Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Starosta S. ponownie rozpatrzywszy wniosek J. H. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu położonej w S. nieruchomości o pow. ok.[...] ha, zajętej pod budowę szpitala.
W uzasadnieniu wywiedziono, że nieruchomość zajęta pod budowę szpitala została nabyta przez Skarb Państwa poprzez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1988 r.(postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia 28.041998 r., sygn.akt I Ns128/98).Nie nastąpił fakt wywłaszczenia w drodze decyzji administracyjnej. Stąd rozpatrzenie sprawy o zwrot nie może nastąpić na drodze administracyjnej. Strona może jedynie wznowić postępowanie przed sądem powszechnym o zasiedzenie.
Skoro w sprawie zaistniały przesłanki bezprzedmiotowości postępowania należało je umorzyć.
Odrębne odwołania do tej decyzji wnieśli J. H. - wnioskodawca oraz T. H. - syn wnioskodawcy. W uzasadnieniu odwołania T. H. powołał się na to, że od dnia [...] lipca 1994 r. na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego jest właścicielem nieruchomości zajętej pod budowę miejscowego szpitala, dla której jest prowadzona w Sądzie Rejonowym w S. księga wieczysta KW nr [...]. Odwołujący podkreślił, iż Starosta S. pismami informacyjnymi z dnia [...] października i [...] listopada 2006 r. odmówił uznania go za stronę postępowania, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem nr [...] stwierdziło niedopuszczalność zażalenia T. H. dotyczącego wyżej wskazanego stanowiska organu I instancji co do wstąpienia przez odwołującego do postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości.
Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji między innymi brak ustalenia wszystkich stron postępowania zgodnie z art. 28 kpa i pozbawienie odwołującego, jako właściciela przedmiotowej nieruchomości w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie jej zasiedzenia przez Skarb Państwa, prawa do czynnego udziału w postępowaniu. W ocenie odwołującego w decyzji organu I instancji błędnie wskazano działkę stanowiącą przedmiot żądania wniosku o zwrot, jak i nie ustalono powierzchni przedmiotu sporu. W ocenie odwołującego analiza dowodów zebranych w toku postępowania poprzedzającego wydanie uchylonej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] sierpnia 1983 r. nr [...], pozwala jednoznacznie stwierdzić, że pod budowę miejscowego szpitala zajęto część oznaczonej numerem geod. [...], która przed podziałem posiadała łączną powierzchnię 1,14 ha, a po dokonaniu podziału w 1981 r. i wywłaszczeniu jej części - działki nr [...]o powierzchni 0,5763 ha, przy właścicielu pozostał obszar o powierzchni 0,5637 ha, co odpowiada wielkości działki zajętej pod budowę szpitala. Na taki stan rzeczy wskazują wypisy zmian gruntowych i wypisy z księgi wieczystej nr KW [...]oraz inne dokumenty znajdujące się w posiadaniu organu I instancji.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r.(znak [...]) Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kpa stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez T. H. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na wyrok NSA z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 235/00, przedstawił pogląd, iż niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 kpa albo przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych przewidzianych w art. 30 § 2 kpa. Organ wskazując na treść art. 28 kpa nie zgodził się z twierdzeniami odwołującego co do posiadania przez niego statusu strony w przedmiotowym postępowaniu. Powołując się na zgromadzone dowody organ II instancji stwierdził, iż ze wskazanych informacji jednoznacznie wynika, że działka nr [...], o której mowa w odwołaniu, objęta księgą wieczystą KW nr [...], nigdy nie była zajęta pod budowę szpitala i jest odrębną działką od działki nr [....], co także potwierdził Starosta S. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r. Przy takich ustaleniach dotyczących działek nr [...] i nr [...] organ II instancji uznał, iż T. H. nie może zostać uznany za stronę w postępowaniu dotyczącym zwrotu przedmiotowej nieruchomości, bowiem nie istnieje przepis prawa materialnego, który w razie wydania decyzji dotyczącej zwrotu tej nieruchomości powodowałby, iż po jego stronie powstanie prawo bądź obowiązek. Ponadto organ podkreślił, iż odwołujący nie ma żadnego tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem powyższego postępowania.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego złożył T. H., który zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, iż "narusza (...) zasady określone w stosownych przepisach prawa i jest (...) krzywdzące" dla skarżącego.
Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonym akcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo winno poprzedzać postępowanie wstępne. W jego trakcie organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione z zachowaniem terminu (por. M.Jaśkowska, A.Wróbel - Komentarz do art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), [w:] M.Jaśkowska, A.Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II i powołane tam orzecznictwo). Przeprowadzenie czynności wstępnych w świetle jednoznaczności przepisu art. 134 kpa jest obligatoryjne. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Przyczyny podmiotowe obejmują sytuację wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka, albo też wniesienie odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych.
Na stwierdzenie powyższych okoliczności winno zostać przeprowadzone badanie, jednakże postanowienie o niedopuszczalności odwołania, wydane w trybie art. 134 k.p.a., ma charakter wyłącznie procesowy. Zatem błędne jest zatem zamieszczanie w jego uzasadnieniu treści dotyczącej posiadania uprawnień strony przez osobę wnoszącą odwołanie, bowiem treść taka dotyczy kwestii merytorycznych, które nie mogą być rozstrzygane w drodze takiego postanowienia (por. wyrok WSA w Warszawie, I SA/Wa 1854/05, LEX nr 221943). W razie wniesienia odwołania przez jednostkę, która twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, organ odwoławczy powinien rozpoznać jej odwołanie.
Z kolei ustalenie w toku postępowania rozpoznawczego przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego, a zatem nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., skutkować winno wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania (por. B.Adamiak [w:] Adamiak/Borkowski, KPA. Komentarz, 8. wyd., Warszawa 2006, Art. 134 Nb 3 i powołane tam orzecznictwo: uchwała NSA z dnia 5 lipca 1999 r., OPS 16/98 ONSA 1999/4/119).
W niniejszej sprawie organ II instancji zbadał w postępowaniu wstępnym odwołanie T. H. od decyzji Starosty S. z dnia [...] lipca 2007 r. Przesłanką stwierdzenia niedopuszczalności tego odwołania było uznanie przez organ, że skarżący nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Powyższe rozstrzygnięcie co do niedopuszczalności odwołania, tak ze względu na stanowisko odwołującego, jak i kierunek badania organu II instancji, obejmujący przymiot strony podmiotu wnoszącego odwołanie, uznane być musi za nieprawidłowe. W takiej sytuacji, jeżeli subiektywne twierdzenie wnoszącego odwołanie, iż decyzja organu I instancji dotyczy jego praw i obowiązków, nie została w sposób przewidziany dla postępowania odwoławczego pozytywnie zweryfikowana przez organ II instancji, należało wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Przepis art. 134 k.p.a. nie może bowiem stanowić - zgodnie z podanymi wcześniej argumentami - podstawy do rozstrzygnięcia, iż odwołujący się nie jest stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.
W świetle powyższego trzeba uznać, iż w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy wydając postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania z tego powodu, że odwołujący się nie jest stroną postępowania, naruszył normę art.134 kpa, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Stwierdzone naruszenie prawa procesowego wypełnia dyspozycję przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. i dlatego zaskarżone postanowienie należało uchylić, jak orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni wyżej poczynione uwagi. W razie uznania, że skarżący - wbrew jego twierdzeniom - nie jest stroną postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości (nie wykazuje indywidualnego interesu prawnego) organ powinien umorzyć postępowanie odwoławcze.
Jak w pkt II orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.
O kosztach rozstrzygnięto mając na względzie art. 152 p.p.s.a.
/-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska
MK