Uzasadnienie
A Spółka z o.o. we [...], reprezentowana przez kuratora R. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 21 sierpnia 2018 r., nr [...].
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wezwano kuratora sądowego A Sp. z o.o. z siedzibą we [...] - radcę prawnego R. P., do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych skargi, przez wykazanie umocowania do wniesienia skargi w imieniu A Spółka z o.o. Wyjaśniono, że z przedłożonej do akt sprawy kopii zaświadczenia wydanego przez Sąd Rejonowy dla [...] we [...] [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, nie wynika bowiem umocowanie do działania przed sądami administracyjnymi.
W wezwaniu zawarto rygor, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje odrzucenie skargi art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a.".
Zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2018 r., tut. Sąd dopuścił tymczasowo do czynności skarżącą Spółkę reprezentowaną przez kuratora w osobie radcy prawnego R. P. oraz wyznaczył termin trzech miesięcy, od dnia doręczenia kuratorowi skarżącej Spółki zarządzenia, do przedłożenia zaświadczenia sądu, z którego wynika umocowanie kuratora do reprezentowania skarżącej Spółki przed sądami administracyjnymi.
W odpowiedzi na powyższe, dołączono do akt sprawy zaświadczenia wydane przez Sąd Rejonowy dla [...] we [...] [...] Wydział Gospodarczy KRS z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt [...] Rej KRS [...] i zaświadczenie z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Zgodnie z treścią art. 28 § 1 ustawy z dnia zwanej dalej: "P.p.s.a.", osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu.
Stosownie natomiast do art. 42 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, z późn. zm.) - zwanej dalej: "K.c.", jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. W myśl § 2 art. 42 K.c. kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację.
Z kolei art. 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.) - zwana dalej: "O.p." stanowi, że jeżeli osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów, organ podatkowy składa do sądu wniosek o ustanowienie kuratora. Kuratora dla osoby prawnej ustanawia sąd rejestrowy, w którego okręgu osoba ta ma lub miała ostatnią siedzibę (art. 603 § 1 K.p.c.). Sąd ten wystawia dla kuratora zaświadczenie, w którym określa zakres jego uprawnień (art. 604 k.p.c.). Podkreślenia wymaga, że przepis art. 138 § 3 O.p. jest jedynie podstawą prawną do złożenia przez organ podatkowy wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby prawnej, którego uwzględnienie przez sąd polega na ustanowieniu kuratora na podstawie art. 42 § 1 K.c. W konsekwencji powyższego, kurator spółki powołany w trybie art. 138 § 3 O.p. nie jest upoważniony do reprezentowania spółki przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt I FSK 1803/15; dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych, na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl).
W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego, kurator dla osoby prawnej, o którym stanowi art. 42 § 1 K.c. jest kuratorem prawa materialnego. Kurator ustanowiony w oparciu o powyższy przepis jest przedstawicielem ustawowym osoby prawnej i należy stosować do niego stosowne przepisy o przedstawicielstwie. Do kuratora stosujemy teorię przedstawicielstwa, a nie teorię organów, ze skutkami z tego wynikającymi. Zakres kompetencji kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 K.c. jest ograniczony, gdyż powinien on niezwłocznie postarać się o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby postarać się o likwidację osoby prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GZ 68/16, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych, na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl).
Kurator osoby prawnej ustanowiony w trybie art. 42 k.c. może podejmować czynności zmierzające do tego, aby organ był powołany w sposób prawidłowy. Kurator nie ma jednak prawa do powołania takiego organu i nie może zastępować uprawnionych do powoływania organów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2004 r., sygn. III CK 249/03, OSN 2005, nr 5, poz. 87 z aprobującą glosą A. Łopuszańskiego, Monitor Prawniczy 2006 r. nr 12, s. 664).
Sąd podziela przy tym w pełni pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I GZ 68/16, że kurator prawa materialnego, powołany na podstawie art. 42 K.c., jako przedstawiciel ustawowy o ściśle restrykcyjnie określonych kompetencjach, nie może być uznany za organ i trwale go zastępować. Kompetencje kuratora nie rozciągają się na ogólną sferę działania osoby prawnej (tj. prowadzenia spraw i reprezentacji sensu largo), jak ma to miejsce w przypadku jej organów. Czynności kuratora, o których mowa w art. 42 K.c., są ściśle określone, wyznaczając tym samym zakres jego dopuszczalnego działania. Poza tym zakresem, kurator nie może prowadzić spraw osoby prawnej. Dokonywanie przez kuratora czynności z zakresu reprezentacji nie może być rozpatrywane w dłuższej perspektywie czasowej (tj. wykraczającej poza okres niezbędny do doprowadzenia do powołania organów albo likwidacji osoby prawnej), przede wszystkim z uwagi na wyłączenie możliwości prowadzenia przez niego spraw osoby prawnej.
Jednocześnie, nie można uznać kuratora powołanego na postawie art. 42 K.c. za pełnomocnika procesowego w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego, gdyż jego umocowanie obejmuje tylko jednorazową czynność jaką jest złożenie wniosku o rozwiązanie osoby prawnej. Ustawowe kompetencje kuratora nie rozciągają się na inne działania, polegające na występowaniu w imieniu osoby prawnej z powództwami cywilnymi, dochodzeniu należności czy zawieraniu ugód.
W niniejszej sprawie A Spółka z o.o. z siedzibą we [...], nie posiada swoich organów, a kurator Spółki, który wniósł w jej imieniu skargę, powołał się na: zaświadczenie wydane przez Sąd Rejonowy dla [...] we [...] [...] Wydział Gospodarczy KRS z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt [...], a następnie na zaświadczenie z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt [...]. Z przedstawionych dokumentów wynika, że ww. został ustanowiony kuratorem Spółki z o.o. A we [...] w sprawie wniosku Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] celem reprezentowania Spółki we wszystkich sprawach podatkowych należących do właściwości organów podatkowych i złożył przyrzeczenie dnia 1 lutego 2018 r. Z kolei, z zaświadczenia z dnia 6 lutego 2019 r. wynika, że rozszerzono uprawnienia kuratora R. P. ustanowionego powołanym wyżej postanowieniem z dnia 1 lutego 2018 r., celem reprezentowania Spółki przed sądami administracyjnymi, w tym do wnoszenia w imieniu Spółki skarg i ich dalszego popierania na decyzje w sprawach podatkowych wydanych w stosunku do Spółki. Dodać należy nadto, że sprawa dotycząca wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach nie ma charakteru sprawy podatkowej.
Zważywszy na powyższe przyjąć należy, że kurator skarżącej Spółki powołany w trybie art. 138 § 3 O.p. na mocy art. 42 K.c., nie jest upoważniony do reprezentacji Spółki przed sądem administracyjnym. Tym samym, mając na względzie treść przedstawionych dokumentów, z których wywodzone jest prawo do reprezentowania skarżącej w sprawie (zaświadczenia z dnia 1 lutego 2018 r. i z dnia 6 lutego 2019 r.), stwierdzić należało, że kurator skarżącej Spółki radca prawny R. P. nie jest podmiotem uprawnionym do sporządzenia i wniesienia w jej imieniu skargi.
W świetle powyższego, skargę w sprawie należało odrzucić na zasadzie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie.
O powyższym, Sąd orzekł jak w sentencji.