Uzasadnienie
J. B. wniósł pismem z 14 lutego 2012 r. skargę, bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zatytułowaną "Pozew przeciwko władzom Spółdzielni Mieszkaniowej w [...]". W skardze tej podniósł, że przeprowadzone przez władze Spółdzielni Mieszkaniowej w [...], w latach 2002 -2003, działania związane z wyznaczeniem i podziałem działek budowlanych, m.in. na terenie osiedla [...], naruszają obowiązujące prawo, a w szczególności źle zostały wyznaczone grunty stanowiące nieruchomość wspólną, tj. współwłasność właścicieli mieszkań. Następnie opisał, na czym jego zdaniem polegała niezgodność z prawem działań Spółdzielni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 23 lutego 2012 r., wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi z 14 lutego 2012 r., przez wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia, innego aktu) lub zaskarżonej czynności, oraz o nadesłanie odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem. Jednocześnie skarżący został pouczony, że niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, spowoduje odrzucenie skargi.
Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 27 lutego 2012 r. na adres wskazany w skardze, co wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru.
Skarżący w dniu 2 marca 2012 r. złożył w Sądzie odpis skargi, a także uchwałę Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] z dnia 16 maja 2006 r. w sprawie określenia przedmiotu odrębnej własności lokali w nieruchomości przy ul. [...], ul. [...] w [...], kilka dokumentów związanych z podjęciem uchwały oraz dotyczących wydzielenia dla skarżącego lokalu mieszkalnego, jako odrębnej własności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 5 marca 2012 r., przesłał Spółdzielni Mieszkaniowej w [...], zwanej dalej Spółdzielnią, odpis skargi J. B. wraz z kopiami złożonych przez niego dokumentów i kopią wezwania skierowanego do skarżącego z 23 lutego 2012 r., zobowiązując ją do udzielenia odpowiedzi na skargę w terminie 30 dni.
W dniu 9 marca 2012 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego z 1 marca 2012 r., w którym sprecyzował, że zaskarżonym aktem jest uchwała Zarządu Spółdzielni z dnia 16 maja 2006 r., nr [...], w której m.in. źle zostały wyznaczone grunty stanowiące współwłasność właścicieli mieszkań, oraz zaskarżył czynność wyznaczenia i podziału działek budowlanych. Wskazał jednocześnie, że nie zna numeru i daty zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności związanej z wyznaczeniem i podziałem działek budowlanych, gdyż nie ma dostępu do takich aktów, a które - jak się domyśla - są w posiadaniu m.in. Spółdzielni.
Pismo skarżącego z 1 marca 2012 r. zostało przesłane do Spółdzielni, jako uzupełnienie skargi.
Odpowiadając na skargę Spółdzielnia wniosła o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie. Spółdzielnia wskazała, że wniesiona skarga nie nadaje się do rozpatrzenia przez sąd administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a także orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, stosują środki określone w tych przepisach. Działalność spółdzielni mieszkaniowych nie stanowi działalności administracji publicznej, kontroli sądu administracyjnego nad jej działalnością nie przewiduje też ustawa o spółdzielniach, jako ustawa szczególna. Spółdzielnia mieszkaniowa administruje prywatnym mieniem członków i osób posiadających tytuły prawne do zajmowanych lokali, a uchwały jej organów podlegają kontroli wydziałów cywilnych sądów powszechnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
W myśl art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a., właściwość rzeczowa sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Ponadto, jak stanowi art. 3 § 3 P.p.s.a., do właściwości sądów administracyjnych należy także orzekanie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Zgodnie zaś z art. 4 P.p.s.a., o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, sądy administracyjne są właściwe również do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Mając na uwadze zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych dostrzec przyjdzie, że obejmuje ona jedynie sprawy z zakresu stosunków administracyjnoprawnych, chyba że ustawa szczególna przewiduje kontrolę sądów administracyjnych także w innych sprawach. Oznacza to, że w razie braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania w sprawach wynikających z innych stosunków prawnych niż administracyjne. Istota stosunku administracyjnoprawnego polega na tym, iż jedną z jego stron zawsze jest organ administracji publicznej, bądź organ administracji państwowej czy też inny podmiot powołany do realizacji zadań administracji publicznej, który z mocy przepisów prawa jest zobowiązany i uprawniony do władczego rozstrzygania o prawach i obowiązkach drugiej strony, regulowanych przez przepisy prawa administracyjnego. Wykonując swoje uprawnienia i obowiązki jest on przy tym wyposażony, z mocy przepisów prawa, w atrybut władzy państwowej w postaci m.in. środków przymusu państwowego, służący do zabezpieczenia realizacji uprawnień i obowiązków administracyjnoprawnych.
Odmiennie zatem niż w przypadku stosunków cywilnoprawnych, gdzie strony będące partnerami mają równorzędną pozycję i według własnego uznania - w oparciu o przepisy prawa - kształtują treść łączącego je stosunku prawnego, w stosunkach administracyjnoprawnych organ administracji publicznej jest obowiązany i uprawniony do władczego kształtowania sytuacji prawnej drugiej strony. Zaznaczyć przy tym należy, że nie wszystkie stosunki prawne, w których jedną ze stron jest organ administracji publicznej, mają charakter administracyjnoprawny. W przypadku bowiem gdy obie strony korzystają z wyznaczonej granicami prawa swobody w ustalaniu treści łączącego je stosunku prawnego, a przepisy prawa nie ustalają dla jednego z nich kompetencji do władczego rozstrzygania o treści uprawnień i obowiązków, przyjąć należy, że stosunek ten nie ma charakteru administracyjnoprawnego.
Z uwagi na powyższe stwierdzić przyjdzie, że jeżeli przepisy ustaw szczególnych nie stanowią inaczej, sądy administracyjne uprawnione są do kontroli legalności działań bądź bezczynności organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 P.p.s.a., wynikających z takich stosunków prawnych, w zakresie których organ administracji publicznej z mocy prawa uprawniony jest do władczego kształtowania treści tego stosunku prawnego.
W niniejsze sprawie J. B. wniósł o zbadanie legalności uchwały Zarządu Spółdzielni w sprawie określenia przedmiotu odrębnej własności lokali w nieruchomościach, w związku z zarzucanym, błędnym wyznaczeniem i podziałem działek budowlanych ("w szczególności źle zostały wyznaczone grunty stanowiące nieruchomość wspólną") oraz kwestionował czynność wyznaczenia i podziału działek budowlanych. Podnieść należy, że Zarząd Spółdzielni oraz sama Spółdzielnia nie są organami administracji publicznej ani w znaczeniu ustrojowym, ani w znaczeniu funkcjonalnym. Brak jest także przepisu szczególnego, który przewidywałby kognicję sądów administracyjnych w stosunku do działań Spółdzielni Mieszkaniowej lub jej Zarządu. Przepis art. 43 ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) wskazuje, że wszystkie osoby, których dotyczy uchwała określająca przedmiot odrębnej własności lokali w danej nieruchomości, mają prawo ją zaskarżyć (w określonym terminie) do sądu powszechnego z powodu jej niezgodności z prawem lub jeśli narusza ona ich interes prawny lub uprawnienia. Takie rozwiązanie przesądza zarazem o cywilnoprawnym charakterze sporu.
Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że uchwała Zarządu Spółdzielni z dnia 16 maja 2006 r. nie może zostać poddana kontroli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ obowiązujące przepisy wyraźnie stanowią o właściwości sądu powszechnego do rozpoznawania spraw cywilnych. Stąd, skarga w tym zakresie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., wedle którego Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Odnośnie natomiast zaskarżenia czynności nieprawidłowego wyznaczenia i podziału działek budowlanych odnotowania wymaga, że skarżący nie wskazał jej numeru oraz daty. Nie zostały zatem uzupełnione braki formalne skargi wskazane w wezwaniu Sądu. Wezwanie zostało doręczone w dniu 27 lutego 2012 r. Wyznaczony skarżącemu 7-dniowy termin do uzupełnienia w/w braków upłynął - bezskutecznie - w dniu 5 marca 2012 r. (poniedziałek). Sąd nie mógł więc dokonać oceny, czy kwestionowana czynność należy do czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., i czy podlega kontroli sądu administracyjnego. W związku z tym należało skargę w tym zakresie odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., nakazującego odrzucenie skargi w razie nieuzupełnienia jej braków formalnych w wyznaczonym terminie.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.