Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2002r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. działając na podstawie art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229 ze zmianami) oraz art. 104 k.p.a. odmówił skarżącemu M. H. odroczenia wykonania rozbiórki parkanu murowanego postawionego przy ul. [...] w P., od strony tej ulicy oraz w części ogrodzeń bocznych, w lewej i prawej granicy tej działki na odcinku od aktualnej granicy frontowej działki do projektowanej linii regulacyjnej południowej strony ulicy [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż wymieniony obowiązek został nałożony na skarżącego ostateczną decyzją Wojewody P. z dnia [...]stycznia 1992 r. Nr [...], a sprawa odroczenia wykonania nakazanej rozbiórki była już przedmiotem dwóch wniosków zobowiązanego, negatywnie rozstrzygniętych przez Wojewodę P. ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...] lipca 1996 r. nr [...].
Decyzją z dnia [...]kwietnia 2002 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w całości uchylił zaskarżoną przez skarżącego decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, iż postępowanie administracyjne w sprawie odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki przedmiotowych parkanów jest bezprzedmiotowe z uwagi na rozstrzygnięcie tej sprawy wskazaną przez organ I instancji decyzją Wojewody z dnia [...] lipca 1996 r., utrzymaną w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 1997 r. sygn. akt II SA/Po 957/96. Powołując się na treść art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. z 1995 r. Nr 74 poz. 368 ze zmianami) organ II instancji wyjaśnił, iż wszelkie kwestie dotyczące odroczenia rozbiórki przedmiotowych parkanów czy podejmowania w tym zakresie decyzji są bezprzedmiotowe z uwagi na istniejące wcześniejsze rozstrzygnięcie tego zagadnienia.
W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącego wniósł o jej uchylenie, zarzucając organowi II instancji rażące naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9 i 11 kpa poprzez brak uzasadnienia prawnego wydanej decyzji, w szczególności nie przeprowadzenie rozważań prawnych i nie ustosunkowanie się do twierdzeń skarżącego oraz rażące naruszenie art. 138 § 1 kpa w zw. z art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym poprzez nie orzeczenie przez organ II instancji co do istoty sprawy z powołaniem się na wiążący charakter uprzednio wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku w sprawie. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, iż organ
II instancji w żaden sposób nie wyjaśnił, w jaki sposób zastosował normę prawną oraz nie uzasadnił podstaw jej zastosowania, a nadto, iż nie odniósł się do podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów, co do rażącego naruszenia przepisów postępowania prowadzonego przez organ I instancji, jak i naruszenia przepisów prawa materialnego. Pełnomocnik skarżącego wskazał nadto, iż powołany przez organ przepis art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nie ma zastosowania w sytuacji istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy, a za taką w jego ocenie należy uznać stanowisko Zarządu Dróg Miejskich w zakresie możliwości posadowienia tymczasowego ogrodzenia na obecnej frontowej granicy działki, Zarząd Dróg Miejskich wyjaśnił skarżącemu, iż zgodę na postawienie takiego ogrodzenia może uzyskać pod warunkiem uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz niezwłocznego zadeklarowania gotowości natychmiastowego rozebrania ogrodzenia w chwili modernizacji ulicy [...], co w najbliższych latach nie będzie realizowane.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ II instancji wyjaśnił, że przywołując w uzasadnieniu skarżonej decyzji wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.04.1997 r. sygn. akt II SA/Po 957/96, wskazał na wiążący charakter zawartego w tym wyroku stwierdzenia, iż w omawianej sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zwłaszcza art. 39 tej ustawy, a ponieważ przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. nie przewidują możliwości odroczenia rozbiórki, organy budowlane nie mają podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku o odroczenie rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia. Organ II instancji nie zgodził się również z twierdzeniem, iż w sprawie zaszła zmiana stanu faktycznego, a powołane przez stronę skarżącą pismo Zarządu Dróg Miejskich nie wnosi do sprawy żadnych nowych elementów, bowiem pismo o podobnej treści zostało przedłożone do akt administracyjnych sprawy zakończonej wydanej decyzji z dnia [...] lipca 1996 r. i było przedmiotem rozważań organów budowlanych i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Rozpatrując zarzuty strony skarżącej należy przede wszystkim odnieść się do prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu II instancji, która ma charakter kasacyjno-reformacyjny, a podstawę prawną jej wydania stanowi art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, bądź uchylając tę decyzję - umorzyć postępowanie pierwszej instancji, albo umorzyć postępowanie odwoławcze. W niniejszej sprawie organ odwoławczy uchylił w całości decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie pierwszoinstancyjne uznając, iż jest ono bezprzedmiotowe z uwagi na znajdującą się w obrocie prawnym ostateczną i prawomocną decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 1996 r. nr [...], którą negatywnie rozstrzygnięty został pierwszy wniosek skarżącego o odroczenie wykonania rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia. Akta administracyjne sprawy okoliczność tę w całości potwierdzają.
Ponieważ w zakresie odroczenia wykonania rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia organ nadzoru budowlanego już raz wypowiedział się, wydając decyzję, która nadal znajduje się w obrocie prawnym, należy uznać, iż w tym zakresie zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata). Prawomocne i ostateczne orzeczenie zawierające rozstrzygnięcie co do istoty sprawy ma bowiem powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z przedmiotem sprawy stanowi przedmiot rozstrzygnięcia, a to nakazuje uznać każdy późniejszy wniosek strony skarżącej w tym przedmiocie za bezprzedmiotowy.
Tym samym rozstrzygnięcie organu II instancji, który uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie pierwszoinstancyjne, jest prawidłowe i zostało wydane z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa materialnego i procesowego, eliminuje bowiem z obrotu prawnego wadliwe rozstrzygnięcie organu I instancji i wbrew twierdzeniom strony skarżącej rozstrzyga sprawę merytorycznie, zasadnie umarzając postępowanie pierwszoinstancyjne.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji nie powołuje się na wyżej wskazaną instytucję prawa, wskazuje natomiast przepis art. 30 ww. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, zgodnie z którym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wykładnia normy prawnej zawartej w tym przepisie wskazuje, że także w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd, będzie on nadal związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone w prawem określonym trybie i o ile nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (por. wyrok SN z dnia 25.02.1995 r. sygn. III RN 130/97 publ. OSNP 1999/1/2). Treść wniosku strony skarżącej z dnia [...] marca 2002 r. jednoznacznie wyznacza zakres postępowania organów nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie, strona skarżąca wniosła bowiem o odroczenie przymusowej rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia.
W sytuacji, gdy w tym zakresie sprawa została już prawomocnie i ostatecznie rozstrzygnięta, wniosek o odroczenie wykonania nakazanej rozbiórki nie podlega merytorycznej ocenie, nie zachodzi więc konieczność uwzględnienia oceny prawnej zawartej we wcześniejszym wyroku Sądu w danej sprawie, do czego zobowiązuje przepis ww. art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Wskazane uchybienie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie jest jednakże na tyle istotne, aby mogło stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ II instancji powołuje się bowiem na istniejącą w obrocie prawnym ostateczną i prawomocną decyzję Wojewody rozstrzygającą w przedmiocie odroczenia wykonania nakazanej rozbiórki i właśnie ta okoliczność stanowi podstawę wydanego orzeczenia, którym zasadnie umorzono postępowanie w przedmiotowej sprawie.
Wobec stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania i umorzenia postępowania pierwszej instancji organ odwoławczy nie był zobligowany do ustosunkowania się do treści zarzutów strony skarżącej, dotyczących wskazanych przez nią uchybień tego postępowania, stąd również w tym zakresie zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Chybione jest także twierdzenie o brakach w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie to w sposób wystarczający wyjaśnia, z jakich względów decyzja organu I instancji została uchylona, a prowadzone przez ten organ postępowanie umorzone. Rozstrzygnięcie tej treści nie wymaga także ustosunkowania się do treści dokumentów przedłożonych wraz z wnioskiem o odroczenie wykonania nakazanej rozbiórki. W sytuacji, gdy postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe, przedstawione we wniosku argumenty merytoryczne nie podlegają ocenie.
W opisanej sytuacji, Sąd nie mógł uwzględnić skargi i dlatego orzekł o jej oddaleniu, w oparciu o art. 151 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271, zm. Dz.U. 2003 Nr 228 poz. 2261).
/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka /-/ B.Kamieńska