Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 23 października 2013 r. odrzucił – ze względu na jej nieopłacenie wymaganym wpisem – skargę M. K. na bliżej opisaną w rubrum niniejszego postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2012 r. Odpis skargi został doręczony stronie w dniu 15 listopada 2013 r. wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej (k. 80, 84, 97). W dniu 14 grudnia 2013 r. (data nadania pisma drogą pocztową oraz za pomocą elektronicznych środków komunikacji – k. 118, 132) skarżący wniósł pismo procesowe zatytułowane "WNIOSEK WSA Poznań II SA/Po 1039/12 z dnia 23.10.2013r. wnioski i zażalenie M.K.", w którym sformułował następujące żądania: "W związku z postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nr II SA/Po 1039/12 z dnia 23.10.2013r. wnoszę:
- 1. o przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu nr II SA/Po 1039/12 z dnia 23.10.2013r. o pozostawieniu (...) skargi z dnia 08.10.2012r. (...) bez rozpatrzenia,
- 2. zażalenie na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na postanowienie WSA w Poznaniu nr II SA/Po 1039/12 z dnia 23.10.2013r. o pozostawieniu (...) skargi z dnia 08.10.2012r. (...) bez rozpatrzenia,
- 3. przesyłam wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (...) w zakresie ustanowienia radcy prawnego do sporządzenia skargi kasacyjnej na postanowienie jw." (k. 128).
W uzasadnieniu pisma z dnia 14 grudnia 2013 r. zakwestionował prawidłowość postanowienia z dnia 23 października 2013 r. o odrzuceniu skargi i podniósł, że "z pouczenia załączonego do postanowienia WSA w Poznaniu nr II SA/Po 1039/12 z dnia 23.10.2013r. wynika jedynie uprawnienie wnioskodawcy/skarżącego do wystąpienia ze skargą kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego", jednak " – jak z ww. przepisu art. 220 § 3 i 4 ppsa wynika – na postanowienie o dorzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu przysługuje skarżącemu zażalenie." Dalej oświadczył: "Stąd niniejszym pismem występuję z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu nr II SA/Po 1039/12 z dnia 23.10.2013r., uzasadniając top brakiem pouczenia o takiej możliwości, w tym o terminie dla tej czynności przewidzianej prawem oraz – występuję z takim zażaleniem na ww. postanowienie. Wypowiedź swoja uzupełnił stwierdzeniem: "Jednocześnie występuję o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej dla ww. skarżonego postanowienia."(k. 129).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Rozważania w niniejszej sprawie należy zacząć od wyjaśnienia, że przedstawione w piśmie z dnia 14 grudnia 2013 r. żądania są jednoznaczne i Sąd nie znalazł powodu do przypisania im innego znaczenia, w szczególności do uznania, że przedmiotowe pismo w istocie stanowi skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Z wypowiedzi skarżącego wynika, że jest świadomy treści pouczenia co do środka zaskarżenia, jaki przysługuje mu od postanowienia tutejszego Sądu z dnia 23 października 2013 r. o odrzuceniu skargi – tak co do rodzaju środka prawnego (skarga kasacyjna), jak i trybu i terminu jego wniesienia. Mimo to skarżący przedstawił pogląd prawny, z którego jego zdaniem wynika, że ma prawo również do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu jej nieopłacenia wymaganym wpisem. Zarazem, wnosząc o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 23 października 2013 r., wprost potwierdza, że – zdając sobie sprawę z tzw. przymusu adwokackiego dotyczącego sporządzenia skargi kasacyjnej – skargi kasacyjnej nie składa.
W tym kontekście zrozumiałe jest żądanie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 23 października 2013 r., skoro ustawowy termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia, mimo że pismo z dnia 14 grudnia 2013 r. zostało wniesione jeszcze w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu postanowienia z dnia 23 października 2013 r., a zatem z zachowaniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Wobec powyższego Sąd, rozpatrując zażalenie skarżącego z dnia 14 grudnia 2013 r. na postanowienie z dnia 23 października 2013 r. o odrzuceniu skargi, stwierdził, że taki środek zaskarżenia jest niedopuszczalny.
Przepis art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 2012, poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) stanowi, że od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wskazane w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Z powyższego wynika, że środek prawny w postaci zażalenia jest dopuszczalny jedynie wówczas, gdy ustawa wyraźnie stanowi o możliwości jego wniesienia.
Z kolei z art. 220 § 3 p.p.s.a. wprost wynika, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Natomiast przepis art. 220 § 4 p.p.s.a. stanowi, że zażalenie wniesione na zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postanowienie sądu o odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3, wolne jest od wpisu.
Przedstawiony przez skarżącego pogląd, że na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu nieopłacenia jej należnym wpisem przysługuje stronie zażalenie, a nie skarga kasacyjna, co miałoby wynikać z treści art. 220 § 3 i 4 p.p.s.a., jest błędny. Postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia od niej wpisu, wydane na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., jest postanowieniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 173 § 1 p.p.s.a. Od każdego takiego postanowienia, bez względu na przyczynę odrzucenia skargi, służy skarga kasacyjna. Stanowiska tego w niczym nie podważa przepis art. 220 § 4, który określa jedynie, w jakich wypadkach zażalenia są wolne od wpisu, a nie – od jakich orzeczeń przysługuje zażalenie (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. akt II OZ 120/04, ONSA WSA 2004/2/34 – powołane w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd.
II Zakamycze 2006, komentarz do art. 173, teza 7.). Konsekwentnie też w przepisie art. 194 § 1 p.p.s.a. nie wymieniono zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi, a zaskarżeniu w tej drodze podlega jedynie postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Ponadto również w kolejnym przepisie szczególnym dotyczącym kosztów postępowania – art. 227 § 1 p.p.s.a. stwierdzono, że zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy.
Z uwagi na powyższe, zażalenie skarżącego z dnia 14 grudnia 2013 r. jako niedopuszczalne podlegało na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym. W konsekwencji odrzuceniu podlegał również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Skoro bowiem w ogóle nie jest dopuszczalne w drodze zażalenia zaskarżenie postanowienia o odrzuceniu skargi, to nie może w tym zakresie dojść do uchybienia terminu. Stąd też przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu jako z mocy ustawy niedopuszczalny podlegał na podstawie art. 88 p.p.s.a. odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym, bez jego merytorycznego rozpatrzenia.
Jedynie ubocznie Sąd w tym miejscu wskazuje, że nawet gdyby – niezgodnie ze stanem faktycznym – przyjąć, że pismo skarżącego z dnia 14 grudnia 2013 r. stanowi skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 23 października 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, to rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie byłoby analogiczne. Wniosek o przywrócenie terminu podlegałby odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a., skoro w tym wypadku skarga kasacyjna byłaby wniesiona w ustawowym terminie, a rozważać zasadność przywrócenia terminu można jedynie w odniesieniu do terminu uchybionego. Natomiast sama skarga kasacyjna podlegałaby odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a. jako niedopuszczalna z uwagi na niezachowanie wymogu tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, o którym mowa w tym ostatnim przepisie.
Ponadto Sąd uznaje za stosowne wspomnieć, że w razie przyznania skarżącemu prawa pomocy w niniejszej sprawie – czy to w wyniku rozpoznania wniosku z dnia 2 sierpnia 2013 r., którego dotyczy sprzeciw z dnia 5 grudnia 2013 r. od postanowienia referendarza tutejszego Sądu z dnia 21 listopada 2013 r., czy to kolejnego wniosku w tym przedmiocie złożonego w dniu 14 grudnia 2013 r. – i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu, pełnomocnik będzie miał możliwość wystąpienia o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i zaskarżenia postanowienie tutejszego Sądu z dnia 23 października 2013 r.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.
/-/ Wiesława Batorowicz