Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]maja 2013 r. Prezydent miasta O. W. zobowiazał D. K. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego w kwocie 1.496 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Decyzja zawierała pouczenie o terminie i sposobie złożenia odwołania. Decyzja powyższa została doręczona adresatowi w trybie awiza w dniu [...] czerwca 2013 r.
W dniu [...] czerwca 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu wpłynęło odwołanie D. K. od opisanej wyżej decyzji organu i instancji. W odwołaniu skarżący podał, iż o wydaniu decyzji przez Prezydenta Miasta O. W. dowiedział się przypadkowo, nie odebrał awizowanej przesyłki, bowiem nie dostał zawiadomienia z poczty. D. K. wskazał, iż pomimo upływu terminu do wniesienia odwołania chce się odwołać i prosi o uchylenie lub umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Następnie skarżący opisał swoją trudną sytuację materialną.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez D. K. Organ II instancji wskazał, że skarżący nie odebrał awizowanej przesyłki, wobec czego doszło do doręczenia zastępczego z art. 44 kpa. Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Odwołanie D. K. złożone zostało po terminie.
D. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu. W skardze D. K. wskazał na swoją trudną sytuację materialną i rodzinną.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Zaskarżone postanowienie Kolegium stwierdzające wniesienie odwołania z uchybieniem terminu uznać należy za przedwczesne, rozstrzygnięcie wydano bowiem bez wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego załatwienia sprawy, czym naruszono przepis art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż decyzja Prezydenta Miasta O. W. z dnia [...] maja 2013 r. została wysłana do skarżącego na prawidłowy adres, była dwukrotnie awizowana przez pocztę w dniach [...] maja 2013 i [...] czerwca 2013 r. i nie została odebrana przez adresata. W konsekwencji została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie art. 44 kpa w dniu [...] czerwca 2013 r. Termin do wniesienia odwołania upływał więc skarżącemu z dniem [...] czerwca 2013 r. Z akt administracyjnych wynika ponadto, iż odwołanie skarżącego wpłynęło bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu w dniu [...] czerwca 2013 r. Zarazem z akt tych nie wynika, czy odwołanie zostało złożone przez skarżącego osobiście w siedzibie organu, czy też wysłane przez pocztę i jaka była data jego nadania. Niemożliwe jest więc – na podstawie przedłożonych akt administracyjnych – dokonanie oceny w jakiej dacie faktycznie odwołanie zostało przez skarżącego złożone i czy nastąpiło to po upływie terminu do dokonania tej czynności.
Również samo Kolegium ani w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, ani w odpowiedzi na skargę nie wskazuje daty złożenia przez skarżącego odwołania, ograniczając się do ogólnikowego stwierdzenia, że nastąpiło to z uchybieniem terminu.
Należy jednocześnie wskazać – w związku ze złożeniem przez skarżącego odwołania bezpośrednio do organu II instancji – na treść art. 65 § 2 kpa, zgodnie z którym podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem określonego prawem terminu uważa się za wniesione z zachowaniem tego terminu. Użyty zwrot "podanie" należy rozumieć przy tym jako ogólne określenie pism procesowych, składanych przez stronę, w tym także przysługujące jej środki odwoławcze od wydanych rozstrzygnięć. Dlatego też nawet w razie prawidłowego pouczenia o sposobie zaskarżenia decyzji złożenie od niej odwołania do niewłaściwego organu przed upływem ustawowego terminu nie może skutkować automatycznie uchybieniem terminu.
Ponadto Kolegium pominęło okoliczność, iż w przedmiotowym odwołaniu skarżący podniósł, iż nie odebrał awizowanej przesyłki z poczty, jednak nastąpiło to bez jego winy, bowiem nie dostał żadnego zawiadomienia o awizowanej korespondencji. W tych okolicznościach obowiązkiem Kolegium było rozważenie, czy odwołanie skarżącego nie zawiera wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, a co najmniej pouczenie skarżącego w ramach art. 9 kpa o uprawnieniu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, a także o wymaganiach formalnych takiego wniosku.
Należy podkreślić, że zgodnie z nadrzędną zasadą postępowania administracyjnego, wskazującą iż organy administracji publicznej czuwają nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W okolicznościach przedmiotowej sprawy – z uwagi na treść odwołania – wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania stanowiło naruszenie zasad postępowania i praw skarżącego, przez zamknięcie możliwości rozpatrzenia jego odwołania przez organ II instancji.
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] lipca 2013 r. zostało wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 9, art. 112 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wada powyższa skutkować musiała uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu powinno dokonać ustaleń co do dokładnej daty wniesienia przez skarżącego odwołania i dotrzymania przez niego terminu do dokonania tej czynności, następnie zależnie od dokonanych ustaleń rozważyć czy odwołanie skarżącego zawiera wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wypełniający jednocześnie obowiązek udzielania informacji i pouczeń z art. 9 kpa.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu.
O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.