Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez R. S. (zwanego dalej również skarżącym lub wnioskodawcą) jest decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu (zwanego dalej również organem odwoławczym) z dnia 6 grudnia 2022 r., nr A-061-182/22, którą utrzymano w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich (dalej również organ pierwszej instancji) z dnia 28 października 2022 r., nr A-061-31/22, w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:
Wnioskiem z dnia 5 października 2022 r. (data wpływu) skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich, na podstawie art. 61 Konstytucji RP, o udostępnienie informacji publicznej w postaci wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w I połowie roku 2022, zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 028.
Pismem z dnia 6 października 2022 r. Prezes Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich wezwał skarżącego do wykazania, w terminie 7 dni, że uzyskanie żądanej informacji ma szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego, wskazując jako podstawę prawną zapytania art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, z późn. zm. [obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - dopisek Sądu]), zwanej dalej w skrócie u.d.i.p. Przedmiotowe wezwanie zostało odebrane przez wnioskodawcę w dniu 13 października 2022 r.
Wnioskodawca w zakreślonym terminie nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Sądu.
Decyzją z dnia 28 października 2022 r. Prezes Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich, na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., odmówił skarżącemu udostępnienia żądanej informacji publicznej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że prawo dostępu do informacji publicznej podlega ograniczeniu, jeżeli istnieje konieczność przetwarzania tej informacji. Wówczas należy wykazać, że udzielenie informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, lecz wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie Prezesa Sądu w tym zakresie.
Dalej organ pierwszej instancji podał, że skarżący w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 5 października 2022 r. złożył do Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich 23 wnioski o udostępnienie informacji publicznej w różnych kategoriach spraw, co wymagało ustalenia liczby spraw o stosownych symbolach, odszukania ich w systemie lub w archiwum, przekazania orzeczeń do anonimizacji. Nakład pracy jednego pracownika (całkowicie wyłączonego z innych zadań) wynosił od 0,5 godziny w przypadku braku orzeczeń o danym symbolu, do kilku godzin, a nawet jednego dnia. Wiązało się to również z poniesieniem kosztów materiałów biurowych i kosztów wysyłki. Organ nadmienił, że podobne wnioski były składane do Prezesów wielu sądów w całym kraju, co potwierdzili również Dyrektorzy jednostek penitencjarnych, wskazując przy tym na bardzo duże ilości przesyłek wysyłanych dziennie przez skarżącego do zakładów karnych, sądów, prokuratury, urzędów administracji.
Na podstawie powyższych okoliczności stwierdził, że skarżący wykorzystuje prawo dostępu do informacji publicznej w sposób niezgodny z założeniami aksjologicznymi leżącymi u jego podstaw, czyli w innym celu niż dbałość o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Poza tym żądania skarżącego nie tylko nie wpływają na poprawę funkcjonowania Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich, jak też innych jednostek, ale powodują istotne zakłócenia w realizacji przez pracowników ich zadań. Inaczej mówiąc, nie służą jakiemukolwiek dobru powszechnemu czy kontroli organów władzy publicznej.
Reasumując, Prezes Sądu uznał, że żądane przez wnioskodawcę informacje nie stanowią sensu stricte informacji publicznej przetworzonej. Zważając jednak na osobę wnioskodawcy, jego działania - patrząc przez pryzmat ilości wniosków i zakres ich treści - stanowią z całą pewnością nadużycie prawa.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zakwestionował stanowisko Prezesa Sądu Rejonowego co do zakwalifikowania wnioskowanej informacji do kategorii informacji przetworzonej. W ocenie skarżącego decyzja w tym zakresie nie zawierała uzasadnienia, nie podano w niej o jaką ilość dokumentów chodzi, skupiając się wyłącznie na zagadnieniu nadużycia prawa do informacji przez wnioskodawcę. Nadto skarżący podniósł zarzut bezprawnego przetwarzania jego danych osobowych.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezes Sądu Okręgowego w Opolu decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że żądana informacja publiczna jest informacją przetworzoną, przez co należy rozumieć zarówno przekształcenie intelektualne, jak i przybranie nowej formy (nowej bazy danych), którą w okolicznościach sprawy należało stworzyć, gdyż posiadany przez sąd informatyczny system ewidencyjny spraw cywilnych nie pozwalał na proste wygenerowanie treści orzeczeń objętych wnioskiem. To z kolei wiązałoby się z koniecznością podjęcia określonych działań organizacyjnych, jak też zaangażowaniem do tego celu środków osobowych. Wytworzenie informacji uwarunkowane byłoby wykonaniem przez podmiot zobowiązany szeregu czynności wyłącznie na użytek jednego podmiotu w celu zrealizowania jego bliżej nieokreślonego interesu, jako że wnioskodawca nie podjął próby wykazania szczególnie istotnego interesu społecznego, jaki miałby przemawiać za stworzeniem specjalnie dla niego zbioru orzeczeń wyselekcjonowanych wedle jego oczekiwań.
Odnosząc się z kolei do kwestii wykazania przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., organ odwoławczy dowodził, wspierając się przy tym poglądami wyrażonymi w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że uzyskanie informacji przetworzonej powinno stwarzać realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego. Tymczasem z okoliczności sprawy nie wynika, aby skarżący zamierzał wykorzystać przetworzoną informację publiczną zgodnie z wymaganym dla jej udostępnienia szczególnie istotnym interesem publicznym, jako że skierowane doń wezwanie do wykazania owego interesu pozostało bez odpowiedzi, czym wnioskodawca uniemożliwił organowi dokonanie oceny zasadności jego wniosku.
Natomiast uwzględnienie tego wniosku wiązałoby się z koniecznością poniesienia określonych środków finansowych i organizacyjnych, trudnych do pogodzenia z zapewnieniem prawidłowej realizacji już i tak dostatecznie wielu bieżących zadań sądu. Zdaniem organu odwoławczego powyższe okoliczności czynią zasadnym odmowę udzielenia skarżącemu informacji publicznej zakreślonej wnioskiem. Odnośnie do podniesionego w odwołaniu zarzutu "bezprawnego przetwarzania danych osobowych skarżącego" Prezes Sądu Okręgowego w Opolu podniósł, że Prezes SR posiadał z urzędu dane liczbowe wskazujące na charakterystyczny rys wnioskodawcy, pozwalający na rozważenie możliwości zakwalifikowania jego wniosku do kategorii działań o znamionach nadużycia prawa do informacji publicznej.
W ocenie Prezesa Sądu Okręgowego organ zobowiązany do udzielenia informacji, dążąc do wyjaśnienia okoliczności i kontekstu składanych przez wnioskodawcę cyklicznie do własnej jednostki wniosków w trybie u.d.i.p., był uprawniony do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w myśl art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), zwanej dalej K.p.a. Jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji, wnioskodawca rokrocznie kieruje do Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich, a także innych sądów rejonowych w Polsce, niebywałą ilość swoiście zredagowanych wniosków o udostępnienie mu w trybie dostępu do informacji publicznej orzeczeń zapadłych w sprawach cywilnych według oznaczonych cyfrowo kategorii. O skali zjawiska świadczy ogromna liczba listów ekspediowanych przez skarżącego do sądów, prokuratur i innych urzędów.
Również Prezes Sądu Okręgowego w Opolu wyraził pogląd, że w realiach przedmiotowej sprawy ma miejsce nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej oraz utrudnianie funkcjonowania Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich. Szeroko przy tym omówił sposób rozumienia pojęcia nadużycia prawa do informacji publicznej oraz pojęcia szczególnie istotnego interesu prawnego jako przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., której zaktualizowania się wnioskodawca nie wykazał.
W skardze na powyższą decyzję skarżący ponownie zakwestionował stanowisko organu o uznaniu informacji objętych wnioskiem za informację publiczną przetworzoną. Stwierdził, że żądane informacje znajdują się w sądowym systemie informatycznym i można jej uzyskać w kilka minut. Podniósł również, że zarzut nadużycia prawa nie znajduje pokrycia w powołanych w decyzjach podstawach prawnych. Ponadto nie może być uznane za nadużycie prawa aktywne korzystanie z prawa dostępu do informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, akcentując, że podstawą decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu była okoliczność stwierdzenia, iż żądana przez wnioskodawcę informacja miała charakter przetworzony, a sam wnioskodawca - wezwany do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego uzasadniającego jej udzielenie - nie zadał sobie trudu udzielenia odpowiedzi organowi, pozwalając, aby zakreślony mu termin upłynął bezskutecznie. Podtrzymał też organ swoje stanowisko w zakresie przyznania żądanej przez wnioskodawcę informacji przymiotu informacji przetworzonej, bynajmniej nie z racji konieczności podjęcia czynności o charakterze intelektualnym czy analitycznym, lecz z powodu znacznego nakładu pracy i obciążenia natury organizacyjnej, jakie pociągałoby za sobą zadośćuczynienie przedmiotowemu wnioskowi.
Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt II SPP/Op 2/23, starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych (pkt 1) i ustanowił skarżącemu radcę prawnego (pkt 2).
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę wraz z argumentacją w niej zawartą. Poparł również wyrażone w skardze stanowisko, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej przetworzonej, powołując się przy tym na wyrok NSA o sygn. akt I OSK 792/11. Dodał, że organ nie wykazał, by udzielenie wnioskowanych informacji wiązało się ze znacznym nakładem pracy. Ponadto powołał się na § 68 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej, a to na okoliczność obowiązku umieszczenia w systemach sądowych orzeczeń z uzasadnieniami wraz z ich odpowiednią symboliką. Podniósł, że cały nakład pracownika sądu polegałby zatem na wprowadzeniu do systemu właściwych kryteriów wyszukiwania, wydrukowania orzeczeń, a następnie ich anonimizacji. Poza tym pełnomocnik akcentował, że organ powołał się na wcześniejsze wnioski skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, nie odnosząc ich treści do przedmiotowego wniosku. Stąd nieprawidłowo uzasadnił zarzucane nadużycie prawa. Wniósł również o przyznanie kosztów, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały ani w części, ani w całości opłacone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Przedstawienie przyczyn, jakie legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od wskazania, że prawo do informacji publicznej realizowane jest na zasadach i w trybie cyt. wyżej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, zwanej nadal w skrócie u.d.i.p. Ustawa ta reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, określając zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz zasady i tryb udostępniania informacji publicznej. Stanowi ona wyraz realizacji prawa do informacji publicznej, zagwarantowanego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. W myśl art. 61 ust. 2 Konstytucji RP prawo do informacji publicznej dotyczy m.in. dostępu do dokumentów.
Przepis art. 1 ust. 1 u.d.i.p. stanowi natomiast, że informację publiczną podlegającą udostępnieniu na zasadach i w trybie tej ustawy stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Kategorie takich informacji, w formie przykładowego katalogu, zostały wskazane w art. 6 u.d.i.p.
Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości i nie jest to kwestia sporna między stronami, że Prezes Sądu jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej.
Niekwestionowane jest również to, że wnioskowana przez skarżącego informacja posiada walor informacji publicznej, skoro orzeczenia sądów powszechnych, przez które należy rozumieć m.in. wyroki sądowe wraz z uzasadnieniami, są dokumentami urzędowymi wprost wskazanymi w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p., jako dane publiczne podlegające udostępnieniu w trybie tej ustawy.
Przechodząc już do kontroli zaskarżonej decyzji, celowe jest powtórzenie, że została ona wydana wskutek wniosku skarżącego, który to wniosek został rozpoznany na podstawie u.d.i.p. W związku z tym wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. do decyzji o odmowie udostępnienia informacji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni;
2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Z przytoczonych przepisów wynika, że organ wydający decyzję w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej obowiązany jest do stosowania zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tego wskazania wymaga, że w myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 K.p.a. organy zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tych dwóch zasad doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i powinno służyć przekonaniu strony do tego, że rozważono wszystkie istotne okoliczności faktyczne w kontekście obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a. istotny element decyzji administracyjnej stanowi uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6). Przepis art. 107 § 3 K.p.a. konkretyzuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu decyzji należy zatem przedstawić - w sposób pełny, logiczny i wyczerpujący - tok rozumowania organu. Dopiero wówczas możliwe będzie dokonanie weryfikacji zajętego przez organ stanowiska. Tylko tak sporządzone uzasadnienie stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści.
W ocenie Sądu organ odwoławczy nie sprostał powyższym obowiązkom, ponieważ odmowa udostępnienia wnioskowanych przez skarżącego informacji nie została należycie i przekonująco uzasadniona, co stanowi o naruszeniu wymogów z art. 107 § 3 K.p.a.
Przypomnienia wymaga, że Prezes Sądu Okręgowego w Opolu decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 28 października 2022 r., uznając, że w sprawie mamy do czynienia z żądaniem informacji publicznej przetworzonej, o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jednak skarżący - pomimo stosownego wezwania - nie wykazał spełnienia przesłanki w postaci szczególnie istotnego znaczenia dla interesu publicznego w żądaniu udostępnienia informacji publicznej. Wyjaśnić zatem trzeba, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. U.d.i.p. nie definiuje wprost pojęcia informacji przetworzonej, o której stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1. Na podstawie utrwalonych poglądów sądów administracyjnych przyjmuje się, że informacją publiczną przetworzoną jest informacja, która w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste.
Inaczej mówiąc, udostępnienie żądanej informacji nie stanowi tylko technicznego przeniesienia danych, lecz wymaga potrzeby przeprowadzenia odpowiednich analiz, obliczeń, zestawień, wyciągów czy usuwania danych chronionych prawem, które to zabiegi czynią informacje proste informacją przetworzoną. Informacja przetworzona to informacja, którą podmiot zobowiązany na dzień złożenia wniosku nie dysponuje (nie posiada gotowej informacji odpowiadającej żądaniu), w związku z czym jej udostępnienie wymaga podjęcia dodatkowych czynności połączonych z sięgnięciem do dokumentacji źródłowej oraz zaangażowaniem do tych czynności określonych środków osobowych i finansowych, której wytworzenie wymaga intelektualnego zaangażowania. Informacja przetworzona jest więc jakościowo nową informacją powstałą w wyniku czynności technicznych i określonego działania intelektualnego na zbiorze informacji prostych już znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, przygotowaną specjalnie dla wnioskodawcy według wskazanych przez niego kryteriów.
Informacją prostą jest z kolei informacja, którą podmiot zobowiązany może udostępnić w takiej formie, w jakiej ją posiada, z zachowaniem ograniczeń wynikających z art. 5 u.d.i.p., przy czym wyodrębnienie ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów, akt postępowań) nie jest związane z koniecznością poniesienia pewnych kosztów osobowych lub finansowych trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji. Informacja prosta poprzez sam proces anonimizacji, czyli czynność polegającą jedynie na przekształceniu, a nie przetworzeniu informacji, nie zmienia się w informację przetworzoną. O przetworzeniu informacji nie stanowi też sięganie do materiałów archiwalnych. Przyjmuje się również, że informacja publiczna przetworzona nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją. Może ona bowiem obejmować dane publiczne, które - co do zasady - wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności.
Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji musi się zatem wiązać z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze jednak należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. W orzecznictwie zwraca się też uwagę, że w pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może zmuszać do podjęcia takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo iż składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, ponieważ powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej.
Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2622/16; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2124/16; wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14; wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Informacja przetworzona jest więc jakościowo nową informacją powstałą w wyniku czynności technicznych i określonego działania intelektualnego na zbiorze informacji prostych już znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, przygotowaną specjalnie dla wnioskodawcy według wskazanych przez niego kryteriów.
Taka sytuacja występuje, gdy liczba czynności jakie musiałby podjąć zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, osiągnie poziom mogący zdezorganizować pracę tego podmiotu. Nie jest jednak przetworzeniem zwyczajne sporządzenie spisu wyszukanych dokumentów, szczególnie gdy jest on sporządzony jedynie w celu ułatwienia przygotowania przez organ żądanej informacji. Od przetworzenia informacji należy odróżnić proces "przekształcenia", który jest jedynie technicznym zabiegiem, w wyniku którego zewnętrzna forma informacji prostej ulega przekształceniu, zgodnie z wnioskiem strony, głównie poprzez wykonanie kserokopii czy też sporządzenie skanu treści dokumentu (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt II SA/Op 446/17). Informacja przetworzona wymaga z kolei jej wytworzenia w wyniku przeprowadzenia pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych na podstawie posiadanych informacji prostych.
Stosownie do powyższego stwierdzić należy, że dla dokonania prawidłowej kwalifikacji informacji publicznej organ, powołując się na szereg czynności, które zmuszony jest podjąć aby rozpoznać wniosek, winien wykazać i uzasadnić dlaczego oraz z jakich przyczyn uznaje, że szereg informacji prostych stanowi informację przetworzoną. Uzasadnienie takiej oceny ma istotne znaczenie z tego względu, że w przypadku kwalifikacji informacji jako przetworzonej prowadzi do ograniczenia do niej dostępu w związku z koniecznością wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w jej uzyskaniu. Tymczasem z analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwołał się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w piśmiennictwie w zakresie interpretacji pojęcia informacji publicznej przetworzonej, lecz odnosząc te poglądy do okoliczności rozpoznawanej sprawy, powołał się na same ogólniki, które nie znajdują potwierdzenia w materiale dokumentacyjnym.
Mianowicie Prezes Sądu Okręgowego stwierdził, że uwzględnienie wniosku skarżącego wiązałoby się z koniecznością poniesienia kosztów finansowych oraz osobowych i podjęciem czynności organizacyjnych trudnych do pogodzenia z zapewnieniem prawidłowej realizacji już i tak dostatecznie wielu bieżących zadań sądu, ale tego twierdzenia nie poparł żadnymi konkretami. Organ odwoławczy nie wskazał w decyzji, jakie konkretnie czynności należy podjąć w celu udostępnienia skarżącemu żądanych informacji publicznych, liczby osób potrzebnych do ich przeprowadzenia oraz przypuszczalnego czasu ich realizacji, a przede wszystkim liczby żądanych orzeczeń. Nie wiadomo zatem na czym miałyby polegać podjęte przez organ czynności. Podanie tych danych było natomiast konieczne dla uznania, czy mamy do czynienia z informacją publiczną przetworzoną, gdy zważyć, że wniosek obejmował stosunkowo niewielki okres, bo I połowę 2022 r. Ponadto dane te nie wynikają z decyzji pierwszoinstancyjnej, w której odmówiono udzielenia żądanej informacji wyłącznie z powodu nadużycia prawa przez wnioskodawcę.
Co więcej, organ pierwszej instancji na s. 19 uzasadnienia decyzji uznał, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej przetworzonej, a zatem niezrozumiałe jest stwierdzenie organu odwoławczego zawarte na s. 2 uzasadnienia decyzji, że podziela stanowisko Prezesa Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich. Ponadto należy dostrzec, że organ odwoławczy, wskazując ogólnie na bliżej nieokreślone czynności analityczne, organizacyjne i intelektualne konieczne do podjęcia w celu udostępnienia informacji, nie dokonał rozróżnienia pomiędzy "przetworzeniem" informacji a jej "przekształceniem". Sama natomiast potrzeba odnalezienia odpowiednich dokumentów, a także dokonanie ich analizy w celu wyselekcjonowania żądanych danych, wykonanie kopii, dokonanie anonimizacji danych prawnie chronionych i związany z tym nakład pracy nie prowadzi jeszcze do wytworzenia nowej jakościowo informacji i nie czyni z informacji prostej informacji przetworzonej.
Są to zwykle zabiegi związane z procesem udostępniania informacji publicznej. W celu dokonania kwalifikacji informacji jako przetworzonej organ powinien wskazać konkretne okoliczności, z których wywodzi swoje stanowisko o przetworzonym charakterze informacji publicznej, a nie powtarzać w tym zakresie jedynie za cytowanymi orzeczeniami NSA zawarte w nim tezy, bez odniesienia do realiów konkretnego wniosku.
Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepis art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak dostatecznej analizy przesłanek z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowiących podstawę odmownego załatwienia wniosku skarżącego, a także sformułowanie w tym zakresie jedynie ogólnych wniosków, bez stosownego ich umotywowania. Brak prawidłowego uzasadnienia stanowi z kolei podstawę do postawienia Prezesowi Sądu Okręgowego w Opolu skutecznego zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej oraz zasady przekonywania, określonych w art. 7 i art. 11 K.p.a.
Z tych wszystkich przyczyn Sąd uznał, że wykazane wyżej wady ocenianej decyzji czynią koniecznym jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą Prezesa Sądu Okręgowego w Opolu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.
O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeknie referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a.