Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 listopada 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, odrzucił skargę J. K. w przedmiocie odmowy zwrotu dokumentów. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd podniósł, że z akt administracyjnych sprawy, w szczególności z wyjaśnień dokonanych przez organ w odpowiedzi na skargę nie wynika, aby w stosunku do J. K. został wydany akt w przedmiocie zwrotu akt administracyjnych sprawy dotyczącej statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Ponadto, skarżący pomimo stosownego wezwania Sądu w przedmiocie wskazania oraz jednoznacznego oznaczenia aktu, który skarży i którym odmówiono skarżącemu zwrotu dokumentów, a także podania jego numeru i daty wydania – nie wskazał tych informacji. Wręcz przeciwnie, odnosząc się do wezwania Sądu stwierdził, że skarży "[...] akt administracyjny, którym odmówiono mi zwrotu żądanych moich dokumentów /prawdopodobnie zniszczonych", "[...] nie znam daty, gdyż jej nie było".
Wobec przedstawionych okoliczności Sąd uznał, że podawany przez J. K. jako przedmiot skargi – akt odmawiający zwrotu dokumentów, w rzeczywistości nie istnieje. Tym samym brak jest przedmiotu zaskarżenia, a to na mocy art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., świadczy o niedopuszczalności wniesionej skargi. Sąd wskazał bowiem, że przedmiotowe unormowanie odsyła do tzw. nienazwanych przyczyn niedopuszczalności skargi, za które - w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w literaturze - przyjmuje się m.in. brak przedmiotu zaskarżenia, mające miejsce w przypadku wniesienia skargi na nieistniejący akt lub czynność.
Odpis powyższego orzeczenia wraz z pouczeniem o terminie i zasadach złożenia środka zaskarżenia, został skutecznie doręczony skarżącemu w dniu 5 grudnia 2018 r. Powyższe potwierdza pocztowe potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy (por.: k-28 akt sądowych).
Korespondencją, nadaną za pośrednictwem poczty w dniu 6 grudnia 2018 r., J. K. przesłał do tut. Sądu odpis zapadłego w sprawie postanowienia z dnia 29 listopada 2018 r. wraz z dwoma egzemplarzami kserokopii pism nazwanych: "Pozew - Skarga Nadzwyczajna", skierowanymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Na odpisie wymienionego wyżej orzeczenia odnotował, że nie składał żadnej skargi, lecz pozew, a na poparcie powyższego przedłożył do akt dwa egzemplarze kserokopii ww. pisma.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 13 grudnia 2018 r. Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu wezwano skarżącego do jednoznacznego oświadczenia w terminie 7 dni, co do charakteru adnotacji poczynionej na odpisie postanowienia tut. Sądu z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Op 482/18, a zwłaszcza czy należy ją uznać za wyraz niezadowolenia z treści zapadłego rozstrzygnięcia i tym samym przyjęcia, że stanowi środek jego zaskarżenia, tj. skargę kasacyjną. Pouczono jednocześnie, że brak jednoznacznej odpowiedzi w tym przedmiocie spowoduje pozostawienie przesłanych dokumentów w aktach sprawy, bez nadawania im dalszego biegu.
Wezwanie o podanej treści zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 grudnia 2018 r. (por: k-37 akt sądowych), a w dniu 19 grudnia 2018 r. skarżący przesłał za pośrednictwem poczty odpowiedź, odnotowaną na ww. wezwaniu. Wyraził niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia, z którego - w ocenie skarżącego - wynika, że pracownicy Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, przetrzymują dokumentację i celowo nie odsyłają jej skarżącemu. Wskazał, że dzieje się tak zapewne, aby skarżący nie oskarżył tych osób o zniszczenie, "bo przecież mogliby porobić ich ksera, a oryginały" odesłać skarżącemu. Zapewnił, że nie zaprzestanie domagać się zwrotu dokumentów, bo nikt nie ma prawa zawłaszczać ich i przetrzymywać, bez woli skarżącego. J. K. wyraził pogląd, że może je odzyskać przez skargę kasacyjną, jako środka zaskarżenia, dlatego "poprosił" o tę skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
W ocenie Sądu, stanowisko skarżącego wyrażone pisemnie na odpisie wezwania sądowego z dnia 14 grudnia 2018 r. (por.: karta - 38 akt sądowych), należy uznać za skargę kasacyjną J. K. Wskazuje na to jednoznacznie treść przywołanej adnotacji, w której skarżący kwestionuje zapadłe w sprawie orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o odrzuceniu skargi oraz nadal podtrzymuje żądanie skargi, tj. domaga się wydania dokumentów sprawy dotyczącej statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Istotna jest również okoliczność, że skarżący wyraźnie domaga się skargi kasacyjnej w sprawie, w celu wyegzekwowania stawianych żądań. Wola skarżącego, jako autora opisanego stanowiska i jednocześnie strony postępowania sądowego, wyrażona wprost i jednoznacznie, obliguje Sąd do uznania przedmiotowej adnotacji jako skargi kasacyjnej.
W tym stanie sprawy należało poddać ocenie stanowisko skarżącego, w kontekście spełniania warunków formalnych skargi kasacyjnej, uregulowanych art. 173 § 1 ustawy 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - dalej zwanej jako: "P.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem prawa, od wyroku wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę tę może wnieść zarówno strona, jak i prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, po doręczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 173 § 2 P.p.s.a.).
Możliwość osobistego wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę postępowania została jednak ograniczona brzmieniem art. 175 § 1 P.p.s.a. Przepis ten wprowadza tzw. przymus adwokacko-radcowski, co oznacza, że podmiotami uprawnionymi do sporządzania skargi kasacyjnej są adwokat i radca prawny, a także - po myśli § 2 art. 175 P.p.s.a. - inne wskazane ustawą osoby, czyli sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem. Omawianego przymusu adwokacko-radcowskiego nie stosuje się także gdy skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.
Z kolei, z mocy § 3 art. 175 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być sporządzona przez doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami, jak również przez rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej.
W treści skargi kasacyjnej skarżący nie wskazał, aby należał do określonego w przytoczonym powyżej przepisie kręgu podmiotów. Nie wynika to również z akt administracyjnych i sądowych sprawy. W tym miejscu odnotować należy trafne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wedle którego skarga kasacyjna podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z powodu wniesienia jej z naruszeniem art. 175 P.p.s.a., bez wzywania do usunięcia braków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2004 r., FSK 3/04, dostępne: System Informacji Prawnej LEX nr 83280).
W świetle powyższego stwierdzić przyjdzie, że w rozpoznawanej sprawie sporządzenie skargi kasacyjnej osobiście przez skarżącego skutkować musiało uznaniem tej skargi za niedopuszczalną, a w konsekwencji podlegającą odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 178 P.p.s.a., zgodnie z którym wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, orzeczono jak w sentencji.