Według tego przepisu od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje.
Stronie przysługuje natomiast prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwe są sądy powszechne z wyjątkami wynikającymi z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wśród tych wyjątków nie ma spraw o ustalenie wysokości emerytur i rent.
Sprawa o naliczenie kapitału początkowego, stanowiącego podstawę do obliczenia emerytury, jest w istocie sprawą o ustalenie jej wysokości. Biorąc pod uwagę omówione wyżej przepisy należy stwierdzić, że sprawa wniesiona przez skarżącą nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jej przedmiotem jest żądanie nie mieszczące się w zakresie kognicji (właściwości) sądu administracyjnego, wyznaczonego treścią Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, lecz sądu powszechnego, do którego – co wynika z akt sprawy – skarżąca wniosła stosowne odwołanie rozpoznane wyrokiem z dnia [...] 2014 r., sygn. akt [...].
Jeżeli rozpatrywana sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę należało odrzucić, na podstawie wskazanego wyżej art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., bo nie zachodzi też sytuacja z art. 58 § 4 P.p.s.a. (uznanie się przez sąd powszechny za niewłaściwy.)