Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, ustanowił E. G. adwokata z urzędu, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego.
Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej w O., na pełnomocnika E. G. została wyznaczona adwokat M. G., wykonująca zawód w Kancelarii Adwokackiej w O., przy ulicy [...].
W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo datowane na dzień 24 maja 2009 r. udzielone adwokatowi M. G. przez skarżącą E. G., upoważniające ją do reprezentowania strony w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego.
W dniu 27 maja 2009 r. wpłynął do Sądu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, który zawierał oświadczenie adwokat M. G., iż koszty te nie zostały opłacone w całości. Ponadto, pełnomocnik przedłożyła do akt pełnomocnictwo substytucyjne upoważniające adwokata P. P. do występowania w niniejszej sprawie oraz wskazała na poniesione koszty związane z opłatą skarbową za pełnomocnictwo główne, jak i substytucyjne, załączając do akt sprawy dowody uiszczenia opłat skarbowych po 17,00 złotych od każdego pełnomocnictwa.
Wniosek o koszty zastępstwa procesowego wniósł także do protokołu adwokat P. P., obecny na rozprawie Sądu w dniu 9 czerwca 2009 r.
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 250 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie zatem do przywołanego przepisu zauważyć należy, że wynagrodzenie przysługuje wyznaczonemu pełnomocnikowi, tj. wyznaczonemu przez organy samorządu zawodowego, i to on jedynie jest uprawniony do złożenia stosownego wniosku.
Wobec tego, pełnomocnictwo substytucyjne nie stanowi podstawy do ubiegania się przez dalszego pełnomocnika (substytuta) o przyznanie kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej. Udzielenie bowiem dalszego pełnomocnictwa przez wyznaczonego adwokata lub radcę prawnego, nie powoduje zwolnienia go od udzielenia pomocy skarżącemu. Udzielenie substytucji powoduje powstanie między substytutem a stroną takiego samego stosunku prawnego, jaki łączy stronę i pełnomocnika. Strona ma zatem dwóch równorzędnych pełnomocników procesowych uprawnionych do działania w jej imieniu, ale tylko wyznaczony przez samorząd zawodowy pełnomocnik może składać prawnie skuteczny wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Ustalenia te mają istotne znaczenie dla rozpatrywanego wniosku, albowiem w sprawie działali w imieniu skarżącego zarówno adwokat M. G. jako pełnomocnik wyznaczony przez Radę Adwokacką, jak również adwokat P. P. jako substytut adwokata M. G. Powyższe ustalenia oparte na regulacji art. 250 P.p.s.a. wskazują więc, że uprawnionym do uzyskania w niniejszej sprawie wynagrodzenia z tytułu udzielonej skarżącemu pomocy prawnej z urzędu jest wyłącznie adwokat M. G., jako pełnomocnik wyznaczony przez samorząd zawodowy adwokatów.
Zauważyć także należy, że przywołany przepis art. 250 P.p.s.a. regulując kwestie związane z wynagradzaniem zawodowych pełnomocników ustanowionych w ramach przyznanego prawa pomocy, odsyła jednocześnie do odrębnych przepisów, wśród których znajdują się m.in. przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) – zwanego dalej: "rozporządzeniem".
Z rozporządzenia wynika, że przyznanie adwokatowi wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych, udokumentowanych wydatków za zastępstwo prawne wykonywane w ramach prawa pomocy następuje na jego wniosek, który powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części (§ 20 rozporządzenia).
Oświadczenie takiej treści zostało złożone przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, pismem z dnia 24 maja 2009 r., a zatem została spełniona przesłanka warunkująca dalsze rozpoznanie złożonego wniosku.
Referendarz zważył więc, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, ponoszone przez Skarb Państwa, obejmują zgodnie z § 19 rozporządzenia, opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 rozporządzenia i niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w pierwszej instancji:
- a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 6 tego rozporządzenia,
- b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł,
- c) w innej sprawie - 240 zł.
Referendarz sądowy przyznając adwokatowi M. G., koszty udzielonej przez nią pomocy prawnej z urzędu, kierował się wyżej wskazanymi przepisami prawa i zważył, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie nie jest należność pieniężna, ani także skarga nie dotyczy decyzji lub postanowienia Urzędu Patentowego. Z tych przyczyn zastosowanie ma w sprawie, regulacja § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia.
Mając na uwadze charakter przedmiotowej sprawy i wkład pracy pełnomocnika (substytuta), obejmujący zapoznanie się ze sprawą i udział w rozprawie przyznano kwotę 240,00 zł wynagrodzenia za udział w postępowaniu w pierwszej instancji. Powyższe wynagrodzenie, stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, należało powiększyć o stawkę 22% podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Wyliczony zatem w ten sposób należny podatek VAT wyniósł 52,80 zł.
Referendarz nie orzekł o zwrocie adwokatowi niezbędnych wydatków za poniesione opłaty skarbowe od udzielonych pełnomocnictw, albowiem nie można uznać je za niezbędne. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.), dokumenty stwierdzające ustanowienie pełnomocnictwa w sprawach z zakresu świadczeń socjalnych oraz w sprawach załatwianych na podstawie przepisów o pomocy społecznej i przepisów o zatrudnieniu socjalnym, nie podlegają opłacie skarbowej. Niniejsze postępowanie toczy się ze skargi na postanowienie w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, który mieści się w sprawach określonych w przywołanym art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o opłacie skarbowej (por. szerzej: Komentarz do art. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U.06.225.1635), [w:] Radosław Skwarło, "Ustawa o opłacie skarbowej.
Komentarz", Oficyna, 2008, zamieszczony na stronach programu komputerowego LEX jako komentarz do art. 2 ustawy o opłacie skarbowej, a także Jan Zdanowicz, "Podatek od czynności cywilnoprawnych. Opłata skarbowa". Wydanie 5, Podatkowe Komentarze Praktyczne, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2007, s. 171 i 172).
Skoro więc dokument pełnomocnictwa w niniejszej sprawie nie podlega opłacie skarbowej, nie można wydatku z tego tytułu poniesionego przez pełnomocnika z urzędu, uznać za niezbędny i podlegający zwrotowi.
W związku z powyższym, działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.