Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., postanowieniem z dnia 14 maja 2021 roku (nr [...], znak: [...]), odmówił E. D. oraz T. D. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację garażu konstrukcji stalowej zlokalizowanego na działce o nr geodezyjnym [...] w P. przy ul. [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia PINB wskazał, że Państwo D. nie dołożyli należytej staranności przy realizowaniu swych uprawnień.
Współwłaścicielami nieruchomości, jak i garażu, którego dotyczy postępowanie, są E. D. i W. D.. Okolicznością wskazującą na brak winy w dochowaniu terminu nie może być fakt obciążenia dolegliwościami zdrowotnymi jednego ze współwłaścicieli, a także posiadanie karty dużej rodziny, częste nieobecności pod adresem zamieszkania, stan zdrowia spowodowany szczepieniem, czy dwa pogrzeby.
Korespondencja kierowana do Państwa D. była odbierana. Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych zostało doręczone w dniu 18 marca 2021 roku (w uzasadnieniu postanowienia błędnie podano 2017 rok). Szczepienie nie jest czynnością długotrwałą eliminującą całkowicie z funkcjonowania, jako strona postępowania. Pogrzeby choć są zdarzeniem przykrym, to mimo wszystko krótkim.
Złożenie wniosku o legalizację nie wymaga ciągłej obecności w miejscu zamieszkania, nie jest to czynność wymagająca szczegółowego uzasadnienia. Wniosek powinien być złożony w terminie 30 dni kalendarzowych od dnia odbioru postanowienia. Nie zachodził tu konieczności podejmowania działań i wyrażania woli w trybie natychmiastowym. Strony miały możliwość ustanowienia pełnomocnika, a korespondencję do urzędu można złożyć z każdego miejsca w kraju czy za granicą za pośrednictwem poczty tradycyjnej lub elektronicznej, osobiście lub przez firmę kurierską.
E. D. i W. D. skorzystali z prawa do złożenia zażalenia.
W treści pisma z dnia 21 września 2021 roku wnoszący zażalenie wyjaśnili, że są małżeństwem i wszystko robią razem, nawet sczepienia przeciw covid. Ponadto zaznaczyli, że "Jestem emerytem. Całe życie ja i moja żona płacimy podatki. Pragnę zapłacić za legalizację garażu. Nie dopełniłem terminu, ale nie było to działanie celowe. Nakazując rozbiórkę budżet straci pieniądze i głos wyborcy, a garaż wróci na miejsce w postaci wiaty bez bramy po paru dniach".
Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia 27 października 2021 roku (nr [...]), uchylił postanowienie organu I instancji w części dotyczącej jednego z adresatów postanowienia, tj. T. D., i w to miejsce wskazał jako adresata W. D., a w pozostałej części utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia WWINB wyjaśnił, że wnioskodawcy nie wykazali braku winy w uchybieniu terminowi.
Podeszły wiek i stan zdrowia, na który powołują się wnioskodawcy nie przesądzają o braku winy w uchybieniu terminu. Powołanie takich okoliczności nie jest równoznaczne uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego wysiłku. Przy ocenie winy pod rozwagę należy brać również okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu dotrzymanie terminu.
Z analizy akt wynika, że E. D. i W. D. odbierali każde pismo do nich kierowane, w tym postanowienie o wstrzymaniu budowy. Nieuzasadniony jest zarzut braku możliwości prawidłowego odebrania korespondencji.
PINB wydając rozstrzygnięcie w sentencji postanowienia błędnie wskazał adresata. Odmówił przywrócenie terminu Państwu E. i T. D.. Tymczasem właścicielami garażu i wnioskodawcami są P. E. i W. D.. W tym zakresie okazało się konieczne uchylenie postanowienia organu I instancji.
E. D. i W. D. skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Skarżący zażądali uchylenia zaskarżonego postanowienia, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego. W ocenie skarżących kwestionowane postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego, tj. niewłaściwe określenie strony postępowania i w ten sposób pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie mogą funkcjonować w obrocie prawnym. W. D. nie został prawidłowo powiadomiony o postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 września 2021 roku. W sentencji postanowienia PINB błędnie został wskazany adresat. Przywrócenia terminu odmówiono E. i T. D., a właścicielami garażu są E. i W. D..
Inspektor Nadzoru Budowlanego zażądał oddalenia skargi oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Sprawy ze skarg dotyczących postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym - co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.
Analiza dokumentów włączonych do akt administracyjnych ujawnia następujące okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy, które Sąd przyjmuje, jako własne ustalenia w sprawie.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., postanowieniem nr [...] z dnia 17 marca 2021 roku, skierowanym do E. D. oraz W. D., na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie garażu o konstrukcji stalowej i wymiarach w rzucie 3m x 5m zlokalizowanego na działce nr [...] w P. przy ul. [...] oraz poinformował adresatów, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację budynku.
W zakreślonym terminie wniosek o legalizację nie wpłynął. Pismem z dnia 28 kwietnia 2021 roku PINB zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z dokumentami przed wydaniem decyzji.
W. D., pismem z dnia 14 maja 2021 roku, tj. dwadzieścia siedem dni po upływie wyznaczonego terminu złożył wniosek o legalizację garażu.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją nr [...] z dnia 9 czerwca 2021 roku, nakazał rozbiórkę garażu.
Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na skutek odwołania, decyzją z dnia 29 lipca 2021 roku, uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał na konieczność zastosowania w sprawie art. 15zzzzzn˛ ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842).
W dniu 12 sierpnia 2021 roku E. i W. D. złożyli podanie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację. Do podania załączyli zgodę większości współwłaścicieli nieruchomości.
W uzasadnieniu żądania przywrócenia terminu podano "Jestem osobą niepełnosprawną posiadająca kartę dużej rodziny. Mój podeszły wiek i stan zdrowia nie zawsze pozwalał na prawidłową ocenę dokumentów, które od państwa otrzymywaliśmy. Ponadto mój stan zdrowia (szczepienia przeciw covid), częste nieobecności pod adresem zamieszkania oraz dwa pogrzeby rodzinne nie dały mi możliwości na prawidłowe odebranie korespondencji i prawidłowe ustosunkowanie się do niej".
Analiza treści zażalenia oraz analiza treści skargi uzasadnia stanowisko, że opisane powyżej okoliczności faktyczne nie są w żadnym zakresie kwestionowane przez stronę skarżącą.
W ocenie Sądu rozstrzygnięcie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odpowiada prawu.
Podstawy do uwzględnienia skargi nie stanowi zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu.
Analiza akt sprawy ponad wszelką wątpliwość wskazuje, że błędne oznaczenia jednego z adresatów w sentencji postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (T. D. zamiast W. D.) jest okolicznością, która nie miała żadnego wpływu na możność czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym przez W. D..
Błędne wskazanie imienia jednego z adresatów postanowienia miało miejsce w treści rozstrzygnięcia wydanego przez PINB. W uzasadnieniu postanowienia organ już prawidłowo wskazuje, że rozstrzygał o żądaniach W. D..
Przesyłka zawierająca postanowienie nr [...] o odmowie przywrócenia terminu została zaadresowana prawidłowo do W. D.. Odbiór przesyłki w dniu 16 września 2021 roku potwierdził osobiście jej adresat, tj. W. D..
Na kopercie przesyłki zawierającej zażalenie, jako nadawca została wskazany jedynie W. D.. Przesyłka zawierająca zażalenie została złożona w placówce pocztowej w dniu 22 września 2021 roku oraz wpłynęła do organu w dniu 23 września 2021 roku. Zarówno nadanie przesyłki, jak i jej wpływ do organu nastąpiły z zachowaniem 7-dniowego terminu na złożenie zażalenia.
Zażalenie podpisał W. D., a treść pisma dowodzi, że korzystając z prawa do środka odwoławczego skarżący - E. D. oraz W. D. nawet, nie dostrzegli wadliwości rozstrzygnięcia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w ramach prawidłowo zaktualizowanej kompetencji do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy ujawnił i usunął wadliwość rozstrzygnięcia organu I instancji poprzez uchylenie postanowienia w części, w której błędnie oznaczony został jeden z adresatów rozstrzygnięcia.
WWINB trafnie wyjaśnił, że sprawa dotycząca legalizacji spornego garażu toczyła się w okresie obowiązywania ustawy covidowej.
Natomiast zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 1-6, ust. 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842) w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, przedawnienia, terminów, których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu organ ma obowiązek wyznaczyć stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, a w przypadkach, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
W świetle treści art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm. - dalej w skrócie "K.p.a.") w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Analiza akt sprawy, a w szczególności treści wniosku o przywrócenie terminu, treści zażalenia i skargi oraz treści uzasadnienia postanowień wydanych przez organy obu instancji, doprowadziła Sąd do przekonania o braku podstaw do przyjęcia stanowiska, że organy niewłaściwie zastosowały przepis art. 58 § 1 K.p.a. do okoliczności kontrolowanej sprawy.
Za przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu uznać można wystąpienie przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc takiej, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Na stronie spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przez uprawdopodobnienie należy rozumieć wskazanie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli strony, co uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie takich przeszkód, których strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw.
Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Zapewnienia wnioskodawców, iż niedopełnienie terminu nie było działaniem celowy nie stanowi o spełnieniu warunków do przywrócenia terminu. Takiej argumentacji nie można rozpoznać, jako przeszkody w dochowaniu terminu. Indyferentną z punktu widzenia ustawowych warunków przywrócenia uchybionego terminu jest argumentacja odwołująca się do bycia emerytem, płacenia podatków, chęci uiszczenia opłaty legalizacyjnej, czy posiadania karty dużej rodziny.
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowana stanowiska organów, że braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o legalizację nie uprawdopodabnia argumentacja odwołująca się do stanu zdrowia, szczepień przeciw covid, czy pogrzebów w rodzinie.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego trafnie przyjął, że treści argumentacji wniosku wprost wskazuje, iż dotyczy ona tylko jednego ze współwłaścicieli, a zatem nie można przyjmować, aby przeszkoda w dochowaniu terminu była taką, której strony/wnioskodawcy/domownicy nie mogli usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Prawidłowa jest ocena, że co najmniej jeden z wnioskodawców prowadzących wspólne gospodarstwo domowe zachowywał zdolność do złożenie wniosku o legalizację, czyli zdolność do dokonania czynność postępowania, która wymaga jedynie zakomunikowania organowi woli skorzystania z uprawnienia do legalizacji samowoli budowlanej.
Sąd podziela stanowisko, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy nie zostało uprawdopodobnione, aby szczepienie przeciw covid, czy pogrzeby rodzinne eliminowały wnioskodawcom możliwość złożenia wniosku o legalizację.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego trafnie zauważa, że wniosek o legalizację powinien być złożony w terminie 30 dni kalendarzowych od dnia odbioru postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Nie zachodził tu konieczności podejmowania działań i wyrażania woli w trybie natychmiastowym. Strony miały możliwość ustanowienia pełnomocnika, a korespondencję do urzędu można złożyć z każdego miejsca w kraju czy za granicą za pośrednictwem poczty tradycyjnej lub elektronicznej, osobiście lub przez firmę kurierską.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.