Uzasadnienie
Skarżący W. C. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości (k. 48 akt sąd.).
W uzasadnieniu wniosku na formularzu PPF wskazał, że nie stać go na fachowego pełnomocnika bez uszczerbku dla siebie i najbliższych. Powołał się na skomplikowanie sprawy oraz jej przewlekłość, co wymaga fachowej pomocy. W części wniosku dotyczącej stanu majątkowego wskazał jedynie że ma mieszkanie o powierzchni 41 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,4 ha. Nadto podał, że otrzymuje emeryturę w wysokości 3.000 zł miesięcznie.
Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.
W odpowiedzi skarżący oświadczył, że posiada mieszkanie własnościowe obciążone hipoteką zwykłą zabezpieczającą należność o wartości 30.000 zł oraz hipoteką kaucyjną w wysokości 5.370 zł. Oświadczył, że obecnie przeprowadza remont mieszkania - wymienia hydraulikę, stolarkę okienną i drzwiową oraz podłogową. Spowodowało to zadłużenie w sklepie z materiałami budowlanymi.
Następnie podał, że jest osobą samotną, nie posiada żadnych innych dochodów, jedynie dodatkowe obciążenia z tytułu posiadania nieruchomości rolnej. Podał, że posiada samochód osobowy marki Daewoo Lanos z 1999r., głównie w celu dojazdu do lekarzy i do nieruchomości rolnej. Wskazał, że ma 74 lata, cierpi na chorobę zawodową i potrzebuje opieki lekarskiej i domowej. W celu utrzymania zaciąga kredyty, każdy miesiąc stara się zamknąć z niewielkim zadłużeniem. Wszystkie spłaty dokonuje w terminie, dzięki przyznanemu limitowi zadłużenia do kwoty 5.000 zł.
W załączeniu skarżący przedłożył kserokopie:
- - decyzji ZUS o wysokości emerytury – 3.244,15 zł miesięcznie,
- - PIT-40A za 2010r., z którego wynika dochód w wysokości 43.252,62 zł,
- - wyciągu z rachunku karty kredytowej "Castorama" w Credit Agricole Bank Polski, z którego wynika limit zadłużenia do kwoty 5.000 zł (do wykorzystania pozostało jeszcze 2.871 zł.),
- - wyciągu z rachunku bankowego BZ WBK SA za okres od 5 do 30 stycznia 2012r., z którego wynika, że w tym okresie wydatkował kwotę 3.900 zł, łączą go umowy z Alior Bankiem i Lukas Bankiem, a także stara się o przekształcenie gruntów leśnych na rolne i ponosi z tego tytułu wydatki; nadto uiszcza czynsz za mieszkanie położone w K. przy ul. P. [...],
- - dyspozycji otwarcia zlecenia płatniczego na rzecz SKOK w wysokości 400 zł miesięcznie do 31 grudnia 2049r.
- - wniosku z dnia 5 listopada 2002r. o wpis hipoteki zwykłej oraz kaucyjnej na zakup nieruchomości lokalowej położnej w K. przy ul. Ś. [...] na zabezpieczenie zaciągniętego korytu w wysokości 30.000 zł.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawca nie dysponuje środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części.
Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.
W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy. Wniosek sformułowany na formularzu, jak i jego uzupełnienie nadal są niepełne i budzą wątpliwości, co do rzeczywistego stanu majątkowego, finansowego i dochodów wnioskodawcy. Wnioskodawca zaniechał, bowiem udzielenia pełnej odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy oraz przedłożenia dokumentacji źródłowej przedstawiającej rzeczywistą sytuację finansową, a nie tylko zobowiązania finansowe.
Z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów źródłowych wynika, że spłaca kredyt w wysokości 30.000 zł na zakup mieszkania położonego przy ul. Ś., więc w innym miejscu niż aktualnie zamieszkuje i za które ponosi koszty utrzymania – płaci czynsz za mieszkanie przy ul. P. Pomimo wezwania nie opisał posiadanej nieruchomości rolnej położonej w S. Z akt administracyjnych wynika, że dokonał podziału tej nieruchomości na działki rekreacyjne, stara się o przekształcenie gruntów leśnych na rolne i wystąpił o warunki zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynków mieszkalnych.
Pomimo wezwania przedłożył wyciąg z rachunku bankowego tylko za jeden miesiąc, który rozpoczął się saldem w wysokości 3.213,75 zł, a zakończył się saldem ujemnym na kwotę -624,23 zł. Nadto z rachunku tego wynika, że korzysta ze środków przekazanych przez inne banki i instytucje finansowe, skoro spłaca należności z tytułu kart kredytowych oraz dyspozycji otwarcia zlecenia płatniczego aktualnego do 2049r. Jak sam wskazał terminowo reguluje wszystkie swoje należności z tego tytułu. Wskazać w tym miejscu należy, że sytuacja finansowa skarżącego została przeanalizowana i pozytywnie oceniona przez profesjonalne instytucje finansowe skoro gwarantuje spłatę udzielonego mu dodatkowego wsparcia finansowego.
Przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych wraz z informacją o lokatach terminowych i zajęciach komorniczych jest o tyle istotne, że przedstawia wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie dysponuje. Skarżący nie wykonał w pełni tego zobowiązania, czym uniemożliwił ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej niezbędnej dla przyznania prawa pomocy, chociażby w części.
Pomimo wezwania skarżący nie przestawił spisu kosztów swojego utrzymania, w tym kosztów leków i leczenia, na co się powoływał we wniosku o prawo pomocy. Oświadczenie w tym zakresie jest pomocne przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy z punktu widzenia obowiązku poniesienia kosztów postępowania sądowego zainicjowanego przez wnioskodawcę. Wysokość miesięcznych wydatków również wskazuje na wielkość środków jakimi osoba ubiegająca się o prawo pomocy rzeczywiście rozporządza. Przy czym prawo pomocy przysługuje jedynie w sytuacji, gdy po uiszczeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania wnioskodawcy nie pozostają już jakiekolwiek wolne środki. Tymczasem skarżący wskazał, że aktualnie remontuje mieszkanie, a z zakresu wskazach prac (wymiana hydrauliki, stolarki okiennej, podłogowej i drzwiowej) wynika, że jest to remont gruntowny, wymagający znacznych nakładów finansowych. W tym zakresie wnioskodawca korzysta z karty kredytowej "Castorama", co umożliwia mu rozłożenie tych wydatków w czasie. Oświadczył także, że poniósł wydatki na remont samochodu.
W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się dokonanie ustaleń faktycznych, co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy, pozwalających określić, czy dochody skarżącego z tytułu emerytury w wysokości 3.244 zł netto miesięcznie oraz dodatkowe środki, np. z kart kredytowych, nie wystarczają na choćby częściowe pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy i jego uzupełnienie przyjąć należy, że skarżący nie zrealizował warunku wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów niniejszego postępowania, chociażby w części. Przedłożone oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Brak materiału dowodowego w powyższym zakresie musiał skutkować odmową przyznania prawa pomocy.
Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska