Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez U. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 września 2015 r., nr [...]. W skardze U. P. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
Na skutek zarządzenia referendarza sądowego, wezwano skarżącą pismem z dnia 31 grudnia 2015 r. do usunięcia braków formalnych wniosku, przez złożenie go na urzędowym formularzu w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie wezwano skarżącą do przedłożenia stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, a to: udokumentowania ponoszonych kosztów utrzymania mieszkania; oświadczenia, czy skarżąca otrzymuje pomoc z opieki społecznej, bądź korzysta z pomocy osób trzecich; przedłożenia stosownych dokumentów świadczących o otrzymywanych dochodach przez osoby tworzące wspólnie ze skarżącą gospodarstwo domowe; przedłożenia przez skarżącą i osoby tworzące z nią wspólne gospodarstwo domowe, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy. Pouczono jednocześnie skarżącą, że niewykonanie wezwania w zakresie przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji, może zostać uznane za niewskazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jej odmową.
Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 4 stycznia 2016 r. (k-22 akt sądowych), a w odpowiedzi U. P. nadesłała za pośrednictwem poczty w dniu 8 stycznia 2016 r. (data stempla), wypełniony formularz wniosku, a także: kserokopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ustalającej U. P. świadczenie do wypłaty od marca 2015 r., w wysokości 873,51 zł; wyciąg z rachunku bankowego za okres od dnia 1 października 2015 r. do dnia 4 stycznia 2016 r.; rozliczenie czynszu za lokal mieszkalny oraz rachunek z tytułu korzystania z telewizji.
We wniosku skarżąca zażądała zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a uzasadniając wniosek wskazała na złą sytuację materialną. Oświadczyła, że tworzy samodzielne gospodarstwo domowe, którego jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 874 zł. Podała, że po odliczeniach stałych kosztów utrzymania, na potrzeby życiowe pozostaje jej jedynie 400 zł, co zmusza ją do pożyczania pieniędzy od znajomych i rodziny. Wskazała, że ponosi stałe wydatki z tytułu: czynszu – w wysokości 158 zł, opłaty za energię – 56 zł, opłaty za gaz – 65 zł, za telewizję – 34, za telefon - 45 zł i za leki – ok. 50 zł. Stwierdziła także, że posiada zajęcie komornicze od lipca 2015 r. Skarżąca nie wykazała żadnych składników majątkowych pozostających w jej posiadaniu, ani dodatkowych źródeł utrzymania.
Wobec faktu, że w skardze U. P. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, a w formularzu wniosku zwróciła się nie tylko o zwolnienie od kosztów sądowych, ale dodatkowo o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (nie zaznaczając rodzaju pełnomocnika jakiego ustanowienia się domaga, tj. radcę prawnego czy adwokata), wezwano skarżącą pismem z dnia 13 stycznia 2016 r. do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku. Zobowiązano także skarżącą do wyjaśnień, co do wskazanego we wniosku zajęcia komorniczego, przez podanie z jakiego tytułu powstało i jakiej kwoty dotyczy. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 18 stycznia 2016 r. (k-34 akt sądowych), a w dniu 19 stycznia 2016 r. skarżąca udzieliła odpowiedzi, że wystąpiła tylko o zwolnienie od kosztów sądowych, a postępowanie komornicze prowadzone jest przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] i dotyczy zadłużenia o wysokości 10.000 zł. Wyjaśniła, że zadłużenie wynika z pożerowania przez nią pożyczki osobie niegodnej zaufania.
Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", zważono co następuje:
Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Ocenić zatem należało, czy spełnia przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, które zostały określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z nimi, prawo pomocy w tym zakresie może zostać przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym, przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane).
Zdaniem referendarza sądowego, sytuacja materialna skarżącej wynikająca z wniosku o przyznanie prawa pomocy, załączonych odpisów decyzji, wyciągów i rachunków, uprawnia do zwolnienia od kosztów sądowych. Przede wszystkim należy mieć na względzie, że skarżąca uzyskuje niski jak na warunki polskich rodzin dochód miesięczny w wysokości 873,51 netto (według decyzji ZUS), przy czym na rachunek bankowy skarżącej jest przekazywana przez ZUS kwota w wysokości 617,33 zł (co wynika z przedłożonego wyciągu bankowego – por. transakcje z dnia: 22 października 2015 r., 24 listopada 2015 r., 23 grudnia 2015 r.). Wprawdzie skarżąca zajmowała się dodatkową działalnością w zakresie sprzedaży zniczy, jednakże z akt sprawy, w tym oświadczeń skarżącej złożonych we wniosku wynika, że działalność ta obecnie nie jest prowadzona. Brak odpowiedniego zezwolenia o zajęciu pasa drogowego, uniemożliwiający w istocie prowadzenie tej działalności przez skarżącą, jest kwestią sporną.
Sprawa odmowy wydania ww. zezwolenia stanowi natomiast przedmiot niniejszego postępowania sądowego. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżąca ponosi koszty niezbędnego utrzymania (opłaty lokalowe i koszty kupna leków) w łącznej wysokości ok. 408 zł, a pozostałą do dyspozycji skarżącej kwotę musi przeznaczyć na żywność i inne cele. Z załączonego rozliczenia czynszowego za lokal mieszkalny wynika także zadłużenie w wysokości 216,98 zł (stan na koniec września 2015 r.). Przedstawione okoliczności i analiza wyciągu bankowego skarżącej, zdaniem referendarza, uprawniają do przyjęcia poglądu, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Ich uiszczenie zachwiałoby bowiem sytuację finansową, a konsekwencji sytuację bytową skarżącej.
Mając powyższe na uwadze, referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a. orzekł o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych, co orzekł jak w sentencji.