Uzasadnienie
Pismem z dnia 18 stycznia 2016 r. K. N. wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z wnioskiem o udostępnienie mu wglądu do dokumentacji dotyczącej przetargu na zakup i montaż maszyny stojącej przy dużym spacerniaku, podłączonej do kuchni oraz stosownych zezwoleń na jej montaż i użytkowanie.
Ułomną decyzją z dnia 18 stycznia 2016 r. Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego w [...] odmówił udostępnienia informacji wskazanych w ww. wniosku, uzasadniając to względami bezpieczeństwa jednostki penitencjarnej.
W skardze na powyższą decyzję K. N. wniósł o jej zmianę poprzez nakazanie Dyrektorowi udostępnienia żądanej dokumentacji do wglądu; obciążenia organu kosztami postępowania; sprowadzenia go z Zakładu Karnego w [...] na każdą rozprawę oraz zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu dowodził, że na podstawie art. 61 Konstytucji RP oraz ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198, ze zm. – obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 2058) ma prawo żądania udostępnienia mu wglądu do wnioskowanej dokumentacji, bez podawania uzasadnienia. Ponadto jako skazany, na podstawie art. 6 § 1 k.k.w., ma prawo do składania wniosków o wszczęcie postępowania przed Sądem i brania w nim udziału.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego w [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż decyzją z dnia 18 stycznia 2016 r. Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego w [...] odmówił udostępnienia skarżącemu żądnych informacji. Skarżący na tę decyzję złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę. Wskazał nadto, że udzielenie informacji dotyczącej dokumentacji związanej z przetargiem, zakupem i montażem klimatyzatora kuchennego przylegającego bezpośrednio do budynku pawilonu [...] Zakładu Karnego w [...], w którym mieszczą się cele mieszkalne oddziałów zamkniętych, jest niemożliwe ze względów bezpieczeństwa jednostki penitencjarnej. Dodał również, iż żądana dokumentacja nie istnieje, gdyż w odniesieniu do tej inwestycji nie stosowano przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2164).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.
Oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu powyższego przepisu zachodzi wówczas, gdy bez głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość żądania zgłoszonego przez skarżącego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012, s. 625-626). Prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, zatem potrzeba zastosowania art. 247 P.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2011, s. 731 oraz powołane tam orzecznictwo, a także postanowienia NSA: z 5 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 146/14; z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13; z 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 291/13, dostępne na stronie internetowej - Centrala Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przesłanki odrzucenia skargi określa art. 58 § 1 P.p.s.a., który w pkt 6 stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż określone w pkt 1-5 tego przepisu. Brak wyczerpania środków zaskarżenia stanowi inną przyczynę, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. i skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 25 września 2005 r., sygn. akt II GSK 136/07 – Lex nr 374841).
Stosownie natomiast do art. 52 § 1 P.p.s.a., warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił ze skargą na decyzję Zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 18 stycznia 2016 r. (nota bene ułomną, bo nieodpowiadającą wszystkim wymogom art. 107 § 1 K.p.a.), którą odmówiono skarżącemu udostępnienia wskazanych we wniosku z dnia 18 stycznia 2016 r. informacji. Zastępca Dyrektora działał w niniejszej sprawie jako organ I instancji i stąd też od wydanej decyzji przysługiwało stronie prawo wniesienia odwołania. Skarżący nie tylko nie wyczerpał środków zaskarżenia, ale i w skardze określił, że zaskarża decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia 18 stycznia 2016 r., a więc w istocie decyzję organu I instancji.
W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uruchamiania procedury właściwej dla postępowania w przedmiocie prawa pomocy, gdyż skarga na decyzję organu, wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia w postaci odwołania, nie może być przedmiotem rozpoznania przez Sądu. Powyższe oznacza więc oczywistą bezzasadność wywiedzionej skargi w rozumieniu art. 247 P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 247 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.