Uzasadnienie
M. M. (dalej też: "skarżący") wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 1 grudnia 2022 r., nr SKO.40.2605.2022.dr, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Prudnickiego z dnia 19 sierpnia 2022 r., nr KT.5430.1861.3.2022. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B. Wydanie tych aktów administracyjnych poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.
Zawiadomieniem z dnia 26 lipca 2022 r. Starosta Prudnicki wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia M. M. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1 i B, po czym zakreślił stronie termin do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, którym były orzeczenia lekarskie Ośrodka Medycyny Pracy w Kędzierzynie-Koźlu i Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi (tzw. jednostka o wyższym poziomie referencyjnym). Skierowanie na badania lekarskie było z kolei wynikiem zatrzymania skarżącego za kierowanie pojazdem w stanie po użyciu alkoholu.
W dniu 21 marca 2022 r. uprawniony lekarz w orzeczeniu nr [...] stwierdził brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T a orzeczeniem nr [...] z tego samego dnia stwierdził istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E, bez określenia terminu następnego badania.
Skarżący złożył odwołanie do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, który stwierdził istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy wszystkich kategorii do dnia 6 lipca 2023 r.
Decyzją z dnia 19 sierpnia 2022 r. Starosta Prudnicki, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 775) dalej też: K.p.a. i art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, ze zm.) dalej też: ustawa oraz § 14b ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231, ze zm.), dalej: rozporządzenie, cofnął skarżącemu posiadane uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B i decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Starosta stwierdził ponadto, że zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami wydaje starosta w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
Na podstawie § 14b ust. 1 cyt. rozporządzenia wydając decyzję, o której mowa w art. 103 ust. 1 ustawy, organ nie żąda zwrotu dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami lub pozwolenia. W przypadku wydania decyzji o której mowa m.in. w art. 103 ust. 1 ustawy, organ wprowadza za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informację o zatrzymaniu dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami do centralnej ewidencji kierowców.
Starosta wskazał, że M. M. poddał się badaniom lekarskim, a uprawniony lekarz stwierdził istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, po czym w trybie odwoławczym stanowisko to zostało podtrzymane i negatywnym wynikiem badania objęto również kategorie AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. W odwołaniu od decyzji Starosty skarżący zarzucił "nieuwzględnienie całego materiału dowodowego i naruszenie przepisów procesowych mające wpływ na wynik sprawy a to wybiórcze traktowanie materiału dowodowego w zakresie przeprowadzonych badań lekarskich. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie prawa jazdy kategorii A, B i C".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 grudnia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił ponownie stan faktyczny sprawy po czym zważył, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Zgodnie z treścią art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia, na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
W myśl art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.
M. M. został skierowany na badanie lekarskie ze względu na kierowanie pojazdem pod wpływem alkoholu, czego nie zakwestionował. W konsekwencji tego wydano orzeczenie lekarskie z dnia 7 lipca 2022 r. stwierdzające przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, w tym kategorii AM, B1, B. Zasadnym zatem było cofnięcie M. M. uprawnień do prowadzenia pojazdów, w odniesieniu do tychże kategorii, które to były jedynymi, jakie strona posiadała na chwilę wydania zaskarżonej decyzji. Wcześniej bowiem ostateczną decyzją z dnia 21 marca 2022 r., nr [...] Starosta Prudnicki cofnął M. M. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. C1 oraz C, stąd celem wyjaśnienia wątpliwości strony organ podniósł, że M. M. nie jest uprawniony do kierowania pojazdami kategorii C. Starosta Prudnicki podkreślił, że był zobligowany do wydania decyzji, jeśli przeciwwskazania zdrowotne zostały stwierdzone przez uprawnionego lekarza. Wydając taką decyzję organ opiera się na ustaleniach właściwego lekarza, nie posiadając samemu kompetencji do badania stanu zdrowia skierowanego, konkludował organ odwoławczy.
Ponadto Starosta słusznie, prewencyjnie, nadał decyzji klauzulę natychmiastowej wykonalności ze względu na potencjalne zagrożenia w ruchu drogowym dla innych kierowców, które może spowodować osoba, u której istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami na podstawie art. 108 § 1 K.p.a.
We wniesionej skardze M. M. zaskarżył decyzje organów obu instancji w całości i domagał się ich uchylenia. Zaskarżonym decyzjom zarzucił "niewłaściwe rozpoznanie sprawy polegające na nieuwzględnieniu całego materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania i naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, a polegającego na traktowaniu materiału dowodowego bez jego weryfikacji, a w szczególności na działaniu na moją niekorzyść, poprzez cofniecie prawo jazdy kategorii A i B, które nie miały wpływu na kategorię C, bez mojego przesłuchania".
W uzasadnieniu skarżący zanegował w całości jakość badań przeprowadzonych przez lekarzy w Ośrodku Medycyny Pracy w Kędzierzynie-Koźlu i w Łodzi, którzy podważyli decyzję kompetentnych lekarzy - psychologa i okulisty. Według skarżącego lekarze ci winni być pozbawieni możliwości wydawania wymaganych prawem zaświadczeń, gdyż "orzeczeniem psychologicznym z dnia 9 marca 2022 r. stwierdzono u mnie brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, w zakresie prawa jazdy kategorii A i C (z poszerzeniami). Badanie to było koniecznością wskazaną przez lekarza okulistę, które to badanie przeprowadzone zostało w dniu 8 marca 2022 r. Lekarz okulista wskazał, że będę zdolny do prowadzenia pojazdów kat. C, o ile przejdę pozytywnie badania psychotechniczne. Z przebiegu wskazanych badań w zupełności spełniałem warunki to posiadania w dalszym ciągu prawa jazdy kart. B i C".
Skarżący zaznaczył, że jest kierowcą zawodowym od [...], a od [...] posiada prawo jazdy kat. B. Przechodził badania jako kierowca zawodowy i bez ograniczeń był dopuszczany do jazdy samochodem ciężarowym. Zachowanie instytucji badających go uznał jako represję za jazdę po użyciu alkoholu. Decyzja SKO wydana została zaocznie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie ma obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu.
Wbrew zarzutom skargi organy orzekające w sprawie nie naruszyły przepisów postępowania ani prawa materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.
Poza zacytowanym wyżej w stanie faktycznym art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami należy rozpocząć od powołania się na przepis art. 75 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Zgodnie z nim badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.
Badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1 przeprowadza się w przypadku, o którym mowa w art. 75 ust. 1 pkt 1-4 na wniosek osoby badanej (ust.
2) a badanie takie przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy (ust. 5). Art. 76 ustawy określa zakres badań wymieniając grupy uprawnień prawa jazdy określonych kategorii. Z kolei przepis art. 77 ustawy wskazuje wymagania, które musi spełniać lekarz uprawniony do przeprowadzania badań lekarskich w zakresie uprawnień prawa jazdy (ust. 1). Ewidencję uprawnionych lekarzy prowadzi marszałek województwa (ust. 2). Ponadto, przepis art. 79 ustawy reguluje procedurę postępowania i wydawania orzeczeń lekarskich. W szczególności zgodnie z art. 79 ust. 1 w ramach badania lekarskiego uprawnionych lekarz może skierować osobę badaną do lekarza specjalisty lub psychologa albo zlecić pomocnicze badania diagnostyczne. Następnie uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie (art. 79 ust. 2). Osoba badana lub podmiot kierujący na badania niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w art. 81 ustawy (jednostki te określa na podstawie delegacji ustawowej minister ds. zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym ds. transportu). Jednostką przeprowadzającą badania w trybie odwoławczym jest jednostka o wyższym poziomie referencyjnym, w szczególności w przypadku województwa opolskiego jest to Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. Wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego składa się w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza, który je wydał (art. 79 ust. 7 ustawy), a gdy orzeczenie takie stwierdza przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem lub wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia, to uprawniony lekarz przesyła kopię orzeczenia właściwemu staroście do wykonania. Starosta zawiadomiony orzeczeniem lekarskim o przeciwwskazaniach zdrowotnych do kierowania pojazdami wszczyna postępowanie o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami określonych kategorii po czym wydaje decyzję o cofnięciu tych uprawnień, które osoba badana posiada. Tak też stało się w ocenianej sprawie w następstwie orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 7 lipca 2022 r. i opisanego w stanie faktycznym postępowania Starosty Prudnickiego zakończonego decyzją o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B. Wskazać należy, że przedstawione regulacje art. 75 i nast. ustawy o kierujących pojazdami zawarte w Rozdziale 12 "Badania lekarskie" nie przewidują jakiejkolwiek formy weryfikacji ostatecznego orzeczenia lekarskiego przez Starostę. Starosta jest związany treścią orzeczenia lekarskiego i stosując przepisy ustawy cofa określone uprawnienia do kierowania pojazdami.
Kontrola sądowa sprawowana w wyniku wniesienia skargi na decyzję Starosty i organu odwoławczego także nie może dotyczyć treści orzeczenia lekarskiego lub trybu przeprowadzenia badań. Ustawa o kierujących pojazdami nie przewiduje dla sądu administracyjnego takich kompetencji i powierza nadzór nad wykonywaniem badań lekarskich i wydawaniem orzeczeń lekarskich do kierowania pojazdami marszałkowi województwa (art. 80 ust. 1 ustawy). Marszałek w ramach nadzoru prowadzi kontrolę wykonywania badań lekarskich i wydawanych orzeczeń i może skreślić uprawnionego lekarza z ewidencji m.in. w przypadku stwierdzenia rażących nieprawidłowości w wykonywaniu lub dokumentowaniu badań lekarskich (art. 80 ust. 2 i ust. 4 pkt 3 ustawy).
Dopiero w przypadku, o którym mowa w art. 80 ust. 4 pkt 2 i 3 marszałek województwa wydaje decyzję administracyjną na podstawie art. 80 ust. 5 ustawy, która może być – co do zasady po wyczerpaniu toku instancji – zaskarżona do sądu. Dlatego zarzuty skarżącego sprowadzające się do wadliwości badań lekarskich i orzeczenia lekarskiego wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi nie mogły zostać przez Sąd administracyjny uwzględnione. Zarówno Sąd jak i organ administracji orzekający o uprawnieniach do kierowania pojazdami nie ma wglądu do dokumentacji medycznej lekarzy i jednostek badawczych wskazanych w art. 77-79 ustawy.
Końcowo należy odnieść się do zarzutu rozpoznania sprawy przez SKO "zaocznie". Przepisy powołanej przez organ odwoławczy ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570) dalej ustawa o SKO, w art. 17 ust. 1 zawartym w Rozdziale 3 "Zasady działania kolegium" określają, że orzeczenia kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu. Orzeczenia te – co do zasady – wydawane są w formie decyzji albo postanowień. Kolegium orzeka w składzie trzyosobowym, a zasady wyznaczania składów orzekających określa regulamin (por. art. 18 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 3 pkt 1 ustawy o SKO). Na podstawie art. 19 ustawy o SKO do wykonywania przez kolegium zadań, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej. Z powyższych przepisów wynika, że o rozpoznaniu sprawy na rozprawie lub posiedzeniu niejawnym decyduje Prezes lub wyznaczony przez Prezesa skład orzekający.
W tej konkretnej sprawie skład orzekający wyznaczył Prezes SKO zarządzeniem z dnia 10 listopada 2022 r. a termin posiedzenia niejawnego na dzień 1 grudnia 2022 r. określił Przewodniczący w porozumieniu z członkami składu orzekającego. Nie naruszono zatem przepisów proceduralnych, choć oczywiście możliwe było rozpoznanie odwołania strony też na rozprawie, którą można było przeprowadzić z urzędu lub na wniosek strony. Skarżący takiego wniosku nie złożył.
Z tych wszystkich względów i przyczyn wyżej wskazanych skargę z mocy art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił.