Uzasadnienie
Pismem procesowym z dnia 13 października 2014 r., R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 18 września 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej. Wraz ze skargą złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie wskazał, że od 2007 r. jest pozbawiony wolności i przebywa w Zakładzie Karnym, a jest zobowiązany do opłacania alimentów w wysokości 900 zł miesięcznie. Zadłużenie z tego tytułu przekracza kwotę 150.000 zł. Oświadczył, że jest zatrudniony w Zakładzie Karnym odpłatnie, w wymiarze 5/8 etatu, a otrzymywane wynagrodzenie przekazuje swoim dzieciom, gdyż ich sytuacja jest bardzo trudna. W oświadczeniu o stanie rodzinnym podał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z trójką dzieci (18 lat, 15 lat i 8 lat).
Nie wykazał innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych pozostających w jego posiadaniu, bądź członków jego rodziny. Wykazał ponadto dochód z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Karnym w [...] w wysokości ok. 1.000 zł miesięcznie. Do akt sprawy wnioskodawca dołączył kserokopie: informacji o dochodach skarżącego oraz pobranych zaliczkach (PIT-11) za 2012 r. i za 2013 r.; zaświadczenia z dnia 6 października 2014 r. wydanego przez Głównego Księgowego Zakładu Karnego w [...], uwzględniającego uzyskane przez skarżącego wynagrodzenie wraz z dokonanymi potrąceniami, za rok 2013 i 2014.
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa.
Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu.
W niniejszym postępowaniu R. S. złożył wniosek na wymaganym urzędowym formularzu i wypełnił go według pouczenia zawartego w formularzu, a zatem spełnił wymóg formalny określony w art. 252 § 2 P.p.s.a.
Do rozstrzygnięcia pozostała zatem kwestia czy wnioskodawca spełnia przesłankę materialną, warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem prawa, przyznanie pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z powyższej regulacji wynika, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, przyznawaną w ramach specjalnej pomocy Państwa osobom, które nie są w stanie pokryć samodzielnie kosztów postępowania. Prawo pomocy ma zastosowanie w stosunku do osób, które pomimo wykazanych starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogłyby ponieść kosztów, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski albo nie osiągają żadnego dochodu. Przyznanie tego prawa następuje więc w szczególnych przypadkach.
W ocenie rozpoznającego wniosek, taka szczególna sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku, dane wynikające ze złożonego do sprawy zaświadczenia służby więziennej oraz informacji podatkowych, uznać należało, że skarżącego nie stać na uiszczenie kosztów sądowych oraz poniesienie wydatków z tytułu wynajmu pełnomocnika z wyboru. O powyższym świadczą niskie dochody, jakie skarżący otrzymuje z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Karnym, z których dodatkowo realizowane są m.in. zajęcia komornicze. Z dokumentów przedłożonych w sprawie wynika, że w okresie od lipca 2013 r. do października 2013 r. skarżący otrzymywał wynagrodzenie, z którego do jego dyspozycji pozostała kwota łącznie 433,79 zł, natomiast za okres od lutego 2014 r. do października 2014 r. – pozostała mu kwota 1.681,89 zł. Z zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego wynika także, że skarżący przekazał środki finansowe na rzecz rodziny, tj. J. S. w wysokości 1.227,60 zł, Z. S. – 800 zł i R. S. – 300 zł. Środki te natomiast, zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy, są przeznaczane na niezbędne wydatki jego dzieci.
Ponadto, według ww. zaświadczenia, skarżący posiada zajęcia komornicze na łączną kwotę: 228.020,62 zł. Dodać warto, że sytuacja bytowa skarżącego była przedmiotem rozpoznania w innych toczących się przed tut. Sądem sprawach ze skarg R. S. (sygn. akt II SAB/Op 28/14 i II SAB/Op 29/14), w których orzekający przyznał prawo pomocy, po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w trybie art. 255 P.p.s.a.
Zdaniem referendarza, w tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że skarżący wykazał, iż uiszczenie jakichkolwiek kosztów związanych z niniejszym postępowaniem sądowym przekracza jego możliwości finansowe. Dodatkowym argumentem przemawiającym za ustanowieniem skarżącemu radcy prawnego jest zagwarantowanie mu pełnego prawa do sądu i czynnego udziału w toczącym się postępowaniu.
Wobec powyższego, na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. referendarz sądowy orzekł, jak w sentencji.