Uzasadnienie
L. J., w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, zażądała zwolnienia od kosztów postępowania. Jednocześnie oświadczyła, że w postępowaniu reprezentował będzie ją syn B. J. (k.4 akt sądowych), gdyby jej obecność przy rozpoznawaniu skargi okazała się niezbędna.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Dodatek mieszkaniowy jest formą pomocy społecznej udzielanej przez władze publiczne. Stąd podmioty wnoszące skargi na decyzje odmawiające przyznania tego rodzaju wsparcia, z mocy prawa, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych - art. 239 ust. 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej części, tj. w zakresie opłat sądowych i wydatków (art. 211- art. 213 p.p.s.a.), na Skarżących nie spoczywa obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.).
Wyjaśnić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych pozostaje aktualne jedynie w sytuacji, gdy na podmiocie występującym z takim żądaniem ciąży obowiązek uiszczenia tych kosztów. Nie ma interesu prawnego w domaganiu się zwolnienia od kosztów sądowym osoba, która nie ma obowiązku ich uiszczenia. W takiej sytuacji prawo pomocy nie może zostać przyznane, gdyż wydanie orzeczenia uwzględniającego wniosek byłoby równoważne z dążeniem do uchylenia obowiązku, którego nie ma (art. 239 pkt 1-3 p.p.s.a.) lub obowiązku, który na mocy wcześniejszego orzeczenia został już uchylony (art. 239 pkt 4 p.p.s.a.). W konsekwencji należy odmówić przyznania prawa pomocy (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.), gdyż żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe.
Podkreślić także należy, że ocena żądania L. J. w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy jest dopuszczalna pomimo tego, że wniosek nie został złożony na urzędowym formularzu.
Jeżeli żądanie zwolnienia od kosztów sądowych zostaje zgłoszone pomimo tego, że strona nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1-4 p.p.s.a.), to warunkiem dopuszczalności rozpoznania wniosku nie jest jego przedstawienie na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 §2 p.p.s.a.). W takiej sytuacji, podstawą rozstrzygnięcia o żądaniu strony, nie są dane o stanie majątkowym i rodzinnym oraz dochodach wnioskodawcy (art. 252 §1 p.p.s.a.). Odpada, więc przyczyna usprawiedliwiająca gromadzenie (przetwarzanie) tych danych w rozumieniu art. 51 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02 kwietnia 1997 roku (Dz.U. nr 78, poz. 48 ze zm.).
Jeśli ujawnienie informacji o stanie majątkowym i rodzinnym osoby jest zbyteczne dla rozstrzygnięcia o żądaniu strony postępowania, to tym samym nie aktualizuje się obowiązek przesłania wnioskodawcy formularza wniosku o prawo pomocy w rozumieniu §2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.u. nr 227, poz. 2245). W konsekwencji żądanie L. J. należało rozpoznać, gdyż nie ziściły się okoliczności warunkujące pozostawienie wniosku bez rozpoznania (art. 257 w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 6 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe uznać należało, że L. J., w postępowaniu ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Zatem, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało odmówić przyznania prawa pomocy.
/-/ S. Michalski