Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 21 lipca 2014 r. nr [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania H. G. od decyzji Starosty [...] z dnia 4 czerwca 2014 r. nr [...], którą orzeczono o utracie przez H. G. statusu osoby bezrobotnej z dniem 23 maja 2014 r., na podstawie art. 127 § 1 i 2 i art.1 38 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a. oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.), dalej: u.p.z.i.r.p., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 8 maja 2014 r. H. G. wypełnił wniosek o rejestrację w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] (dalej: PUP) za pośrednictwem formularza elektronicznego, opatrując wniosek podpisem potwierdzonym profilem zaufanym elektronicznej platformy usług administracji publicznej. PUP przyjął jako datę rejestracji H. G. dzień 9 maja 2014 r., albowiem do dnia 8 maja 2014 r. wnioskodawca był zatrudniony. Decyzją Starosty [...] z dnia 12 maja 2014 r. uznano H. G. za osobę bezrobotną z dniem 9 maja 2014 r. oraz odmówiono mu przyznania zasiłku dla bezrobotnych.
We wniosku o dokonanie rejestracji H. G. wskazał na obowiązującą formę kontaktu z PUP – konto w systemie praca.gov.pl, a nie kontakt listowny. Dlatego PUP w dniu 12 maja 2014 r. za pośrednictwem tego systemu nadał wezwanie wyznaczając bezrobotnemu termin pierwszego stawiennictwa w organie na dzień 23 maja 2014 r. System potwierdził odbiór przesyłki zawierającej decyzję i wezwanie w dacie 12 maja 2014 r. godz. 15:40 (formularz UPD – Urzędowego Poświadczenia Doręczenia). Bezrobotny bez usprawiedliwienia nie stawił się na wezwanie. Dlatego Starosta [...] decyzją z dnia 4 czerwca 2014 r. orzekł o utracie przez H. G. z dniem 23 maja 2014 r. statusu bezrobotnego.
H. G. wniósł od tej decyzji odwołanie, wskazując, że nie wiedział o terminie obowiązkowego stawiennictwa w PUP, albowiem przekonany był, że wezwanie otrzyma listownie. Jednocześnie wskazał, że w dniu 12 maja 2014 r. e-maila o tytule "Informacja o oczekującym na odbiór dokumencie" i wywnioskował z niego, że zapewne decyzja jego dotycząca czeka już w PUP na odbiór. Zaznaczył, że nie przypomina sobie, by przy piśmie znalazł wezwanie do stawiennictwa.
Utrzymując w mocy decyzję Starosty [...] Wojewoda wskazał, iż powołał przepisu art. 33 ust. 3 i art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z.i.r.p. i wskazał, że odwołujący w dniu rejestracji jako osoba bezrobotna za pośrednictwem elektronicznego formularza potwierdził, że został pouczony o obowiązku zgłaszania w wyznaczonych terminach w PUP oraz o obowiązku powiadomienia w terminie 7 dni od wyznaczonego dnia o przyczynie niestawiennictwa. Pouczony został również, że utrata statusu osoby bezrobotnej następuje w przypadku niestawienia się w PUP w wyznaczonym terminie i niepowiadomienia w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Za uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa może być uznana tylko taka, która stanowi nieprzewidzianą, niespodziewaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą mu zgłoszenie się w PUP. Chodzi tu o nagłe przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu np. nagła choroba, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji, pożar, powódź itp.
Zdaniem Wojewody przedstawione przez odwołującej wyjaśnienia nie dają podstaw do przyjęcia, że wystąpiła uzasadniona przyczyna niestawiennictwa w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z.i.r.p. Bezrobotny w dniu elektronicznej rejestracji zaznaczył za pośrednictwem formularza elektronicznego, iż chce otrzymywać wiadomości z PUP wyłącznie przez konto w systemie praca.gov.pl. Zasadnym było więc wysłanie mu decyzji i wezwanie w tej formie. O prawidłowości doręczenia dokonanego przez PUP świadczył UPD tj. Urzędowe Poświadczenia Doręczenia. Nadto organ odwoławczy wskazał, że sam bezrobotny podał, że otrzymał wiadomość e-mail o treści: Na twoje konto w systemie praca.gov.pl zostało doręczone nowe pismo", jednak nie przypomina sobie by po zalogowaniu na konto otwierał bądź czytał przesłane wiadomości.
W ocenie Wojewody wobec faktu zdeklarowania przez stronę chęci utrzymywania kontaktu z PUP poprzez elektroniczną platformę praca.gov.pl powinien on wykazać staranność w sprawdzaniu wiadomości przesyłanych przez organ zatrudnienia.
H. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Wojewody. Zarzucił organowi, iż nie uwzględnił okoliczności, iż w maju 2014 r. po raz drugi rejestrował się jako bezrobotny przez system praca.gov.pl, ponownie wskazując na formę kontaktu on-line (a nie listownie). Wyjaśnił, że za pierwszym razem PUP pomimo identycznego określenia formy kontaktu PUP listownie (za zwrotnym potwierdzeniem odbioru) przesłał mu wezwanie. Dlatego skarżący uznał, że takie postępowanie jest prawidłowe i przy drugiej rejestracji w dokładnie taki sam sposób czekał na wezwanie drogą listowną, nieświadomy, że przekracza termin stawienia się i usprawiedliwienia niestawiennictwa. Zaznaczył, że cały czas legitymuje się gotowością do podjęcia pracy, co warunkuje zachowanie statusu osoby bezrobotnej.
W odpowiedzi Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się uzasadniona, albowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Powinny również, w myśl art. 9 k.p.a. należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W okolicznościach niniejszej sprawie zarówno zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej oraz zasada informowania zostały naruszone w sposób zasadniczy.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia pozbawienia skarżącego statusu bezrobotnego na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 4 u.p.z.i.r.p. z powodu niestawienia się w PUP w wyznaczonym terminie i niepowiadomienie w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Jak słusznie zauważyły organy orzekające przepis art. 33 ust. 3 u.p.z.i.r.p. określa, że bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy.
W okolicznościach niniejszej sprawie istotnym jest, że H. G. dwukrotnie ubiegał się o status bezrobotnego. Tak w pierwszym wniosku z dnia 15 listopada 2013 r., jak w drugim z dnia 13 maja 2014 r. wskazał on jednakowo, że decyduje się na kontakt z PUP za pośrednictwem poczty elektronicznej, rezygnując kontaktu listownego (k. [...] i [...] akt adm.). W rezultacie zastosowanie znalazły przepisy art. 46 § 3-6 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacjo dokonanej ustawą z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 183). Zgodnie bowiem z art. 10 tej ustawy do postępowań prowadzonych na podstawie przepisów ustaw zmienianych w art. 2 (tj. k.p.a.) i art. 3, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (co nastąpiło 11.05.2014 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe.
I tak przepis art. 46 § 3 k.p.a. (w powołanym brzmieniu) przewidywał, że w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli w terminie 7 dni od dnia wysłania pisma organ administracji publicznej otrzyma potwierdzenie doręczenia pisma. Przepis art. 46 § 4 k.p.a. określał, że w celu doręczenia dokumentu w formie dokumentu elektronicznego organ administracji publicznej, z zastrzeżeniem § 6, przesyła na adres elektroniczny adresata informację zawierającą:
- 1) wskazanie, że adresat może odebrać dokument w formie dokumentu elektronicznego;
- 2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać dokument i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia dokumentu;
- 3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru dokumentu, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej oraz informacji o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w sposób wskazany w art. 20a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.
W judykaturze przyjmuje się, że doręczenie dokonywane w formie elektronicznej zastępuje doręczenie "tradycyjne", stąd niedopuszczalne jest doręczenie dokumentu równocześnie w postaci zarówno papierowej, jak i elektronicznej. Taki wniosek wynika z treści art. 46 § 3 k.p.a., który przewiduje kolejność sposobów doręczania: najpierw elektroniczne (jeżeli uczestnik złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 391 § 1 k.p.a.), a w dalszej kolejności tradycyjne, jednak tylko w przypadku braku skuteczności doręczenia elektronicznego. Inaczej ujmując, uczestnik postępowania stoi przed wyborem sposobu doręczenia spośród dwóch opcji przewidzianych w k.p.a., z tym że wybór doręczenia elektronicznego powoduje rezygnację z tradycyjnego doręczenia dokumentu (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 lutego 2013 r., II SA/Go 43/13, Lex nr 1292143).
Mając na uwadze powyższe oraz pamiętając o zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wskazać należy, iż w niniejszej sprawie organ nie zastosował się do powołanych przepisów art. 46 § 3 i 4 k.p.a. w ten sposób, że pomimo dokonania przez stronę wyboru doręczania korespondencji w formie elektroniczne, kilkukrotnie doręczyły mu korespondencję w sposób tradycyjny (listownie, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru). Na wniosek złożony przez H. G. w dniu 15 listopada 2013 r. (z żądaniem dokonywania doręczeń w formie elektronicznej) PUP pismem z tej samej daty doręczył mu wezwanie do stawienia się osobiście w siedzibie organu w dniu 22 listopada 2013 r. oraz decyzję z 15 listopada 2013 r. o uznaniu go za osobę bezrobotną - za pośrednictwem poczty (k. [...] akt adm.).
Z kolei przy kolejnym złożeniu wniosku przez skarżącego w dniu 13 maja 2014 r., w którym jednakowo jak w poprzednim wniosku wybrał on elektroniczną formę doręczeń, PUP inaczej niż uprzednio skorzystał z platformy praca.gov.pl i dokonał doręczenia wezwania do stawiennictwa wyznaczonego na dzień 23 maja 2014 r. oraz decyzji przyznającej status bezrobotnego (z dnia 13 maja 2014 r.) w formie elektronicznej. Sąd pragnie dostrzec, że kolejno, pomimo, iż strona nie zmieniła dokonanego w dniu 13 maja 2014 r. wyboru formy doręczeń korespondencji, Starosta [...] wydając decyzję z dnia 4 czerwca 2014 r. o utracie przez H. G. statusu bezrobotnego z dniem 23 maja 2014 r., doręczył ją skarżącemu – wbrew przepisom art. 46 § 3 i 4 k.p.a. w formie tradycyjnej (k. [...] i [...] akt adm.).
W ocenie Sądu powyższe uchybienia organu I instancji co do formy doręczenia stronie korespondencji powodują, iż uzasadnione jest uznanie, że organ I instancji działał w sposób, który podważył zaufanie strony do działania organów Państwa. Uchybienia te zasadniczo wpłynęły na treść rozstrzygnięć wydanych w sprawie, albowiem organy orzekające uznały za prawidłowe doręczenie wezwania PUP skierowanego do skarżącego w dniu 13 maja 2013 r. do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu w dniu 23 maja 2014 r. i w rezultacie przyjęły, że skarżący w sposób nieusprawiedliwiony nie stawił się w wyznaczonym terminie, ani nie usprawiedliwił w okresie 7 dni przyczyn niestawiennictwa.
Reasumując stwierdzić należy, iż niedopuszczalne jest obciążanie skarżącego skutkami błędów co do formy doręczania mu korespondencji leżących po stronie organu i przyjęcie, że ziściły się przesłanki z art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z.i.r.p. uzasadniające pozbawienie skarżącego pozbawienie statusu bezrobotnego.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie prowadząc postępowanie, organ I instancji kierując się normą zawartą w art. 153 p.p.s.a., zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku, przeprowadzi ponownie postępowanie, ponawiając wezwanie strony do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu doręczając je w określonej przez stronę formie elektronicznej.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji.