Uzasadnienie
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 01 marca 2016 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Pismem z dnia 04 kwietnia 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała, że pełnomocnikiem skarżącej został wyznaczony adwokat M. S. W dniu 13 kwietnia 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej z informacją, że na wniosek skarżącej, w miejsce dotychczasowego pełnomocnika z urzędu, wyznaczono innego - adw. K. C. W dniu 22 kwietnia 2016r. adw. M. S. złożył w Biurze Podawczym Sądu pismo, w którym wniósł o przyznanie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albowiem koszty te nie zostały uiszczone nawet w części. Pełnomocnik oświadczył, że po poinformowaniu go o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu, osobiście zapoznał się aktami sprawy, jak i skontaktował się niezwłocznie z klientką w celu ustalenia terminu konferencji, na której miał omówić stanowisko w sprawie.
Wobec powyższego od momentu wyznaczenia go pełnomocnikiem z urzędu do czasu zwolnienia z tego obowiązku wywiązywał się ze wszystkich ciążących na nim obowiązków. Do wniosku dołączył kserokopię pisma skierowanego do skarżącej z prośbą o kontakt w celu uzgodnienia konferencji w sprawie wraz z potwierdzeniem nadania pisma w urzędzie pocztowym.
Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy pełnomocnik procesowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepis ten, w zakresie dotyczącym zasad przyznawania tego wynagrodzenia, nie zawiera uregulowania pełnego, lecz odsyła do zasad określonych, w przypadku adwokatów, w przepisach mającego zastosowanie w niniejszej sprawie, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801).
W myśl § 2 ust. 1 tego rozporządzenia zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego w sprawach, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści wskazanych przepisów wywodzi się, że przepisy te nie nakładają obowiązku uwzględnienia każdego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Wniosek ten podlega ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach prawa pomocy i ich wpływu na sytuację procesową strony. Przyznanie takiego wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a., oznacza obciążenie Skarbu Państwa ciężarem finansowym z nim związanym. Stąd też, Sąd jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Tylko w takiej sytuacji dopuszczalne jest pozytywne orzeczenie w przedmiocie wniosku pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia.
Inaczej mówiąc, pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy wynagrodzenie takie przysługuje jedynie za faktyczne i realne jej udzielenie. Samo zapoznanie się z aktami sprawy bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie faktycznie udzielona (por. postanowienie NSA z dnia 22 dnia grudnia 2004 r. o sygn. akt OZ 720/04; postanowienie NSA z dnia 18 października 2007 r. o sygn. akt II FZ 515/07; postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r. o sygn. akt II FZ 143/10; postanowienie NSA z dnia 25 października 2011 r. o sygn. akt I OZ 790/11, postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r. o sygn. akt II OZ 214/12; wszystkie są opublikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA).
Wydział Informacji Sądowej WSA w Poznaniu potwierdził, że adw. M. S. przeglądał akta sprawy. W dniu 08 kwietnia 2016r. pełnomocnik z urzędu wystosował do skarżącej pismo z prośbą o kontakt w celu uzgodnienia konferencji w przedmiotowej sprawie. W złożonym wniosku o przyznanie wynagrodzenia adw. M. S. podnosił, że dopełnił wszelkich obowiązków w okresie, gdy był wyznaczonym pełnomocnikiem z urzędu. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby pełnomocnik podejmował jakiekolwiek inne czynności w sprawie. Ma to o tyle istotne znaczenie, że wskazane czynności miały wyłącznie charakter techniczny i trudno uznać, by nakład pracy z nimi związany był znaczny Zapoznanie się z aktami sprawy i ich analiza to jedynie czynność poprzedzające faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. W postępowaniu przed Sądem w pierwszej instancji powinny one znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, poprzez wyrażenie przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz - w razie potrzeby - złożenie w imieniu strony niezbędnych wniosków procesowych.
Tym samym przyjąć należy, że w postępowaniu przed Sądem pełnomocnik w istocie nie podjął czynności, które stanowią faktyczne udzielenie stronie skarżącej pomocy prawnej. Za świadczenie takiej pomocy prawnej nie może być uznane samo przejrzenie akt sprawy, czy też listowne zwrócenie się do skarżącej o skontaktowanie się z pełnomocnikiem, w celu spotkania się i doprecyzowania stanowiska w sprawie, bez podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności procesowych.
Artykuł 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615) stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. Tak więc wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a. dotyczy tylko pomocy "udzielonej", przy czym musi to być pomoc faktycznie i realnie udzielona.
W tym stanie rzeczy wskazane we wniosku okoliczności nie stanowią czynności świadczenia pomocy prawnej. Z akt sprawy nie wynika bowiem, by pełnomocnik podjął w imieniu skarżącej jakiekolwiek czynności procesowe, których dotyczy art. 250 p.p.s.a. W szczególności pełnomocnik nie złożył w imieniu skarżącej żadnego pisma procesowego, jakiegokolwiek wniosku procesowego, pisma o popieraniu skargi, czy też rozwijającego zarzuty skargi i jej uzasadnienie. Nie przedstawił stanowiska strony skarżącej w sprawie. Wobec powyższego oddalić należało wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska