Uzasadnienie
Pismem z dnia 2 grudnia 2008 r. M. G., wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim, w przedmiocie przyznania mu odszkodowania w kwocie 150.000 zł za zniszczenia domu, spowodowane funkcjonowaniem w pobliżu nieruchomości skarżącego, drogi. M. G. podniósł, że przedmiotowa droga przebiega w nieprawidłowej odległości od domu skarżącego (1,25 m), co powoduje pęknięcia budynku mieszkalnego. M. G. podał także, że zwracał się w tej sprawie do organów nadzoru budowlanego I i II instancji, ale te odpowiadały, że drogi tej "nie dotyczy przepis" i "nadzór budowlany może sobie z nią robić co chce". Wniósł ponadto o przyznanie mu prawa pomocy, przez ustanowienie adwokata z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, działając na podstawie art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", zwrócił się do organu o udzielenie odpowiedzi na skargę oraz o nadesłanie akt administracyjnych. Na podstawie art. 252 § 2 P.p.s.a., stanowiącego, że wniosek o prawo pomocy obligatoryjnie składa się na urzędowym formularzu, tut. Sąd przesłał skarżącemu taki formularz w celu wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni od dnia otrzymania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Skarżący w dniu 23 grudnia 2008 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), przesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, że żąda przyznania mu prawa pomocy w całości, to jest zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazał, że obecnie nie ma żadnych dochodów, posiada majątek w postaci domu o wielkości 280 m 2, mieszkania o powierzchni 150 m 2, a także samochodu marki Polonez, który zakupił w styczniu 2008 r. za 500 zł. Skarżący podał także, że samodzielnie prowadzi swoje gospodarstwo domowe.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim, udzielił odpowiedzi na skargę pismem z dnia 14 stycznia 2009 r., w której wniósł o oddalenie skargi. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ po uprzednim opisaniu przebiegu sprawy, podniósł, iż zarzut M. G. dotyczący niewydania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim, nakazu odsunięcia drogi dojazdowej łączącej ulicę [...] z posesją nr [...] w P. od budynku M. G., był przedmiotem rozpoznania w postępowaniu administracyjnym. Wynikiem tego postępowania była decyzja organu I instancji z dnia 5 czerwca 2008 r., umarzająca postępowanie w sprawie oceny legalności przedmiotowego odcinka, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 20 sierpnia 2008 r., nr [...]. Wobec faktu, że na decyzję organu II instancji M. G. wniósł skargę do sądu administracyjnego, to zdaniem organu, dopiero stwierdzenie przez sąd jej nieważności mogłoby stanowić ewentualny impuls do zastosowania procedury z art. 160 K.p.a. Zarzuty skarżącego zawarte w skardze, do czasu rozpoznania sprawy przez sąd, są zatem bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Skargę należało odrzucić.
Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a., Sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania spraw, które nie zostały wymienione w cyt. przepisie.
Z sytuacją taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem z treści skargi M. G., domaga się on wypłaty odszkodowania w kwocie 150.000 zł od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim z tytułu zniszczonego budynku, którego to zniszczenia powstały na skutek funkcjonowania drogi w nieprawidłowej odległości od nieruchomości M. G. Powyższe żądanie nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, albowiem właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje rozstrzygania sporów dotyczących egzekwowania strat finansowych na skutek nieprawidłowego usytuowania drogi. Stosownie do art. 417 § 1 i 4171 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.
Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Jak wynika z powyższego przepisy o charakterze cywilnoprawnym umożliwiają stronie postępowania ubieganie się o odszkodowanie za niezgodne z prawem działania. Roszczeń w tym zakresie można dochodzić, jednakże na drodze postępowania cywilnego, a postępowanie sądowe w tych sprawach unormowane jest przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 kpc). Zgodnie zaś z art. 2 kpc, do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy.
W związku z powyższym skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jako nie należącą do właściwości sądu administracyjnego, należało odrzucić.
Odnośnie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, należy zauważyć, iż wprawdzie stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, jednakże zgodnie z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi wówczas, gdy bez potrzeby analizy stanu faktycznego i prawnego jest oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 320 i nast.)
W świetle powyższego należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w art. 247 P.p.s.a., a to z uwagi na brak właściwości sądów administracyjnych do rozpatrywania sprawy odszkodowania będącej przedmiotem skargi.
Z tego względu skargę, jako podlegającą odrzuceniu, należało uznać za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 P.p.s.a. również w zakresie rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko takie jest zbieżne z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym przyjęto, iż o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Będą to zatem tego rodzaju sytuacje, w których przepisy obowiązującego prawa niepodlegające różnej wykładni w sposób jasny i jednoznaczny wykluczają możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2004 r., sygn. OZ 377/04, internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Stanowisko takie występuje także w literaturze przedmiotu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz" Wyd. Zakamycze 2005, s. 596), gdzie podkreślono, iż potrzeba zastosowania art. 247 P.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (art. 58 § 1 P.p.s.a.).
Reasumując powyższe stwierdzić trzeba, że oczywista niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego oznacza oczywistą bezzasadność skargi w rozumieniu art. 247 P.p.s.a., co z kolei powoduje, że skarżącej nie przysługuje prawo pomocy
Zauważyć również należy, że z uwagi na okoliczność, iż skarga jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu, stosownie do art. 222 P.p.s.a., nie żądano od skarżącego uiszczenia stosownego wpisu sądowego. Tym samym nie powstał na obecnym etapie postępowania obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych. Sam zaś fakt odmowy przyznania stronie prawa pomocy nie stanowi przeszkody w złożeniu stosownego wniosku, w sytuacji gdyby wobec zamiaru skorzystania przez skarżącego z przysługujących mu środków zaskarżenia, zaistniała konieczność poniesienia przezeń ewentualnych wydatków, których nie byłby on w stanie ponieść samodzielnie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 247 P.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak sentencji.